(2004 S. K. m. 96, 97, 106, 110) (6100 S. K. m. 33)
Dava: Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün davacı üçüncü kişi vekili ve davalı alacaklı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı üçüncü kişi vekili, davalı borçlu şirket ile dava dışı ... Nakliyat Şirketi arasında imzalanan alacağın temliki sözleşmesi gereğince, dava dışı ...Nakliyat Şirketinin müvekkili şirkete verdiği nakliye hizmetleri karşılığında kestiği fatura bedellerinin borçlu şirketin dava dışı banka nezdinde bulunan hesabına gönderildiğini, dava dışı ... Nakliyat Şirketi ile borçlu şirket arasındaki temliknamenin iptal edildiğini ve iptalin taraflarına bildirildiğini, bu bildirimden sonra ... Nakliyat Şirketi tarafından kesilen fatura bedelinin, müvekkili şirketçe sehven borçlu şirketin hesabına gönderildiğini, buna rağmen alacaklı tarafça borçlu aleyhine başlatılan takip neticesinde borçlu şirkete ait hesapta bulunan, müvekkili şirkete ait paraya haciz konulduğunu öne sürerek, istihkak iddialarının kabulü ile haczin kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı alacaklı vekili, davacının üçüncü kişi konumunda olmadığını, üçüncü şahsın dava dışı .... Nakliyat Şirketi olduğunu, dava dışı .... Nakliyat Şirketine yatırılacak olan paranın borçlu adına yatırıldığını, bu nedenle davanın ... Nakliyat Firması tarafından açılması gerektiğini savunarak davanın reddi savunmuştur.
Davalı borçlu, yasal süresi içerisinde cevaplarını bildirmediği gibi duruşmalara da katılmamıştır.
Mahkemece, davanın İİK'nin 96. ve 97. maddeleri uyarınca açılmış istihkak davası olduğu, borçlu şirket ile dava dışı .... Nakliyat Şirketi arasında düzenlenen temliknamenin feshi tarihinden sonra üçüncü kişi şirketçe sehven dava konusu paranın borçlu şirketin hesabına gönderildiği, davayı vasıflandırmanın hakime ait olduğu, dava istihkak davası olarak açılmakla birlikte aslında niteliği itibarıyla sehven yapılan havale işlemi üzerine mükerrer yapılan ödemenin İcra Müdürlüğünün haciz işlemi neticesinde kendisine iade edilmemesine dayanan şikayet başvurusu niteliğinde olduğu, haciz tarihinde hesabın borçlu adına kayıtlı olması ve hesapta para bulunması nedeniyle haciz işlemini başlangıçta usul ve yasaya uygun olduğu, gerçekte bu paranın borçluya ait olmadığının yapılan yargılama sonunda anlaşıldığı gerekçesi ile, davanın kabulüne, davalı alacaklı dava açılmasına sebebiyet vermediğinden davacı üçüncü kişi tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinden bırakılmasına, kendisini vekil ile temsil ettiren davacı üçüncü kişi lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına karar verilmiş, hükmü davacı üçüncü kişi vekili yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden, davalı alacaklı vekili ise esas yönünden temyiz etmiştir.
1-Maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir. (6100 sayılı HMK mad. 33) İddianın ileri sürülüş şekline göre dava, üçüncü kişinin İİK'nin 96 vd. maddelerine dayalı istihkak iddiasına ilişkindir.
Bu tür davaların dinlenebilmesi için ön koşul, her şeyden önce hukuken geçerli bir haciz bulunmasıdır. Bu koşulun bulunup bulunmadığı yargılamanın her aşamasında gerek ilk derece mahkemeleri gerekse Yargıtay tarafından re'sen gözetilmelidir.
Borçlunun, İ... Bankası M... Şubesindeki mevduatına 18.06.2013 tarihinde haciz konulmuştur. İİK'nin "paraya çevirme" başlığını taşıyan 106 ve devamı maddelerinde taşınır ve taşınmaz malların satış usulü düzenlenmiştir. Olayımızda haciz, satılarak paraya çevrilmesi zorunlu mala değil, bankadaki paraya konulmuştur. Her ne kadar alacak ve para menkul hükümlerine göre haczedilir ise de, bu paranın satılarak paraya çevrilmesi söz konusu olamayacağından satış isteme açısından İİK' nin 106. ve 110. maddelerinin tatbiki düşünülemez. Ancak yasada para alacağı üzerine konulan haczin ne kadar süreyle mevcudiyetini koruyabileceği yönünde bir açıklık bulunmadığından İİK'nin 106. maddesindeki menkul mallar için öngörülen altı aylık sürenin para alacakları yönünden hacizden itibaren paranın istenmesi için gerekli azami süre olarak kıyasen uygulanması gerekmektedir. Somut olayda alacaklı, haczedilen paranın dosyaya gönderilmesi için yasal süresi içerisinde talepte bulunmamıştır. Bu durumda alacaklı tarafından haciz tarihinden itibaren altı aylık süre içinde paranın istenmesi keyfiyetinin yerine getirilmediği ve para üzerindeki haczin kalktığı görülmektedir. O halde Mahkemece dava tarihinde geçerli bir haciz bulunmadığı gerekçesi ile davanın ön koşul yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken, Mahkemece, gerekçeli kararda davanın İİK'nin 97. maddesi uyarınca takibin devamına ilişkin kararın tebliğinden itibaren yasal yedi günlük süre içerisinde açılan istihkak davası olarak nitelendirilmesinden sonra sehven yapılan havale işlemi üzerine mükerrer yapılan ödemenin İcra Müdürlüğünün haciz işlemi neticesinde kendisine iade edilmemesine dayanan şikayet başvurusu niteliğinde olduğu, haciz tarihinde hesabın borçlu adına kayıtlı olması ve hesapta para bulunması nedeniyle haciz işlemini başlangıçta usul ve yasaya uygun olduğu denilmek suretiyle gerekçe içeriğinde çelişki yaratılarak yazılı gerekçe ile kabul kararı verilmesi doğru görülmemiştir.
2- Bozma neden ve şekline göre davacı üçüncü kişi vekilinin yargılama giderleri ve vekalet ücretine ilişkin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün İİK'nin 366 ve HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı üçüncü kişi vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA, taraflarca İİK'nin 366/3. maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve peşin harcın istek halinde temyiz edenlere ayrı ayrı iadesine 26.06.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)