(4721 S. K. m. 982, 984)
Dava: Davacı-karşı davalı Bayram Ç. ile Hazine, davalı-karşı davacılar Cevdet Ö. ve Muharrem Ö. aralarındaki zilyetliğin korunması ve tespiti davasının reddine dair Serik Sulh Hukuk Hakimliğinden verilen 23.03.2005 gün ve 758/263 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı-karşı davalı Bayram Ç. vekili ile davalı-karşı davacılar Cevdet Ö. ve Muammer Ö. vekili taraflarından süresinde istenilmiş olmakla, dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı-davalı Bayram Ç. vekilleri, vekil edeninin zilyetliği altında bulunan Hazine adına kayıtlı 44 parsel içinde su üstünde kalan yer ile sınırdaki tarım arazisinde vekil edeninin zilyet olduğunun tespitine, davalıların yararlanmasına karşı koyduklarını açıklayarak tespitine ve zilyetliğin korunmasına karar verilmesini,
Davalılar-karşı davacılar Cevdet Ö. ve Muharrem Ö. vekili, dava konusu taşınmaz bölümlerinin 12.1.2003 tarihinde davalı Bayram tarafından kendilerine devredildiğini, bu yerle ilgisinin kalmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.
Hazine temsilcisi, sebep açıklamaksızın davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, davacı-davalı Bayram'ın süresinde açmaması nedeniyle, karşı davacılar-davalıların davasının kanıtlanmaması nedeniyle reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, her iki taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.
Hazineye ait olduğu ileri sürülen 44 parsele ait tapu kaydı dosya arasında bulunmamaktadır. Teknik bilirkişi tarafından düzenlenen 12.1.2005 günlü krokili raporda dava konusu taşınmazın A harfi ile gösterilen 6991 m2 yerin 44 parsel kapsamında, B harfi ile gösterilen 7142 m2'lik ve C harfi ile gösterilen 5792 m2 yerin eski ırmak yatağında kaldığı belirlenmiştir. B ve C harfleriyle gösterilen taşınmazların kadastrodaki durumu araştırılmamış olmakla birlikte bu yerlerin tespit dışı bırakılan yerler olduğu anlaşılmaktadır. Davacı-davalı Bayram 44 parsel kapsamında kalan taşınmaz bölümü yönünden Hazineye işgal tazminatı ödediğini, buna ait dosyasının getirtilmesini ileri sürmüş mahkemece bu husus üzerinde durulmamıştır.
Somut olayda, davacı, dava konusu taşınmaz bölümlerinin kendi tasarrufu altında bulunduğunu, zilyetliğinin tespitine ve korunmasına karar verilmesini istemiş, karşı davacılar bu yerlerin 12.1.2003 tarihinde Bayram tarafından kendilerine devredildiğini bildirmişlerdir. Bu yerler üzerindeki zilyetliğin başlangıcı, süreci ve niteliğiyle davacı Bayram tarafından karşı davacılara devredilip edilmediği kesin olarak belirlenmemiştir.
Davalı-karşı davacıların ileri sürmüş oldukları protokol gereği gibi yerine uygulanmadığı için bu yerlere ait olup olmadığı belirlenmemiş, dinlenen tanıkların beyanları arasında da aykırılık meydana gelmiştir. Hazine adına tapuda kayıtlı bir yer üzerinde gerçek kişilerin geçen zilyetliği hukuken hiçbir değer taşımaz. Ancak kira sözleşmesi veya benzeri bir nedenle bu yer davacının zilyetliğine geçmiş ise o taktirde zilyetliğinin korunmasını isteyebilir. Diğer yönden eski dere yatağı niteliğinde bulunan B ve C harfleriyle gösterilen bölümler yönünden davacının eda davası niteliğinde olan tescil davası açması mümkün olan hallerde tespit davası dinlenemez.
Ancak taşınmazların zilyetliğinin korunmasını istediğine göre TMK. nun 982 ve devamı maddeleri hükümleri uyarınca zilyetliğinin korunmasını isteyebilir. Bu nedenle tarafların bu yerler üzerindeki zilyetliğinin araştırılması, davacı Bayram tarafından davalılara devredilmiş ise devir tarihinin kesin olarak belirlenmesi, buna göre davanın TMK. nun 984.maddesinde yazılı hak düşürücü süreler içinde açılıp açılmadığının gözetilmesi, ondan sonra zilyetliğin korunması yönünden karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle tarafların karşılıklı olarak açmış oldukları davaların reddine karar verilmiş olması doğru değildir.
Sonuç: Taraf vekillerinin temyiz istekleri yukarıda açıklanan nedenlerle yerinde olduğundan kabulüyle hükmün HUMK. nun 428.maddesi hükmü uyarınca BOZULMASINA ve 11,20 YTL peşin harcın istek halinde temyiz edenlere ayrı ayrı iadesine, 13.07.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy