ÖZET: TÜRK VEYA YABANCI ÜLKE BAYRAKLI YÜZ GROSTONLİTONLUK OLMAYAN GEMİLERDE ÇALIŞANLARLA İLGİLİ UYUŞMAZLIK GENEL MAHKEMELERDE, GEMİNİN TİCARET GEMİSİ OLMASI HALİNDE DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ GÖREVLİDİR.
GÖREVSİZLİK, YETKİSİZLİK KARARININ KESİNLEŞMESİNDEN İTİBAREN İKİ HAFTA İÇİNDE KARARI VEREN MAHKEMEYE BAŞVURARAK, DAVA DOSYASININ GÖREVLİ YA DA YETKİLİ MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNİ TALEP ETMESİ GEREKİR. AKSİ TAKDİRDE, BU MAHKEMECE DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA KARAR VERİLİR. GÖREVSİZLİK, YETKİSİZLİK VEYA GÖNDERME KARARINDAN SONRA DAVAYA BİR BAŞKA MAHKEMEDE DEVAM EDİLMESİ HALİNDE, YARGILAMA GİDERLERİNE O MAHKEME, AKSİ HALDE TALEP ÜZERİNE DAVANIN AÇILDIĞI MAHKEME HÜKMEDER. MAHKEMENİN, DAVA DİLEKÇESİNİN YETKİ YÖNÜNDEN REDDİNE, YARGILAMA GİDERİ VE VEKALET ÜCRETİNE AYNI KARARDA YER VERMESİ İSABETLİ DEĞİLDİR.
Davacı, itirazın iptaline, takibin devamına ve davalının %40 icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.
Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, davacının gemi adamı olduğunu, 09.05.2009 tarihinde işe başladığını ve davacının 28.10.2009 tarihinde Türkiye’ye gönderildiğini, davacının çalıştığı 5 ay 19 günlük döneme ilişkin maaşını eksik aldığını, bunun üzerine davalıya ödenmeyen ücret alacaklarının ödenmesi için ihtarname çektiğini ve buna rağmen alacağını alamadığını, davacının da bunun üzerine Bakırköy Onuncu İcra Dairesi’nin 2010/16302 esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, davalının ise borca itiraz ettiğini açıklayarak davalı tarafın haksız ve kötü niyetli itirazının iptaline, alacağın %40’dan az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, davacının görev yaptığı M…-R isimli geminin yabancı bayraklı bir gemi olduğunu, bu sebeple davaya bakmakta İş Mahkemeleri değil özel yetkili Deniz İhtisas Mahkemelerinin yetkili olduğunu, bu nedenle dava dilekçesinin reddi akabinde dosyanın görevli İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verilmesini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece yapılan yargılama sonunda savunmaya değer verilerek, davacı tarafından davalı aleyhine mahkememizde alacak davası açılmış ise de, söz konusu davanın Denizcilik İhtisas Mahkemelerinde görülebileceği gerekçesi ile mahkemenin yetkisizliğine, dava dilekçesinin yetki yönünden reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinden davacının sorumluluğuna karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
E) Gerekçe:
854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 1. maddesine göre “Bu kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonlitonluk gemilerde bir hizmet akdi ile çalışan gemiadamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır” denilerek, Deniz İş Kanunu’nun kapsamı belirlenmiştir. Gemiler aracılığı ile yapılan deniz taşıma işleri ayrı bir yasaya tabi olduğundan 4857 sayılı İş Kanunu’nun kapsamı dışında bırakılmıştır. Gemi yabancı ülke bayrağı taşıyor veya gemi Türk Bayraklı olsa bile yüz grostonlitonluk değil ise, bu gemide çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanmayacaktır. İş ilişkisine dayalı bir uyuşmazlıkta işçi deniz taşıma işinde çalışır, ancak çalıştığı gemi Deniz İş Kanunu kapsamında kalmaz ise uyuşmazlığın Borçlar Kanunu hükümlerine göre genel mahkemede çözümleneceği açıktır. Ancak gemi ticaret gemisi ise deniz ticareti hükümlerine tabi olması nedeni ile özel ihtisas mahkemesi görevli olabilir. Nitekim 5136 sayılı Kanun ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine eklenen fıkra uyarınca 19.07.2004 tarihli olurla İstanbul’da kurulan Denizcilik İhtisas Mahkemesi HSYK’nın 20.07.2004 gün ve 370 sayılı kararı ile faaliyete geçirilmiş olduğundan, uyuşmazlığın bu mahkemeye gönderilmesi gerekir.
Diğer taraftan 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren ve yargı yolu ve göreve ilişkin hükümleri dışında derhal uygulanan 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu 20 ve 331. maddesinde görevsizlik, yetkisizlik ve gönderme halinde yapılacak işlemleri açıklamıştır. Bu hükümlere göre “Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi halinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkum eder”.
Dosya içeriğine göre, davacının kargo taşımacılığı yapan gemide gemiadamı olarak çalıştığı, çalıştığı geminin yabancı bayrak taşıdığı, geminin ticaret gemisi olduğu, yabancı bayrak taşıması nedeni ile deniz taşıma işinde çalışan davacının Deniz İş Kanunu hükümlerinden yararlanmadığı, hakkında genel hükümlere göre yargılamanın geminin ticaret gemisi olması karşısında özel ihtisas mahkemesinde görülmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle iş mahkemesinin görevli olmadığı, bu yöndeki değerlendirmenin yerinde olduğu açıktır.
Ancak mahkemece HMK’nın 20 ve 331. maddeleri uyarınca işlem yapması gerekirdi. Bu nedenle görevsizlik yerine, yetkisizlikle dava dilekçesinin yetki yönünden reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretine aynı kararda yer verilmesi hatalı bulunmuştur. Ancak bu hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden kararın yukarıdaki gerekçelerle HMK’nın 370 ve geçici 3/1 maddesi yollaması ile HUMK’nın 436/2. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.
S o n u ç: Temyiz olunan kararın, hüküm fıkrasının tamamen çıkartılmasına, yerine, “Davanın mahkememiz açısından HMK’nın 114/I.c maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeni ile usulden REDDİNE, mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
Taraflardan birinin 6100 sayılı Kanun’un 20. maddesi uyarınca iki hafta içerisinde kararı veren mahkemeye başvurarak talepte bulunması halinde dosyanın görevli ve yetkili İstanbul Nöbetçi İş Mahkemesi’ne gönderilmesine,
Yargılama giderlerinin 6100 sayılı Kanun’un 331. maddesinin 2. fıkrasının 1. cümlesi uyarınca görevli ve yetkili mahkemece değerlendirilmesine, taraflardan birinin iki hafta içerisinde gönderme talebinde bulunmaması halinde, taraflardan birisinin talebi halinde mahkememiz tarafından davanın açılmamış sayılmasına karar verilerek, aynı karar ile yargılama giderlerinin 6100 sayılı Kanun’un 331. maddesinin 2. fıkrasının 2. cümlesi uyarınca hüküm altına alınmasına,
Dair verilen karar, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, tefhimden itibaren 8 gün içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere açıkça okunup, usulen anlatıldı. 24.01.2012” hükmünün yazılması suretiyle kararın bu şekilde (DÜZELTİLEREK ONANMASINA), 08.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy