(4721 S. K. m. 713) (3402 S. K. m. 14)
Dava: Ayşe A. ile Hazine aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının kabulüne dair Kayseri 3. Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 30.12.2004 gün ve 318/1133 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı Hazine vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla, dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, 5059 ve 6959 sayılı parsellerin vekil edenin babası Arif T.'dan kaldığını, ölümü ile mirasçılar arasında yapılan rızai taksim sonucu vekil edeni Ayşe A.'ya düştüğünü açıklayarak, Hazine adına tespit edilen dava konusu parsellerin tapu kayıtlarının iptali ile vekil edeni adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Hazine vekili, uyuşmazlık konusu taşınmazların Toprak Tevzii Komisyonunun yaptığı çalışmalar sırasında Hazine adına belirtildiğini, tapuların oluştuğunu ve genel kadastro sırasında bu tapu kayıtlarına dayanılarak parsellerin Hazine adına tespit edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmesi üzerine; hüküm, Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, kazanmayı sağlayan zilyetlik, muristen intikal ve taksim hukuksal sebeplerine dayalı olarak TMK. nun 713/1 ve 3402 sayılı Kanunun 14. maddesi gereğince açılan mülkiyetin aktarılmasına ilişkin tapu iptali ve tescil davasıdır.
Mahkemece kazanma koşulları ve süresinin davacı yararına gerçekleştiği görüşünden hareketle davanın kabulüne karar verilmiş ise de, mahkemenin gerekçesine katılmak mümkün değildir. Uyuşmazlık konusu 5059 sayılı kadastro parselinin esası Toprak Tevzi Komisyonunun 7686 sayılı belirtmelik parselini oluşturmaktadır. Toprak Tevzi Komisyonunun 1962 yılında yaptığı çalışmalar sırasında 2882 belirtmelik sayılı parsele uygulanan davacının dip murisi Hüseyin Şevket T. ve müşterekleri adına kayıtlı 1937 tarih 1028 tahrir nolu vergi kaydının revizyonu sonucu 2882 nolu belirtmelik parseli ile vergi kayıt miktarı kadar kayıt maliklerine verilmiş olup, vergi kaydının doğu hududu tepe okuması nedeniyle miktar fazlası 7686 sayılı belirtmelik parseli ile Hazine adına tespit edilmiş ve bu parsele ilişkin tapu kaydı 31.7.1963 tarih 446 sıra numarası ile oluşmuştur. 17.5.1992 tarihinde yapılan genel kadastro çalışmaları sırasında anılan tapu kaydı uygulanmak suretiyle 5059 sayılı parsele Hazine adına tarla niteliğiyle kadastro tutanağı düzenlenmiştir. 2882 sayılı belirtmelik parsele ait Toprak Tevzi Komisyonunun tutanağı üzerinde yapılan incelemede; ...taşınmaza uygulanan 1937 tarih 1028 tahrir nolu vergi kaydının sabit hudutlu olmadığı miktar fazlasının etrafındaki Hazine arazilerinden işgal edilmek suretiyle genişletilerek elde edildiği gerekçesiyle Hazine adına tespitinin yapıldığı anlaşılmıştır. 2882 sayılı belirtmelik parseline ekli kroki ile Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünün elemanları tarafından düzenlenen aslına uygun kroki üzerinde yapılan incelemede taşınmazın doğu tarafında Toprak Tevzi Komisyonunca düzenlenen krokide (paftada) taşlık-mer'a ibarelerinin yazılı bulunduğu saptanmıştır. Vergi kaydı 7686 sayılı parselin yerini tepe okuduğuna ve aynı yönde paftasında kadim mer'a yer aldığına göre, vergi kayıt miktar fazlasının bitişikte bulunan mer'adan açılmak suretiyle elde edildiğinin kabulü gerekir. Böyle durumlarda bir yerin bitişiğinde kadim mer'a varsa, vergi kayıtlarında bulunan tepe, dağ, boz, kır, bayır ve benzeri kelimelerin mer'a anlamında kullanıldığının da kabulünü gerektirmektedir. O halde saptanan bu hukuki ve somut bilgiler karşısında komisyonun 7686 sayılı parselinin karşılığı olan kadastronun 5059 sayılı parselinin bitişikte bulunan mer'adan elde edildiği ve taşınmazın mer'a niteliğinde bulunduğu gerekçesiyle bu parselle ilgili davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dosya kapsamına uymayan ve açıklanan somut bilgilerle örtüşmeyen yerel bilirkişi, tanık ve uzman bilirkişilerin beyan ve raporlarına üstünlük tanınmak suretiyle bu parsele ilişkin davanın kabulüne karar verilmiş bulunması usul ve kanuna aykırıdır.
Hazine vekilinin, Toprak Tevzi Komisyonunun 6631 ve 6632 sayılı parsellerinin gittisi olan genel kadastronun 6959 sayılı parsele ilişkin temyiz itirazlarına gelince; 26.5.1962 tarihinde Toprak Tevzi komisyonunca yapılan çalışmalar sırasında 6959 sayılı parselin geldiği olan 6631 ve 6632 belirtmelik sayılı parseller ... Köyün orta malı veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden açılmak suretiyle edinildiği ve şagiliyetten mütevelit kanuni iktisapları olmadığı ve fuzuli işgal ettikleri gerekçesiyle Hazine adına tutanak düzenlenmiş ve 31.07.1963 tarih 775 sıra numarası ile tapu oluşmuştur. Hazinenin bu tapu kaydına dayanılarak 4.12.1991 tarihinde yapılan genel kadastro çalışmaları sırasında 6959 sayılı parsel Hazine adına tespit edilmiştir.
Mahkemece keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanıklardan sorulmak suretiyle taşınmazın mer'a olup olmadığı yönünde bir araştırma ve inceleme yapılmış ise de, kadim ve tahsisli mer'a olup olmadığı hususu üzerinde durulmamıştır. Taşınmazın bulunduğu bölgede Toprak Tevzi Komisyonu çalışmalar yaptığına göre mer'a tahsisine ilişkin kayıtların bulunması mümkün olabilir. Bu bakımdan Kocasinan ilçesi Yenliha kasabasına ait tahsisli ve kadim mer'a kayıtları ile haritalarının ve mer'a norm kararı ile tutanakların olup olmadığının (İl Özel idare Müdürlüğü) ile İlçe Özel İdare, Tapu Sicil ve Kadastro Müdürlüklerinden sorulması, varsa bu kayıt ve belgelerin yeniden yapılacak keşifte teknik, yerel bilirkişi ve tanıklar huzuruyla zemine uygulanması, uyuşmazlık konusu taşınmazın kadim veya tahsisli mer'aya ilişkin kayıt ve belgeler kapsamında kalıp kalmadığının açık bir biçimde saptanması, ondan sonra toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek 6959 parsel hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi gerekir.
Sonuç: Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görüldüğünden kabulü ile yerel mahkeme hükmünün açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 13.07.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy