(Arazi Toplulaştırma Tüzüğü m. 9) (YHGK 21.01.2004 T. 2004/1-5 E. 2004/15 K.)
Dava: M. ve müşterekleri ile Hazine, dahili davalılar ..... Köyü tüzel kişiliği ve ..... Genel Müdürlüğü aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının kabulüne dair Malatya 1. Asliye Hukuk Hakimliği'nden verilen 05.10.2005 gün ve 138/556 sayılı hükmün Yargıtay' ca incelenmesi davalı Hazine vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla, dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Dava konusu taşınmaz 1960 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında taşlık niteliğiyle tespit dışı bırakılmıştır. Davacılar tarafından açılan tescil davası sırasında dava konusu taşınmazların bulunduğu yerde idarece arazi toplulaştırması yapılmış ve dava konusu taşınmazlar 202 ada 1, 2 ve 3 numaralı parseller içerisinde kalmıştır.
Dava konusu taşınmazlar 1960 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında taşlık niteliğiyle tespit dışı bırakılmış olup, dava konusu taşınmazların kuzeyinde bulunan 108 parsel B. mirasçıları adına, 109 numaralı parsel Hazine adına tespit görüp tapuya tescil edilmiştir. Davacılar 108 ve 109 numaralı parsellerin güneyinde ve Nato petrol boru hattıyla arada kalan kısmın adlarına tescilini istemektedir. Dava 14.10.1998 tarihinde açılmıştır. Dairemizin 24.12.2001 tarih 2001/19469 Esas, 2001/19326 Karar sayılı bozma ilamından sonra dava devam ederken, dava konusu taşınmazlarla dava dışı 108 ve 109 numaralı parsellerin idarece toplulaştırması yapılmış ve 19.09.2003 tarihinde dava konusu taşınmazları da içine alacak şekilde 202 ada 1, 2 ve 3 numaralı parseller oluşmuştur. Artık dava konusu yerler arazi toplulaştırmasıyla oluşan 202 ada 1, 2 ve 3 numaralı parseller içerisindedir. Davacıların tescil davaları arazi toplulaştırmasıyla oluşan tapulu taşınmazların iptal ve tesciline dönüşmüştür.
Toplulaştırma işlemleri 27.06.1966 tarihinde düzenlenen Arazi Tevhidi Tüzüğü ile onun yerine geçen 24.09.1979 tarih 7/18231 sayılı Arazi Toplulaştırma Tüzüğüyle ve Toprak Reformu Kanunu'nun 6. maddesinde ifadesini bulan arazi toplulaştırma işleminden kaynaklanmaktadır. İdarece yapılan toplulaştırma işlemleri sonunda arazi sahiplerinin eski toprakları yerine yeni topraklar verilip zorunlu bir trampa ilişkisi kurulmaktadır. Toplulaştırma yapılacak yerler teknik, ekonomik, sosyal ve hukuki faydalar göz önünde bulundurularak Tarım Reformu Bölge Müdürlüğü'nün teklifi ve genel müdürlüğün onayıyla belirlenir ve toplulaştırma yapılmasına karar verilen yerler idarece ilan edilir. Ayrıca bu yerler mahallin en büyük mülki amirine de bildirilir. Davacıların tescil talep ettikleri yerler toplulaştırma işlemlerinden önce tapulu değil ise de, tapulu taşınmazlarla birleştirilerek idari bir işlem tesis edilmiş ve yeni tapular oluşturulmuştur.
Toplulaştırma işleminin temelinde idari tasarruf bulunmaktadır. Başka bir deyişle, toplulaştırmayla oluşan sicillerin temelini teşkil eden idari karar halen yürürlüktedir. Davacıların açtığı dava, toplulaştırmadan önceki duruma münhasırdır.
Hal böyle olunca, toplulaştırmaya yönelik idari işlem idari yargı yerinde iptal edilip ortadan kaldırılmadığı sürece eldeki tapu iptali tescil davasının dinlenme imkanı yoktur (HGK. 21.01.2004 tarih 2004/1-5 Esas, 2004/15 Karar sayılı ilamı da bu yöndedir) . Davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmiş olması doğru olmamıştır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle, usul ve kanuna aykırı olan hükmün HUMK. 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 13.03.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy