(2821 S. K. m. 3, 6, 10/2)
Dava: Bedir Karagöz adına Avukat Necati Yılmaz ile 1- Türk Harb İş Sendikası 1 Nolu Şube Başkanlığı 2- Türk Harb İş Sendikası Genel Başkanlığı 3- Yakup Yağlı adına Avukat Ünal Bedir aralarındaki dava hakkında Ankara 4.İş Mahkemesinden verilen 30.1.2007 günlü ve 492/44 sayılı hüküm, davacı avukatınca temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı, davalı Sendika tarafından kurulan Ankara 1 Nolu Şubesine Genel Yönetim Kurulunun 7.12.2005 tarih ve 122/1 sayılı kararı ile kurucu şube başkanı olarak atanan Yakup Yağlı'nın Sakarya Şubesi faaliyet alanında bulunan Adapazarı Arifiye 1 Nolu Anabakım Merkez Komutanlığında işçi olarak çalıştığını, Ankara 1 Nolu Şubesinin birinci olağan genel kurulunu oluşturacak delege listesinde tabii delege olarak yer aldığını, ancak itiraz üzerine Çankaya 4.İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı'nın kararı ile delege listesinden çıkarıldığını, bunun üzerine anılan davalının şube genel kurulunda delege olmadığı halde üye olarak şube başkanlığına aday olduğu ve yapılan seçimler sonucu 65 delegenin oyunu alarak şube başkanı seçildiğini, Sendika Tüzüğü'nün 40. maddesi gereğince sadece delege olanların şube zorunlu organ üyeliklerine aday olabileceklerini, davalı Yakup Yağlı'nın ise, Şubenin örgütlenme çevresi içinde bulunan işyerlerinde çalışan işçi olmadığı, delege olmadığı, seçilme hak ve yeterliliği bulunmadığını belirterek davalı Yakup Yağlı'nın seçiminin iptali ile adı geçen kişiden sonra en çok oy alan şube başkan adayı olarak kendisinin şube başkanlığına seçildiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı sendika, sendika kurucu üye olma koşullarını düzenleyen 2821 sayılı Sendika Kanunu'nun 6. maddesinde sadece sendikanın kurulu olduğu işkolunda fiilen çalışır olma şartının yer aldığını, Türk Hukuk Sisteminde sendika şubesine üyeliğin değil sendikaya üyeliğin söz konusu olduğunu dolayısıyla davalı Yakup Yağlı'nın şube kurucu üyesi olma koşullarına sahip olduğunu kaldı ki, Tüzüğün 40. maddesinin atıfta bulunduğu, 16/6 fıkrasındaki son cümlesindeki ...seçilme hakları yoktur... ifadesinin Ankara 14. İş Mahkemesinin 25.11.2004 tarih ve 2003/875-1260 sayılı karar ile iptal edildiği ve bu kararın Y.9.H.D.'nin 22.12.2004 tarih ve 31969-29069 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiğini, şube genel kurulun iptalinin istenilmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece davalı Sendikanın Ana Tüzüğünün 16/6 fıkrasındaki yer alan ...seçilme hakları yoktur. düzenlemenin mahkeme kararı ile iptal edilmesi ve delege olmayan ve fakat sendika üyesi olan bir kişinin seçilme hakkını ortadan kaldıran ve şube organ üyeliklerine aday olmasını engelleyen bir düzenlemenin mevzuata bulunmadığı, bu nedenle davalı Yakup Yağlı'nın başka şube faaliyet alanında yer alan bir işyerinde çalışırsa da Ankara 1 Nolu Şubesinin birinci olağan genel kurulunda şube başkanlığına aday olup seçilmesinde hukuka aykırı bir durumun söz konusu olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
2821 sayılı Sendika Kanunu'nun 3/son ve 10/2. fıkralarının hukuki dayanağını oluşturduğu Sendika Tüzüğünün 38 ve 39. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; şube genel kurulunu oluşturan toplam delege sayısının şube faaliyet alanı içinde yer alan işyerlerinde çalışan sendika üye sayısına göre tespit edilmesi, delegelerinde bu üye işçiler arasından seçilmeleri düzenlenmiştir. Tüzüğün 40/3.fıkrası son cümlesinde şube organlarına, üyeler ile toplanan şube genel kurullarında üyelerin, delegeler ile toplanan şube genel kurullarda delegelerin seçilebileceği hükmü yer almaktadır. Buna göre bir üyenin veya delegenin şube zorunlu organlarına seçilebilmek için söz konusu şubenin faaliyet alanı içerisinde yer alan işyerlerinde çalışan üye olması ve delegelerle ile toplanan şubelerde de delege olması şarttır. Tüzüğün 16/6 fıkrasının son cümlesindeki ...seçilme hakları yoktur. ifadesinin zorunlu organlara seçilebilmek için delege olma koşulunun üyelerin zorunlu organlara aday olmayı engeller nitelikte olduğundan demokratik esaslarla bağdaşmadığı, demokratik katılımı sınırladığı gerekçesi ile iptal edilmiştir. Söz konusu karar, sendika üyelerinin merkez organlarına aday olma ve seçilmelerine ilişkindir. Şube organlarına aday olma ve seçilme koşullarının Tüzüğün 40/3.fıkrası son cümlesinde açıkça düzenlenme bulunduğundan kıyas yolu ile sendika genel kurulları için getirilmiş bir düzenlemenin somut olaya uygulanması mümkün değildir. Mahkemece sendika zorunlu organlarına genel kurulu oluşturan delegeler ile birlikte sendika üyelerinin de aday olup seçilebileceklerine ilişkin karar, bir şubenin faaliyet alanına giren işyerlerinde çalışan davalı sendika üyelerinin çalıştıkları işyerlerinin bağlı bulunduğu şubelerden başka şube genel kurullarında şube organlarına aday olabilecekleri ve seçimlere katılabilecekleri şeklinde yorumlanmıştır. Bu durumda üyelerin çalıştıkları işyerinin bağlı bulunduğu şubenin organlarında görev almak yerine başka bir şubenin zorunlu organlarına aday olup seçilen tamamen işyerindeki sendikal örgütlenmeden bağımsız sendika yöneticilerini ortaya çıkarır ki, bu da yasanın sendikalar için öngördüğü sisteme aykırıdır. Şube faaliyet alanı içerisinde yer alan işyerlerinde çalışan ve fakat delege olmadığı halde şube organlarında görev almak isteyen üyelere üyelik hakkına dayanarak şube organlarına aday olma ve seçilme durumu daha demokratik ve yönetime katılımı kısıtlayan değil, aksine artıran bir yol olsa da, Tüzüğün 40/3.fıkrasının son cümlesindeki açık düzenleme buna engel oluşturmaktadır. Öte yandan davacı şube başkanlığına seçilen davalı Yakup Yağlı'nın seçiminin iptali ile davalıdan sonra en çok oy alan aday olarak kendisinin şube başkanlığına seçildiğinin tespitine karar verilmesini istemiş ise de, mahkemece sadece şube başkanlık seçiminin iptaline karar verilmesi gerekir.
Hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye İADESİNE, 10.04.2007 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Ülkemizde sendikalar işkolu esasına göre Türkiye çapında faaliyette bulunmak üzere kurulur. 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca işçi sendikalarına üye olunabileceği anılan Kanunun 3. maddesinin son fıkrasında ise sendikaların tüzüklerinde belirtmek şartıyla ve genel kurul kararıyla şube açabilecekleri gösterilmiştir.
Sendikalar Kanunu'nun 10. maddesinin birinci fıkrasında işçi sendika şubesinin genel kurulunun üyelerden, şube faaliyet sahasındaki işyerlerinde çalışan sendikalı üye sayısının beş yüzü aştığı takdirde delegelerden oluşacağı hükme bağlanırken, zorunlu organlara mutlaka o şubenin faaliyet gösterdiği işyerlerinde çalışanlar arasından seçileceğine ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır.
Gerçekten sendika genel kurullarına delege olarak katılamayan üyelerin zorunlu organlara seçilme hakkını yerleşik içtihatlarıyla kabul eden Dairemiz Sendika içi demokrasi ilkesinin gerçekleştirilmesinde kısıtlayıcı sendika tüzüklerindeki hükümleri iptal etmektedir.
Davalı sendikanın Ana Tüzüğünün 40. maddesinin üçüncü fıkrasında atıf yaptığı 16. maddede yer alan seçilme hakları yoktur şeklinde delege olmayanlara getirilen kısıtlama Dairemizin 22.12.2004 tarih ve 2004/31969-29069 sayılı ilamıyla onanan Ankara 14. İş Mahkemesinin 25.11.2004 tarihli 875-1260 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle davalı Sendikanın Ana Tüzüğünün 40. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesindeki şubelerde üye olmayanlar, delege olmayanlar zorunlu organlara seçilemezler kuralının uygulanma yeri kalmamıştır.
Sendika üyeliğini Şube üyeliği şekline çeviren bir yorumla sendika şubesi kurucusu olarak genel merkezce görevlendirilen, genel kurulda oy kullanmaksızın, şube delege çoğunluğunun oyunu alan davalı Yakup Yağlı'nın başkan seçilmesinin iptaline ilişkin sayın çoğunluğun bozma görüşüne katılamadığımızdan usul ve yasaya uygun mahkeme kararının onanması düşüncesindeyiz. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy