(1475 S. K. m. 78)
Dava: Davacı, tehlike primi alacağı ile fazla çalışma parasının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2- Davalı vekili, müvekkilinin, davalı MKE, Kurumunun Hassas Mekanik fabrikasının, zehirli ve tehlikeli kimyasal maddelerle çalışan ve her türlü silah mermilerinin ve bombalarının kaplamalarının yapıldığı Kaplama Atölyesinde çalıştığını, işyerinde uygulanmakta olan Toplu İş Sözleşmesi ve "MKE Kurumu Tehlikeli ve Patlayıcı Madde Üreten İşyerleri Prim Yönetmeliği hükümlerine göre bu tür yerler çalışanlara tehlike primi ödenmesi gerektiği halde bu ödemenin yapılmadığını, oysa davalı Kurumun Elmadağ roket Fabrikası Kaplama Atölyesi işyerinde aynı işi yapan işçilere tehlike primini ödediğini iddia ederek, 1.1.1987-15.12.1991 tarihleri arası için tehlike primi olarak şimdilik 1.000.000 TL. alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı kurum vekili ise, söz konusu atölyede yapılan işlerin Yönetmelikte öngörülen işler kapsamına girmediğini, Yönetmeliğin davacının da taraf olduğu sendika ile işveren idare arasında müştereken düzenlendiğini, bu nedenle tarafların rızası hilafına değiştirilmesi olanağı bulunmadığını, Yönetmeliğin 10. maddesinin (b) bendine göre oluşturulan komisyonun tehlike primli işyerlerini tek tek belirlediğini, bunlar arasında davacının çalıştığı Atölyenin bulunmadığını, emsal olarak gösterilen Elmadağ Roket Fabrikası işyerinin özellikleri olduğunu, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, bilirkişi raporunda belirlenen hususlar gözönünde tutularak, istek gibi hüküm kurulmuştur.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı işçinin çalışmakta olduğu Kırıkkale Hassas Mekanik Fabrikası Kaplama Atölyesinin tehlikeli ve patlayıcı madde üreten işyerlerinden olup olmadığı sorunu ile ilgilidir. Tehlike primi, 23.11.1966 tarihinde MKE. Kurumu ile Metal-İş Federasyonu arasında akdedilen Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmış olan "Kurumu Tehlikeli ve Patlayıcı Madde Üreten İşyeri Prim Yönetmeliği" esaslarına göre ödenmektedir. Taraflar arasında başlangıçtan bu güne kadar bağıtlanan Toplu İş Sözleşmeleri ile de, bu yönetmelik, sözleşme eki sayılmıştır.
Sorunun çözümlenbeilmesi için söz konusu yönetmeliğin "amaç" başlıklı 1., "kapsam" başlıklı 2. ve "primli çalışma kapsamına giren işyerleri" başlıklı 3. maddelerinin gözönünde tutulması gerekir. 1. maddede; yönetmelikle güdülen amacın, tehlikeli ve patlayıcı madde üreten işyerlerinde itinalı çalışmayı teşvik ederek iş güvenliğini arttırmak ve kaliteyi muhafaza etmek ve çalışanların devamlılığını sağlayıp işyerine bağlılıklarını temin etmek olduğu belirtilmiştir. 2. maddede; yönetmelik hükümlerinin "Mühimmat Fabrikası, İmla Fabrikası, Hassas Mekanik Fabrikası, Kırıkkale Barut Fabrikası, Elmadağ Barutsan A.Ş., Av.fişeksan A.Ş., Roket Fabrikası, Fişeksan A.Ş., Hafif Silahsan A.Ş. Pirinç Fabrikası'nda patlayıcı, yarlayıcı, yakıcı maddeler imal eden veya bu maddelerin bulunduğu atölye ve kısımlarında çalışan saat ücretli veya işçi vasıflı aylık ücretli yapıcı ve yardımcı personeli "kapsadığı açıklanmıştır. 10. maddede de, Kurumun mevcut ve açılacak işyerlerinin tehlikeli ve patlayıcı madde üreten işyerinden olup olmadığının tespitinin işyerinin bulunduğu müessese, Fabrika veya bağlı ortaklık Genel Müdür Yardımcısının başkanlığında bir heyetçe yapılması ve bu heyette taraf sendikanın iki elemanının da yer alması ve yönetmelikkapsamına giren atölyeler ve tehlike derecelerinin ekli cetvelde (1 nolu) gösterilmesi öngörülmüştür. "tehlikeli ve patlayıcı madde üreten işyerleri tespit heyeti" davacının çalıştığı kaplama atölyesini" primli çalışma kapsamına giren işyerleri"nden saymamıştır.
Dosyada mevcut belge ve bilgilerden açıkça anlaşıldığı gibi; 1. maddesinde öngörülen tehlikeli ve patlayıcı madde üreten işyerlerinde itinalı çalışmayı teşvik ederek iş güvenliğini arttırmak, bu işyerlerinde çalışanların işyerine bağlılıklarını sağlamak amacını gerçekleştirebilmek için, primli çalışma kapsamına girdiği evvelce tespit edilen işyerleri arasına yeni işyerleri dahil edilmiştir. Bu şekilde işyerleri kapsamının genişletilmesi, zamanla ortaya çıkan sorunlar, vuku bulan iş kazaları ve iş barışı ve iş güvenliği ile ilgili faktörler dikkate alınarak genellikle taraf sendikanın girişimleri sonucu tarafların serbest iradeleri, anlaşmaları ile gerçekleştirilmiştir. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 1.1.1970 tarihinden bugüne kadar geçen süre içinde bir çok Toplu İş Sözleşmesi yürürlüğe konulmuş ve birçok kez yönetmelikte değişiklikler yapılarak tehlikeli ve patlayıcı madde üreten işyerlerine yenileri dahil edilmiş isede, davacının çalıştığı kaplama atölyesi, tehlike primli işyerlerinden sayılmamıştır.
Bütün bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulacak tehlike primine ilişkin istemin reddi gerekirken yanlış değerlendirmeye dayanan ve yönetmeliğin öngördüğü prosedürü dikkate almayan bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen sebepten BOZULMASINA, ve bozma nedenine göre diğer hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 5.4.1993 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy