(6100 S. K. m. 243, 244, 259, 290) (YHGK. 27.02.2002 T. 2002/3-131 E. 2002/114 K.)
Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup, hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.
Davacı, paydaşı olduğu dava konusu 478 ve 483 parsel sayılı taşınmazlara diğer paydaş olan davalı tarafından haksız şekilde müdahale edildiğini belirterek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 10.000 TL ecrimisil bedelinin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, davanın kabulü ile 10.000,00 TL ecrimisil alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiş hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava paydaşlar arası ecrimisil istemine ilişkindir.
Hemen belirtilmelidir ki, dava konusu taşınmazda taraflar paydaştırlar. Paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan her zaman payına vaki elatmanın önlenilmesini ve/veya ecrimisil isteyebilir. Elbirliği mülkiyetinde de paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine ecrimisil davası açabilir.
Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı ecrimisil davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu, kesin sonuç getiren taksim veya ortaklığın satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.
Kural olarak, men edilmedikçe paydaşlar birbirlerinden ecrimisil isteyemezler. İntifadan men koşulunun gerçekleşmesi de, ecrimisil istenen süreden önce davacı paydaşın davaya konu taşınmazdan ya da gelirinden yararlanmak isteğinin davalı paydaşa bildirilmiş olmasına bağlıdır. Ancak, bu kuralın yerleşik yargısal uygulamalarla ortaya çıkmış bir takım istisnaları vardır. Bunlar; davaya konu taşınmazın kamu malı olması, ecrimisil istenen taşınmazın (bağ, bahçe gibi) doğal ürün veren ya da (işyeri, konut gibi) kiraya verilerek hukuksal semere elde edilen yerlerden olması, paylı taşınmazı işgal eden paydaşın bu yerin tamamında hak iddiası ve diğerlerinin paydaşlığını inkar etmesi, paydaşlar arasında yapılan kullanım anlaşması sonucu her paydaşın yararlanacağı ortak taşınmaz veya bölümlerinin belirli bulunması, davacı tarafından diğer paydaşlar aleyhine daha önce bu taşınmaza ilişkin, elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve benzeri davalar açılması veya icra takibi yapılmış olması halleridir. Bundan ayrı, taşınmazın getirdiği ürün itibariyle de, kendiliğinden oluşan ürünler; biçilen ot, toplanan fındık, çay yahut muris tarafından kurulan işletmenin yahut başlı başına gelir getiren işletmelerin işgali halinde intifadan men koşulunun oluşmasına gerek bulunmamaktadır.
Yine paydaşlar arasında yapılan kullanım anlaşması sonucu her paydaşın yararlanacağı ortak taşınmaz veya bölümlerinin belli bulunması durumunda, davacı paydaş tarafından davalı paydaş aleyhine bu taşınmaza ilişkin elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve benzeri dava açılması hallerinde yine intifadan men koşulu aranmaz.
Bu nedenle, davaya konu taşınmazlar yönünden sayılan istisnalar dışında intifadan men koşulunun gerçekleşmesi aranacak ve intifadan men koşulunun gerçekleştiği iddiası, her türlü delille kanıtlanabilecektir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 27.02.2002 tarihli ve 2002/3-131 Esas, 2002/114 Karar sayılı ilamı).
Somut olaya gelince; Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya elverişli olduğu söylenemez.
Şöyle ki; Mahkemece davacının dava konusu taşınmazlarda kullandığı yer olup olmadığı hususu yerinde denetlenmemiş, tanık beyanları keşif mahallinde alınmamış olup davalı paydaşın da payını aşan bir kullanımının olup olmadığı hususları üzerinde durulmamış bunlara yönelik tespitler yapılmamıştır.
Mahkemece yapılacak iş; taşınmazların vasfı da dikkate alınarak ziraat mühendisi ile tapu fen memuru yetki ve yeteneğine haiz teknik bilirkişiden oluşacak bilirkişi heyeti ile taşınmazın bulunduğu yerde yeniden keşif yapılarak tanıkların HMK'nin 243 ve 244. maddeleri gereğince keşif yerine davetiye ile çağrılmaları, aynı Kanun'un 259 ve 290/2. maddeleri uyarınca uyuşmazlığın taşınmaza ilişkin bulunması nedeniyle tanıkların mümkün olduğunca keşif yerinde (iddia ve savunma çerçevesinde) dinlenilmesi, dava konusu taşınmazlara davalının elatmasının mevcut olup olmadığı, var ise miktarının, elatılan kısımların belirlenerek tanıkların gösterimi doğrultusunda teknik bilirkişilerce denetime elverişli şekilde bu alanların kroki üzerinde gösterilmesinin sağlanması, ondan sonra 478 ve 483 nolu dava konusu parseller yönünden paydaşlar arası elatmanın önlenmesi ve ecrimisil ilkeleri de gözetilerek taraf delilleri birlikte değerlendirilip oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde sonuca gidilmesi doğru değildir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan kabulü ile Yerel Mahkeme hükmünün 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK'un 440/III-1, 2, 3 ve 4. bentleri gereğince ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 09.02.2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)