(2822 S. K. m. 3) (2821 S. K. m. 60) (2547 S. K. m. 3) (İş Kolları Tüzüğü - EK)
Dava: Davacı Sendika, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 5 Mayıs 2001 gün ve 24393 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 20.4.2001 tarih ve 2001/13 sayılı işkolu tespit kararındaki üniversiteye (E.Üniversitesi Rektörlüğüne) bağlı, E. Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastahanesi unvanlı işyerinde yapılan işlerin, İşkolları Tüzüğünün 17 sıra numaralı Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar işkoluna girdiğine ilişkin kararın iptali ve anılan işyerindeki işlerin 24 sıra numaralı Sağlık işkoluna girdiğinin tespiti isteminde bulunmuştur.
Birleştirilen davada, davacı E.Üniversitesi Rektörlüğü, anılan işkolu tespiti kararının iptali ile yasaya uygun bir tespit isteminde bulunmuştur.
Mahkemece dava reddedilmiş, karar davacı tarafça temyiz edilmiştir. 2822 Sayılı Kanunun 3. maddesinde bir işverene ait aynı işkolunda birden çok işyerinin işletme oluşturacağı kuralına yer verildiğinden işletmenin işkolu tespitinde birim olarak işyerleri esas alınır. Asıl iş yardımcı iş kavramı bir işyeri sınırları ve organizasyonu içinde yürütülen işler için önem taşır. Yoksa birbirinden ayrı işyerlerinde farklı işkoluna tabi işler yapılıyor ise artık o işyerleri ekonomik yönden bir işletme bünyesinde kalsa dahi 2822 Sayılı Kanunun 3. maddesi açısından işletmeden söz edilemez.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 20.4.2001 gün 2001/13 sayılı kararı, E. Üniversitesi Rektörlüğü ve bağlı işyerleri için alınmıştır. Söz konusu karara göre E. Üniversitesi Rektörlüğü ve bağlı işyerlerinde bakanlığımızca yapılan incelemede üniversitenin 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanunu, 2809 Yüksek Öğretim Kurumları Teşkilat Kanunu hükümleri uyarınca kurulduğu, amacının eğitim öğretim faaliyetlerinin yürütülmesi olduğu ve bu amacın gerçekleştirilmesi için rektörlük bünye sinde 12 fakülte ile 12 yüksekokul ve asıl işe yardımcı birtakım ünitelerin oluşturulduğu, (Tıp, Fen-Edebiyat, İktisadi ve İdari Bilimler, İlahiyat, Mühendislik, Güzel Sanatlar, Mimarlık, Veteriner, Yozgat Fen-Edebiyat, Yozgat İktisadi ve İdari Bilimler, Yozgat Mühendislik ve Mimarlık, Nevşehir İktisadi ve İdari Bilimler Fakülteleri ile Yüksekokullar) asıl işe yardımcı işlerin de asıl işin dahil olduğu işkolundan sayılması gerektiğinden, E.Üniversitesi ve bağlı işyerlerinde yapılan işlerin İşkolları Tüzüğünün 17 sıra numaralı Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar işkolunda yer alması gerektiği tespit edilmiştir.
Oysa dosya içerisinde bulunan 10.12.2001 tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere E.Üniversitesi Rektörlüğü ve bağlı işyerlerinde asıl amaç eğitim öğretim ve bilimsel araştırma ve uygulamalardır. Bu amaçların gerçekleştirilmesi için döner sermaye işletmeleri kurulmuş, işler teknik bir amaç için organize edilmiş ve bağlı olan bu işler de bu organizasyon içinde yer almış ve yöneltilmiş bağımsız bir yönetime sahip olmaları, döner sermaye işletmelerinin çalışması sırasında üniversitenin esas faaliyetini aksatmayacak biçimde eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön planda tutmalarının gerekmesi, döner sermaye işletmelerinin yönetim kurulunun E.Üniversitesinin yönetim kurulu olması olgusu karşısında E. Üniversitesi Rektörlüğü ve bağlı işyerlerinin 2821 sayılı Sendikalar Yasası'nın 60. maddesi ve İşkolları Tüzüğü'nün 17 sıra numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkoluna girmesi gerekmektedir.
E. Üniversitesi Hastahaneleri ise G. Nesibe Hastahanesi, Organ Nakli Hastahanesi, Kalp Hastahanesi ve Onkoloji Hastahanesinden ibaret olup çok geniş kitlelere sağlık hizmeti veren kurumlardır. Anılan işyerlerinde geçici işçi kadrosunda çalışanların büyük çoğunluğunun hastabakıcı, hemşire, sağlık teknisyeni, laborant, yatan hastaların yemek ve temizlik işlerini yapan işçiler olduğu dikkate alındığında bu işyerlerinin 2821 sayılı Sendikalar Yasasının 60. maddesi ve İşkolları Tüzüğünün 24. sıra numaralı sağlık hizmetleri işkoluna girdiği açıktır.
Bu durumda mahkemenin E.Üniversitesi Hastaneleri ile ilgili red kararının iptali ile bu işyerlerinin 24 numaraları sağlık işkoluna girdiğinin tesbitine karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1- Kayseri İş Mahkemesinin 28.12.2001 gün ve 2001/478 esas,2001/1738 karar sayılı kararın bozularak ortadan kaldırılmasına;
2- Davanın kabulü ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 20.4.2001 gün 2001-13 sayılı işkolu tespit kararının E.Üniversitesi Rektörlüğü ve bağlı işyerlerinin E.Üniversitesi hastaneleriyle ilgili kısmının iptali ile E.Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (Hastahane) iş yerinin İşkolları Tüzüğünün 24 sıra numarasında yazılı Sağlık işkoluna girdiğinin tespitine,
3- Harç aldığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
4- Davacılar kendilerini vekile temsil ettirdiklerinden 175.000.000'er TL. vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara ayrı ayrı verilmesine,
5- Davacı üniversitenin yaptığı 3.800.000 TL, sendikanın yaptığı 154.950.000 TL. mahkeme masrafının davalıdan alınıp anılan davacılara ayrı ayrı verilmesine 07.02.2002 gününde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından alınan 20.4.2001 tarih ve 2001/13 sayılı kararla, E.Üniversitesi ve bağlı işyerlerinde yapılan işlerin niteliği itibariyle İşkolları Tüzüğü'nün 17 sıra numaralı Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar işkoluna girdiği tesbit edilmiştir.
T.S.İşçileri Sendikası Genel Başkanlığı açtığı dava ile, E.Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastahanesi işyerinde yapılan işlerin 17 sıra nolu işkoluna girdiğine ilişkin kararın iptali ile anılan işyerindeki işlerin 24 sıra numaralı Sağlık işkoluna girdiğinin tespitini talep etmiştir.
Mahkeme, üniversite ve bağlı işyerlerinde yapılan işlerdeki amacın eğitim ve öğretim olduğunu belirterek davanın reddi yönüne gitmiştir.
Daire çoğunluk kararında, hastahanede sağlık hizmeti verildiği, çalışanların büyük çoğunluğunun yaptıkları işin sağlık hizmeti vermek olduğu... belirtilmek suretiyle mahkeme kararı bozulmuş ve hastahane işyerinin 17 sıra nolu işkolu kapsamında yer alması gerektiği yönünde hüküm kurulmuştur.
2821 Sayılı Yasanın 60.maddesinin ikinci fıkrasında; Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de asıl işin dahil olduğu işkolundan sayılır... denilmektedir. Asıl işin görülmesi bakımından doğrudan doğruya yardımcı olan ve o işi tamamlayan nitelikte işler asıl işe yardımcı işler olarak nitelendirilmektedir. Yine bir yer işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır. Bu belirlemeler kapsamında davaya konu olan işyerinin durumunun tartışılması gerekir.
2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 3/c. maddesinde, yüksek öğrenim kurumlarının üniversiteler ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksek okullar, konservatuarlar, meslek yüksek okulları ile uygulama ve araştırma merkezleri... olduğu belirtilmektedir.
Davaya konu olan işyeri E.Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi kurumudur.
2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 3.maddesinin (i) fıkrasında, uygulama ve araştırma merkezi, yüksek öğretim kurumlarında eğitim ve öğretimin desteklenmesi amacıyla çeşitli alanların uygulama ihtiyacı ve bazı meslek dallarının hazırlık ve destek faaliyetleri için, eğitim, öğretim, uygulama ve araştırmaların sürdürüldüğü bir yüksek öğretim kurumu olduğu... belirtilmektedir.
Sağlık uygulama ve araştırma merkezleri (üniversite hastahaneleri) rektörlük bünyelerinde kurulmuş birimler olup buralarda esas itibariyle, sağlık uygulamaları ve araştırmaları yapılmaktadır. Tıp fakültelerinin son iki sınıfında okuyan öğrenciler bu merkezlerde fiilen uygulamalı eğitim yapmaktadırlar. Ayrıca, tıpta uzmanlık sınavını kazananlar, öğretim üyeleri buralarda yetiştirilmekte, sempozyum ve seminerler düzenlenmekte, hastalıkların tedavileri konusunda uygulamalı araştırmalar yapılmaktadır. Yani bu merkezlerde 2547 Sayılı Yasanın 3.maddesinin (i) fıkrasında belirtildiği gibi tıp fakültelerinin hazırlık ve destek faaliyetleri için eğitim, öğretim, uygulama ye araştırmalar yapılmaktadır. Belirtilen maddede bu faaliyetlerin yapıldığı yerin bir yüksek öğretim kurumu olduğu belirtilmiş olup, 2547 Sayılı Kanunun 3/c. maddesinde de bu merkezlerin yüksek öğrenim kurumları olduğu açıkça kabul edilmiştir.2821 Sayılı Kanunun 60.maddesi ve İşkolları Tüzüğünün 4.maddesi çerçevesinde düzenlenen cetvelde eğitim kuruluşlarının 17 sıra nolu Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar İşkoluna gireceği kabul edilmiştir. Sağlık ve uygulama araştırma merkezlerinin bir eğitim-öğrenim kurumu olduğunu yasalar açıkça belirtmektedir Yasa hükümlerinin ve gerçeklerin bir tarafa itilerek sağlık ve uygulama merkezlerini 24 nolu sağlık işkoluna sokmanın mümkünü bulunmamaktadır. Belirtilen işkolun da gösterilen hastahaneler ile sağlık ve uygulama merkezlerinin kurulmalarındaki amaç ve verdikleri hizmetler nitelik bakımından farklıdır. Uygulama ve araştırma merkezinde eğitim ve öğretim hizmeti elde etme diğer hastahanelerde ise sağlık hizmeti elde etme amacı bulunmaktadır. Merkezlerde yapılan işler tıp fakültelerinde görülen işlerin yardımcısı ve tamamlayıcısıdırlar.
Antalya İş Mahkemesinden verilen ve A.Üniversitesi Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Merkezi (Hastahane) işyerinin sağlık işkoluna girmeyip Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar İşkoluna girdiğine ilişkin karar dairemizin 13.9.2001 gün ve 2001/13637 sayılı kararı ile onanmış olup, belirtilen kararın gerekçe bölümünde aynen A.Üniversitesinin asıl amacı, eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmek ve bu amaç için bilimsel araştırma yapmaktır. Diğer işler asıl işi tamamlayıcı ve yardımcı işler niteliğindedir... denilmektedir.
Yine İ. Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Merkezi (Hastahane) nin 17 sıra nolu işkolu kapsamında yer aldığına ilişkin İstanbul İş Mahkemesi kararı da onanmıştır.
Yine dosyadaki bilgilerden, diğer tıp fakültelerine ait uygulama ve araştırma merkezlerinin bakanlık tarafından 17 nolu işkolu kapsamına alındığı ve bunlara yönelik itirazların olmadığı görülmektedir.
Davacı T.S.İşçileri Sendikası vekili tarafından dosyaya sunulan Malatya İş Mahkemesinin kararı da tarafımızdan incelenmiş olup, davacısı belirtilen sendika olan davada, bakanlık ile E. İnş. Tem. Hizm. Tekstil Hayvancılık Akaryakıt-Tıbbi Mal. Odun Kömür İhth. ve İnş. Tic. San. Ltd. Şti'nin davalı gösterildiği ve bu davanın konusunun İ.Üniversitesi Tıp Fakültesi T.Ö.Tıp Merkezi (Araştırma Uygulama Hastahanesi'nin hangi işkolu kapsamında yer alması ile ilgili olmadığı ve belirtilen davalı şirket tarafından yapılan işlerin işkolunun tespitiyle ilgili olduğu ve kararda aynen şirket tarafından yapılan işlerin niteliği sözleri kullanılmakta olup, bu kararın hiçbir şekilde emsal olamayacağı tartışmasızdır.
Bütün bu anlatımlar karşısında, E.Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Merkezi (Hastahane) işyerinde yürütülen faaliyetin eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma olduğu ve bu haliyle tıp fakültesinde yapılan eğitim-öğretim işinin tamamlayıcısı ve sonuçlandırılması bakımından yardımcısı olduğu ve gördüğü iş bakımından asıl işyerine bağlı bulunmakla ve her iki işyerinin birbirlerine sıkı suretle bağlı olmaları hali de göz önüne alındığında asıl işin dahil olduğu 17 sıra numaralı Ticaret Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar İşkoluna... girdiğine ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının tespiti yerinde olduğundan, bu tespitin iptali için açılan davayı reddeden mahkeme kararını bozan daire çoğunluk görüşüne katılamıyorum. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy