(4721 S. K. m. 725) (3194 S. K. m. 15, 16)
Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonucunda Mahkemece verilen davanın kısmen kabulüne dair kararın davacı ve bir kısım davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 10.09.2020 tarihli ve 2019/2040 Esas, 2020/5064 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verilmişti. Davalı ... vekili tarafından süresinde kararın düzeltilmesi istenmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:
KARAR
Davacı vekili dava dilekçesinde, davalılardan ..., ... ve ...’a ait 69 ada 60 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binanın; davalılardan Vakıflar Bankası A.O. adına kayıtlı olan 60 ada 40 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki bahçe duvarı ve bahçenin; davalılardan ...’a ait 69 ada 56 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binanın, kısmen müvekkiline ait 69 ada 57 parsel sayılı taşınmaza tecavüzlü olduğunu belirterek, elatmaların önlenmesini ve tecavüzlü yapıların kal’ini talep etmiştir.
Davalılardan ... ve ... vekili karşı dava talebini de içeren cevap dilekçesinde, müvekkillerinin 24.11.1989 tarihinde taşınmazı zemindeki mevcut bina ile birlikte ve iyiniyetle satın alarak edinmiş olduklarını, satış tarihinden sonra da taşınmaz üzerindeki binada herhangi bir ilave yapı yapmayıp taşınmazı olduğu gibi kullandıklarını belirterek davanın reddini savunmuş, karşı davada ise, taşkın kısmının 2,10 m2 olup bu kısmın kal’ine karar verilmesi halinde tüm binanın zarar göreceğini, binanın taşkın kısmının yapı değerinin taşan kısmın zemin değerinden oldukça fazla olduğunu, müvekkillerinin iyiniyetli olduklarını açıklayarak tecavüzlü olan 2,10 m2’lik kısmının tapu kaydının iptali ile bu kısmın müvekkilleri adına temliken tapuya tescilini talep etmiştir.
Diğer davalılar ise kendilerine usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunmamışlardır.
Mahkemece, toplanan deliller ile yapılan keşif neticesi alınan bilirkişi raporlarından 69 ada 40 sayılı parsel üzerinde bulunan duvarın 3,91 m²'lik kısmı ile 69 ada 60 sayılı parsel üzerinde bulunan binanın 5,28 m²'lik kısmının dava konusu 69 ada 57 sayılı parsele müdahalesinin bulunup bu müdahalelerin haksız ve hukuka aykırı olduğunun, 69 ada 56 sayılı parselin ise herhangi bir haksız müdahalesinin bulunmadığının anlaşılması neticesinde hukuka aykırı müdahalenin önlenmesi ile dava konusu taşınmaza müdahalesi bulunun 40 sayılı parsel malikine ait duvarın kal'ine karar vermek gerektiği, buna karşın her ne kadar 69 ada 60 sayılı parsel malikine ait yapının dava konusu taşınmaza müdahalesine ilişkin bölümün kal'i talep edilmişse de taşınmazın taşkın kısmında yapının ana kolonlarının bulunduğu, taşkın kısmın kal'i durumunda yapının statik açıdan emniyetli olmayacağı, yapının içerisinde bulunan kolonlara kadar yıkılmasının gerektiği, taşkın kısmın 5,28 m² olmasına rağmen taşkınlığın giderilmesi için 46,50 m² yıkılmasının gerektiği, bu durumda da fahiş zararların doğacağı kanaatiyle bu parsele ilişkin kal talebinin reddinin gerektiği, Karşı dava yönünden ise 69 ada 60 parsel malikleri taşkın kısmın temliken tescilini talep etmişse de, temliken tescil kararı verilebilmesi için TMK'nin 725 maddesi gereği imar durumunun uygun olması, davalıların iyi niyetli olması, binanın yıkımının fahiş zarar doğurması, yapı değerinin zemin değerine nazaran daha fazla olması, taşkın bölümün ifrazının da yasal olarak mümkün bulunması gerektiği, fen bilirkişisi ve Silifke Belediye Başkanlığının 22.05.2015 havale tarihli yazısında taşınmazların imar adası içerisinde imar durumlarına göre kat yüksekliğinin farklı olduğu için 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 15 ve 16 maddelerine ve Tip İmar Yönetmeliğinin 17.maddesi hükümlerine göre ifrazının mümkün olmadığının anlaşılması nedeniyle temliken tescil talebinin reddinin gerektiği gerekçeleriyle, davanın kısmen kabulü ile; 69 ada 60 parsel ile 69 ada 40 parselin dava konusu 57 parsele ilişkin müdahalenin önlenmesine; fen bilirkişisi ...'in 24.03.2015 havale tarihli raporunda belirtilen ve B harfi ile gösterilen duvarın kal’ine, A harfi ile gösterilen binanın kaline ilişkin talebin reddine; davalı ... hakkında açılan davanın reddine; karşı davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı vekili, davalılardan TC. Vakıflar Bankası A.O. vekili ve davalılardan ... vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.
Dairemizin 10.09.2020 tarihli ve 2019/2040 Esas, 2020/5064 Karar sayılı ilamında; “...davalı ... A.O. ile davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddine, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile; fahiş zarar kavramı yasalarda tanımlanmamış olmakla birlikte bu kavramın belirlenmesinde yıkımı istenen muhdesatın milli ekonomi için ifade ettiği değer ve inşaatın özellikleri itibarıyla korunması gerekip gerekmediği önem taşır.
Salt binanın rayiç değerinin zeminin değerinden yüksek olması, kal’i istenen yapının taşkın kısmının yıkımının binanın statiğini bozacak olması, tecavüzlü yapıdaki taşkınlığın giderilmesi için yapının fiziki durumu nedeniyle tecavüzlü kısımdan fazla bir yapı bölümünün yıkımının gerekmesi, yıkımın fahiş zarar doğuracağını göstermez.
Somut olayda, az yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, davalılardan ..., ... ve ...’a ait 69 ada 60 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binanın korunmaya değer olup yıkımının fahiş zarar doğuracağını söyleyebilme olanağı yoktur. Bu nedenle dosyada keşfe katılan fen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen gerek 24.03.2015 havale tarihli asıl fen raporunda ve eki olan krokide ve gerekse 14.05.2015 tarihli ek fen raporunda ve eki olan krokide açıklanmış olan ve krokilerde 69 ada 60 numaralı parsel üzerinde (A) harfi ile ve yeşil boyalı olarak gösterilen 5,28 m2’lik taşkın bina kısmının kal’ine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde bu kısım yönünden kal talebinin reddine karar verilmesi doğru değildir.” gerekçesiyle hüküm bozulmuş, bozma ilamına karşı davalı ... vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.
Dava, elatmanın önlenmesi ve kal isteğine, karşı dava TMK’nin 724. maddesine dayalı temliken tescil isteğine ilişkindir.
1.Dosya muhtevasına, dava evrakı ile tutanaklar münderecatına ve Yargıtay ilâmında açıklanan gerektirici sebeplere göre yerinde olmayan ve HUMK'un 440. maddesinde yazılı hallerden hiçbirisine uymayan davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair karar düzeltme istemlerinin reddine karar verilmiştir.
2.Davalı ... vekilinin 57 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında bulunan şerhe yönelik karar düzeltme itirazlarına gelince;
Somut olayda dava konusu 69 ada 57 parsel sayılı taşınmaz arsa vasfıyla davacı adına kayıtlı olup, beyanlar hanesinde eski eser ve sit alanı şerhi bulunmaktadır. Taşkın olduğu iddia edilen ve kal talep edilen yapının bulunduğu 69 ada 60 parsel sayılı taşınmaz ise, davalı ..., Sait ve Eray adına kayıtlı olup, beyanlar hanesinde eski eser ve sit alanı şerhi bulunmaktadır. Davalı ... tarafından her ne kadar bu durum yargılama aşamasında ve temyiz dilekçesinde ileri sürülmemiş ise de kamu düzeni gereğince mahkemece re’sen değerlendirilmelidir.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 3.maddesi ile “Kültür varlıkları, tabiat varlıkları, sit....” gibi taşınmazların tanımı yapılmış 6.maddesi hükmü ile de korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının nelerden ibaret olduğu duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirtildikten sonra 2863 Sayılı Kanun'un 26.05.2004 tarihli ve 5177 Sayılı Kanun'un 26.maddesiyle değişik 7. maddesinde korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve sit alanlarının ne şekilde tespit edileceği ve belirleneceği hususu açığa kavuşturulmuştur.
Dosyanın incelenmesinde, dava konusu 57 parsel ve taşkın yapının bulunduğu 60 parsel sayılı taşınmazların beyanlar hanesinde “eski eser ve sit alanı” ibarelerinin bulunduğu, mahkemece kal’e ilişkin taşınmaz üzerinde bulunan bina ve yapıların korunması gereken kültür varlığı olup olmadığına ilişkin bir araştırma yapılmamış olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda kal'i talep edilen binanın son durumuna ilişkin ilgili kurumlardan bilgi alınarak, mahallinde fen ve arkeolog bilirkişiler ile tekrar keşif yapılarak rapor alınmak suretiyle, kal'e konu olan binanın korunması gereken kültür ve tabiat varlığı olup olmadığının belirlenmesi gereklidir. Müdahaleli durumda olan binanın korunması gereken kültür ve tabiat varlığı olmaması durumunda, mahkemece kal kararı verilebileceği, korunması gereken kültür ve tabiat varlığı olması durumunda ise kal kararı verilemeyeceği değerlendirilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Mahkemece fahiş zarar oluşacağı gerekçesiyle 60 parsele ilişkin kal talebinin reddine karar verilmesinin doğru olmayacağına ilişkin Dairemizin 10.09.2020 tarihli ve 2019/2040 Esas, 2020/5064 Karar sayılı bozma ilamı doğru olmakla birlikte, tapudaki sit alanı ve eski eser şerhi nedeniyle bozma ilamına ek olarak yukarıda açıklanan gerekçe de eklenmek suretiyle davalı ... vekilinin karar düzeltme talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
SONUÇ: Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile Dairemizin 10.09.2020 tarihli ve 2019/2040 Esas, 2020/5064 Karar sayılı bozma ilamının kısmen kaldırılmasına, hükmün yukarıda açıklanan nedenler de eklenerek 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davalı ... vekilinin sair karar düzeltme taleplerinin (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle reddine, 19.04.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)