(2709 S. K. m. 141) (2821 S. K. m. 31) (4857 S. K. m. 17, 20, 21) (1086 S. K. m. 388)
Dava: Davacı, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine karar verilirken, fesihte sendikal neden bulunmadığı kabul edilmiştir.
Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi B. Kar tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: İş sözleşmesinin davalı işveren tarafından geçerli neden olmadan ve sendikal nedenle feshedildiğini belirten davacı işçi, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve işe başlatmama tazminatının 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31/6 maddesi uyarınca belirlenmesini talep etmiştir.
Davalı işveren vekili davacının iş sözleşmesinin iş hacminin daralması ve işlerin azalması nedeni ile 4857 sayılı İş Kanununun 17. maddesi uyarınca işletme ve işyeri gereklerinden kaynaklanan nedenlerle feshedildiğini, sendikal neden bulunmadığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece alınan bilirkişi heyet raporuna itibar edilerek, davalı işverenin Türkiye çapında 35 işyeri ve yaklaşık 1500 çalışan olduğu, iş hacminde daralmanın kanıtlanmadığı, sadece bu nedenle 7 işçinin iş sözleşmelerinin feshinin hayatın olağan akşına uygun olmadığı gerekçesi ile feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine ve işe başlatmama tazminatının 4857 sayılı İş Kanununun 21. maddesi uyarınca belirlenmesine karar verilmiştir.
Karar davacı vekili tarafından feshin sendikal nedene dayandığı ve işe başlatmama tazminatının 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31/6 maddesi uyarınca belirlenmesi gerektiği gerekçesi ile, davalı vekili tarafından ise cevap nedenleri ile temyiz edilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/2 maddesi uyarınca feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi fesihte sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasında bulunacaktır. İspat yükü ise işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi durumunda, bu iddiasını ispatla yükümlüdür (m. 20/f.2) . İşçinin feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi ve bunu ispatlaması, işverenin geçerli fesihle ispat yükünü ortadan kaldırmaz.
Gerek işverenin geçerli sebebin varlığı gerekse işverenin gösterdiği sebep dışında bir sebeple dayandığı ileri sürülmesi durumunda bu vakıalar bir hukuki işlem olmadığından takdiri delillerle ispatı mümkündür.
Dosya içeriğine göre, davalı işverenin fesih nedeni olarak gösterdiği işletme ve işyeri gerekleri olan iş hacminin daralması ve işlerin azalması olgusunu, davacının istihdam fazlası olduğunu ve feshin kaçınılmazlığını kanıtlayamadığı anlaşıldığından feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine karar verilmesi yerindedir.
Ancak davacı feshin sendikal nedene dayandığını iddia etmiş, üyelik belgesi, tanık beyanı ve emsal karara dayanmış olup, sadece sendika üyesi işçilerin sendikaya üye olduktan kısa süre sonra işten çıkartıldığını iddia etmiştir. Mahkemece bu konuda herhangi bir değerlendirme ve gerekçelendirme yapılmamıştır. Belirtmek gerekir ki, Anayasanın 141. maddesinde, yargı kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı açıklanmış, aynı zorunluluk HUMK. nun 388. maddesinde de düzenleme altına alınmıştır. Anılan yasal düzenlemede yargıcın, uyuşmazlık konusu olan olay hakkında tüm kanıtları toplaması, tartışması, bu kanıtlardan hangilerine değer vermediğinin nedeni, hangilerini üstün tuttuğunun dayanaklarını değerlendirdikten sonra bir sonuca varmasının zorunlu ve gerekli olduğu vurgulanmıştır. Böyle bir yöntemin izlenmesi durumunda ancak kararın gerekçeli olduğunun kabul edilebileceği sonucuna varılabilir. Hükmü kuran yargıcın böyle bir yöntemi izlemesi halinde maddi olgularla hüküm fıkrası arasında bir bağlantı kurulmuş olabilecektir. Ayrıca gerekçe sayesinde kararın doğruluğu denetlenmiş ve davanın yanları tatmin ve inandırılmış olacaktır. Tüm bunlardan başka ve en önemlisi adil bir yargılamanın yapıldığı sonucuna varılacaktır. Yerel mahkeme kararı sendikal neden konusunda belirtilen hükümlere uymadığından öncelikle karar bu yönü ile hatalıdır.
Gerçekten de davacı ve diğer çıkarılan sendika üyesi işçilerin fesihten birkaç gün önce sendika üyesi oldukları, sadece sendikaya üye olan işçilerin işten çıkartıldığı, tanıkların bu olguyu doğruladığı anlaşılmaktadır. Sendika üyeliğinin fesihten sonra onaylanması, onayın kabul edilip edilmemesi, fesihte sendikal nedeni ortadan kaldırmaz. Davalı işverenin sendika üyeliğini öğrendiği ve sadece sendika üyesi işçileri işten çıkardığı sabittir. Nitekim davalı işverenin taraf olduğu Bursa işyerinde Şubat 2006 tarihli fesihlerde, işverenin buradaki işyerinde de sendikaya üye olan işçileri kısa süre sonra işten çıkardığı, feshin sendikal nedene dayandığı kabul edilmiştir. Feshin sendikal nedene dayanması karşısında işe başlatmama tazminatının 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31/6 maddesi uyarınca belirlenmesi gerekir.
4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
Sonuç: Yukarda açıklanan gerekçe ile;
1- Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,
2- Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE,
3- Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31/6 maddesi uyarınca davacının takdiren davacının 1 yıllık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,
4- Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin GEREKTİĞİNE,
5- Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
6- Davacının yapmış olduğu 570.00 YTL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
7- Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 500-YTL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8- Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine, kesin olarak, 15.12.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy