(1475 S. K. m. 24) (2822 S. K. m. 25, 46)
Dava: Davacılar vekili, uygulanmakta olan lokavtın kanunsuz olduğunun tespiti ile uygulamanın ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, isteği aynen kabul etmiştir. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmekle dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili; müvekkili sendikanın üyesi bulunan 7 davacının iş akitlerinin 29.7.1978 tarihinde işverence feshedilerek işyerinin kapatılmasının kanunsuz lokavt olduğunun tespitini ve ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasını istemiştir.
Davalı işveren vekili, işyerinin kapatılmasının ekonomik nedenlere dayandığını savunmuştur.
Mahkeme; 1475 sayılı İş Kanununun 24. maddesine göre, fesihten bir ay evvel işveren tarafından ilgili mercilere bildirilmeden 184 işçinin iş aktinin aynı gün feshedilmesinin kanunsuz lokavt olduğuna ve ihtiyati tedbir yoluyla kanun dışı lokavtın durdurulmasına karar vermiştir.
Gerçekten; davacı 7 işçinin üyesi bulunduğu (T.M.-İŞ) Sendikası işyerinde işyeri seviyesinde toplu iş sözleşmesi bağıtlamak için 20.5.1978 tarihinde çağrı ilanı yapmış, itiraz üzerine Adana Bölge çalışma Müdürlüğü 27.6.1978 tarih 1978/102 sayılı kararı ile, salt çoğunluğu sağlayamadığından sendikanın yetkisiz olduğuna karar vermiştir. Sendikanın Bölge Çalışma Müdürlüğünün bu kararına karşı iş mahkemesine yaptığı itiraz da Ceyhan İş Mahkemesinin 21.7.1978 tarih E: 1978/382 K: 1978/446 sayılıilamı ile aynı gerekçeyle reddedilmiştir.
İşveren, işyerinde çalışmakta olan 184 işçinin işine bundan sonra 29.7.1978 tarihinde son vermiş, ihbar ve kıdem tazminatlarını almaları için işçilere duyuruda bulunmuş, başvuranların tazminatlarını ödemiştir.
İşverenin işyerini kapattığı tarihte sendika toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi almış değildir. İşverenin devamında fayda görmediği işyerini kapatmak yasal hakkıdır. İşyerinin kapatıldığının süresinde ilgili mercilere bildirilmemesi kapatmanın kanunsuz lokavt sayılmasını gerektirmez. Bu hususta kanunen belli müeyyideler tatbik edilir. Kapatma tarihinde sendikanın toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi olmadığından işverenin kötüniyetinden de bahsedilemez.
O halde hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan sebepten temyiz eden yararına BOZULMASINA, 15.1.1979 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
275 sayılı Yasanın 18. maddesinin 2 nci fıkrasında "iş şartlarında veya bunların tatbik tarz ve usullerinde değişiklik yapmak veya yeni iş şartları kabul ettirmek veya mevcut iş şartlarını korumak amacıyla bu kanun hükümlerine uygun olarak yapılan lokavtın kanuni lokavt olacağı, bu amacın dışında veya bu kanun hükümlerine uyulmaksızın yapılan lokavtın yasa dışı sayılacağı belirtilmiş bulunmaktadır.
Davalı işveren işyerinde çalıştırdığı 184 işçinin tamamının 3 ay kadar önce işletmeye açtığı işyerindeki faaliyetin büsbütün durmasına neden olacak biçimde işten çıkarmışır. Bu maddi olgu ile lokavtın biçimine ilişkin unsurları gerçekleşmektedir. Bu durumda üzerinde durulması ve araştırılması gereken husus işverenin ne gibi bir saik ve amaçla hareket etmiş olduğunu saptamaktır.
Davalı şirket savunmasında, işyerinin kapatılmasına yatırımı sürdürme, sağlıklı üretim yapabilme koşullarının ortadan kalkmış olması, tahakkuk eden alacaklarının devletçe zamanında ödenmemesi hammadde tedarikindeki zorluklar ve transfer güçlükleri gibi sebeplerle gidildiğini ileri sürmüş ve fakat bu hususta mahkemece yeterli bir inceleme ve araştırma yapılmamıştır. Savunmada zahiri halin hilafı bir durum öne sürüldüğüne göre kapatmanın yasa dışı bir lokavt amacına yönelik olmadığı tamamen ekenomik nedenlere dayandığı hususunun davalı şirketçe kanıtlanması gerekir. Davacı tarafça işyerinde yaptırılan tespitte işyerindeki faaliyetin sürdürülebilmesi için yeterli hammadde ve ihzaratın mevcudiyeti kapatma olayını yasa dışı bir lokavt saymaya yeterli değildir.
Bu itibarla davalı şirket savunması çerçevesinde gerekli inceleme yapılmamış olması noktasından hüküm bozulmalıdır.
Böyle bir incelemeye lüzum görmeyen çoğunluk gerekçesine katılmadığım gibi yerel hükmünün kesin biçimde bozulmasına da karşıyım.
Full & Egal Universal Law Academy