MAHKEMESİ: ÇORLU 2. İŞ MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/09/2013
NUMARASI: 2013/458-2013/209
DAVA:Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, davalı işyerinde 10/03/2010-09/01/2013 tarihleri arasında konfeksiyon makineleri operatör yardımcısı olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından Denizli 1.Noterliği'nin 10/01/2013 tarih ve 00745 yevmiye sayılı ihtarnamesiyle 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II-b,e,h ve ı maddeleri uyarınca haklı neden olmaksızın feshedildiğini, fesih bildiriminde fesih nedenlerinin kesin ve açık bir şekilde belirtilmediğini, feshe dayanak olarak gösterilen hususların somut bir şekilde ifade edilmediğini, gerçekte feshin davacının sendikal faaliyetler içinde olmasına dayandığını, davacının ve işten çıkarılan diğer arkadaşı Mustafa Karabulut'un Selüloz İş Sendikası'na üye olduğunu ve diğer işçileri de üye olmaya ikna ederek işyerinde sendikal örgütlenme başlatmak istediklerini, işyerinde sendika üyeliğinin konuşulmaya başlandığını haber alan işveren temsilcilerinin davacıyı ve arkadaşlarının insan kaynakları uzmanı S..E..n odasına tek tek çağrılarak, insan kaynakları müdürü Ç.y Pa.lu ve S.E. tarafından yasaya aykırı bir şekilde sorguladıklarını, davacıyı ve arkadaşlarını işçileri işverene karşı kışkırtmakla suçlayan işverenin sendika özgürlüğünü kısıtlama suçunu işlediğini, N.. K.. ve C..Ç.. adlı işçilerin iş sözleşmelerinin sona erdirildiğini, işçilerin 29/12/2012 tarihinde işe alınmadıklarını ve ardından fesih bildiriminin yapıldığını, 28/12/2012 tarihinde insan kaynakları müdürü tarafından sorgulanan davacı ve M.. K..adlı işçinin de 12/01/2013 tarihinde işe alınmadıklarını, fesih yazılarının eski adreslerine yollandığını, fiili fesih tarihinden çok sonra M..K..'un 18/01/2013 tarihinde postaneden, davacının ise 17/01/2013 tarihinde muhtarlıktan fesih yazılarını aldığını, davalı işverenin fesih karşıtı tutumunu fesih sonrasında da sürdürdüğünü ve işten çıkarılan işçilere fesih bildirimindeki soyut iddialarını tekrarlayarak, asılsız isnatlarda bulunduğunu, Yargıtay kararlarında, işçinin sendikasız olduğu bir aşamada işine son verilmiş olmasının feshin sendikal nedene dayanmadığını göstermeyeceğini, burada işverenin gerçek amacının tespiti gerektiğinin ifade edildiğini, yine Yargıtay HGK'nın bir kararında, amacı sendikal faaliyeti engellemek olan işverenin bu amacını örtülü olarak gerçekleştirmeye çalışmasının işin doğasından kaynaklandığının, örtülü gizli amacın karinelerle tespiti gerektiğinin belirtildiğini, davalı işverenin fesih bildirimlerinde ileri sürülen soyut iddialar ile sendikal örgütlenmeye karşı
yasa dışı tutumunu perdelemeye çalıştığını belirterek, feshin geçersizliğinin tespitine ve davacının işe iadesine, çalıştırılmayan süreye ilişkin olarak 4 aya kadar ücret ve sosyal haklarının ödenmesine, 6356 Sayılı Kanunu'nun 25.maddesine göre davacının başvurusu üzerine işe başlatılması veya başlatılmaması koşuluna bağlı olmaksızın 12 aylık ücretten az olmayan sendikal tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, davacının iş sözleşmesinin 09/01/2013 tarihinde İş Kanunu'nun 25/II-b, e, h ve ı bentleri uyarınca haklı nedenle, derhal ve tazminatsız olarak feshedildiğini, fesih bildiriminde fesih nedenlerinin, açık, net ve kesin bir şekilde ifade edildiğini, davacının çalışma arkadaşlarını davalı işverene karşı kışkırttığını, amirlerinin uyarılarına aykırı davrandığını, iş güvenliği uyarılarına uygun davranmadığını, şirket verimliliğini bilinçli olarak düşürdüğünü, huzur bozucu hareketlerde bulunduğunu, fesih yazısını imzadan imtina ettiğini, bunun üzerine Denizli 1.Noterliği'nin 07/01/2013 tarih ve 00539 yevmiye sayılı ihtarnamesinin tebliğ edildiğini, davacının defalarca uyarılmasına rağmen uyarıları hiçbir suretle dikkate almadığını ve menfi hareketlerine devam ettiğini, davalı işverenin davacının sendika üyesi olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını, nitekim davalı işveren davacının sendika üyesi olduğunu bildiren hiçbir bildirim olmadığı gibi böyle bir hukuki yöntemin de bulunmadığını, bu bağlamda davacının sırf işçi olduğu gerekçesi ve refleksine dayanarak davalı işverenden maddi ve psikolojik menfaat elde etmeye çalıştığını, davalı şirketin yalnızca Çorlu'nun değil Türkiye'nin önde gelen şirketlerden biri olduğunu ve bu nedenle hukuka aykırı davranma gibi bir lüksünün olmadığını, davacının fesih bildirimini tebliğ almaktan imtina ettiği 09/01/2013 tarihinde sendikaya üye olmasının da dikkat çekici olduğunu, yani davacının iş sözleşmesi sona erdirildikten sonra haksız ve hukuki mesnetten yoksun bir şekilde, bir takım maddi menfaatler elde etmek amacıyla sendikaya üye olmaya karar verdiğini, sendikaya üye dahi olmayan bir işçinin sendikaya üye olacağı duyumu üzerine işverenin bu işçinin iş sözleşmesini feshettiği iddiasının yersiz ve dayanaksız olduğunu, davalı işverenin böyle bir hususu bilmesinin mümkün dahi olmadığını, davacının ve bazı arkadaşlarının şirketin yabancı bir firmaya satılması nedeniyle düzen bozucu davranışlar sergilediklerini, Ç.. P. ve S.. E.. hakkındaki ifadelerin tamamen soyut olup, itibar edilemeyecek nitelikte olduğunu, esas amacın bu kişiler üzerinden davalı işveren üzerinde baskı yaratmak olduğunu, davalı işyeri çalışanlarından S.. Ö..'in davacı ve arkadaşları tarafından bizzat baskı altında tutulmaya çalışıldığını ve tehdit edildiğini, S.. Ö..'in, davacının iş sözleşmesi sona erdikten sonra işyerine gelmeyeceğini öğrendiğinde, davacı hakkında jandarmaya şikayette bulunduğunu, davacının olmayan hususları davasında varmış gibi gösteridiğini, davacının iş sözleşmesi sona erdikten sonra, işverenin yalnızca C..Ç..'e davalı işveren aleyhinde yaptığı haksız ve hukuki mesnetten mahrum açıklamalarını yapmaması için bir ihtarname gönderdiğini, bunun dışında hiçbir çalışana ihtarname gönderilmediğini, işverenin fesihten kaçma olanaklarını kullandığını, buna rağmen feshin kaçınılmaz hale geldiğini, verimlilik ve rekabet gereklerinin de işvereni zorlayan diğer hususlar olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, her ne kadar davalı tarafça, davacının çalışma arkadaşlarını davalı işverene karşı kışkırtması, amirlerinin uyarılarına aykırı davranması, işini yapmamakta ısrar etmesi, disiplinsiz davranışlar sergilemesi, şirket verimliliğini bilinçli olarak düşürmesi ve işverenin güvenini sarsması nedeniyle iş sözleşmesinin 4857 Sayılı Kanun'un 25/II-b-e-h-ı maddesi uyarınca feshedildiği savunulmuş ise de, davacının iş arkadaşlarını işverene karşı kışkırttığına, amirlerinin uyarılarına aykırı davrandığına, disiplinsiz davranışlar sergilediğine ve işverenin güvenini sarstığına ilişkin dosya içinde her hangi bir delil bulunmadığı, bu konulardaki somut davranış veya eylemlerinin ortaya konulamadığı, davacının hangi hareket
tarzıyla bu sonuçlara yol açtığının ve sözleşmesel yükümlerini ihlal ettiğinin açıklanamadığı, davacının iş ilişkisinin devamı süresince bu konularda herhangi bir ihtar veya uyarı cezası almadığı, davalı tanıklarının dahi davacının bu tür eylemlerine hiç şahit olmadıklarını bildirdiği;
Yine, işini yapmamakta ısrar etmesi eyleminin haklı fesih nedeni olabilmesi için, işverenin hatırlatmasının ardından yalnızca bir kez görevi yapmamanın yeterli sayılamayacağı, işçinin görevi yapmama eyleminin hatırlatmanın ardından da devamlılık arz etmesi gerektiği, yapmakla yükümlü olduğu görevlere ilişkin hatırlatmada işçiye yapması istenen görevin açık biçimde bildirilmesi ve işin tamamlanmasına yetecek bir süre öngörülmesi gerektiği göz önüne alındığında, davacının hatırlatıldığı halde görevini yapmamakta ısrar ettiğine ilişkin olarak da dosyada her hangi bir tutanak, ihtar veya sair delil bulunmadığı;
Bir diğer fesih nedeni olarak bildirilen davacının verimliliği düşürdüğü savunmasına ilişkin olarak da, davacının görevi olan hangi alanlarda verimsiz olduğu, performansının artırılması için hangi tedbirlerin alındığı, hangi çalışmaların yapıldığı, hangi objektif performans değerlendirme kriterlerinin tespit edildiği hususlarının açık olmadığı, varsa bu kriterlerin davacıya önceden tebliğ edildiğine ilişkin de dosya kapsamında herhangi bir belge bulunmadığı, yine iş sözleşmesinin feshinden önce davacıya performans düşüklüğü nedeniyle uyarı verildiğine ve performans düşüklüğünün giderilmesi için davacının eğitime tabi tutulduğuna dair dosya içinde delil bulunmadığı, davacının iddia edilen performans düşüklüğünün işyeri içi nedenlere dayanıp dayanmadığının araştırılmadığı, ayrıca davalı tanığının da davacının işyeri verimini düşürdüğüne dair herhangi bir beyanının bulunmadığı görülmüş; davalı işverenin feshin geçerli nedene dayandığı yönünde üzerine düşen ispat külfetini yerine getiremediği, feshin geçerli nedene dayanmadığı ve davacının işe iadesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davacının sendikal fesih iddiasına ilişkin olarak, işyerinde S...İş Sendikası'nın örgütlenme çalışmasına ilişkin süreç ve olayların tarihsel gelişimi, fesih tarihini de içine alan dönemde işyerinde çalışan işçi sayısı, ilk anda sendikaya üye olan işçi sayısı, sendika üyeliğinden istifa eden işçi sayısı, davalı tanıklarının anlatımları ve davacı tanıklarının ayrıntılı, somut ve samimi çıklayıcı beyanları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, 2012 yılı şubat-mart aylarından itibaren, davacı ve 7 kadar arkadaşının öncü durumunda olduğu işçiler arasında S..z-İş Sendikası'na üyeliğin konuşulmaya başlandığı, işçilerin sendika başkanıyla görüşmeler yaptıkları, işyerindeki diğer işçilerle de konuşup sendikaya üyelik konusunda onlardan söz aldıkları, henüz üyelikler gerçekleşmeden 2012 yılı aralık ayında davalı işverence bu faaliyetin öğrendildiği, insan kaynakları müdürü, uzmanı ve fabrika müdürü tarafından işçilere sendikaya üye olmamaları konusunda telkinler gelmeye başlandığı, davacı ve öncü durumdaki arkadaşlarının tek tek çağrılarak bu faaliyetten vazgeçmelerinin, aksi halde tazminatsız olarak işten çıkarılacaklarının söylendiği, işçilerden bir kısmına haklarının ödenmesi karşılığında, sendikal faaliyet yürüten işçilerin adlarını vermelerinin istendiği, bu şekilde işçiler üzerinde baskı kurulduğu, 01/07/2012-09/01/2013 tarihleri arasında toplam 8 işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarıyla bağdaşmayan davranışları nedeniyle işten çıkarıldığı, bu 8 işçiden 6'sının tanıkların beyanlarında geçen C..Ç.., B..r G., İ. S.., M.. K.. ve N.. K. olduğu, bu 6 işçinin 28/12/2012-09/01/2013 tarihleri arasında, yani birbirlerine çok yakın tarihlerde, aynı nedenle işten çıkarıldıkları, davacının fesihten sonraki bir tarihte (10/01/2013 başvuru, 14/01/2013 üyeliğe kabul) üye olmasına ve ilgili sendikanın cevabına göre sendika üye sayısı 2 işçiyle sınırlı olmasına karşın, işverence haklı fesih nedenlerinin ispatlanamadığı, aynı dönemde, aynı nedenle, sendikal faaliyetin öncüsü oldukları ifade edilen işçilerin işten çıkarıldıkları anlaşıldığından, feshin sendikal nedene dayandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-İşverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
Sendikal tazminat 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır. Sözü edilen maddenin üçüncü fıkrasında ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, işin sevk ve dağıtımında, işçinin mesleki ilerlemesinde, işçinin ücret, ikramiye ve primlerinde, sosyal yardım ve disiplin hükümlerinde ve diğer hususlara ilişkin hükümlerin uygulanması veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayırım yapamayacağı kuralı getirilmiştir. Konuya dair bir başka güvence bahsi geçen maddenin beşinci fıkrasında öngörülmüş, işçilerin sendikaya üye olmaları veya olmamaları sebebiyle iş sözleşmelerinin feshedilemeyeceği, yine yasaya uygun sendikal faaliyetler sebebiyle işten çıkarılamayacakları ya da farklı uygulamaya tabi tutulamayacakları hükme bağlanmıştır.
İşverenin 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinin üçüncü ve beşinci fıkralarına aykırı davranması halinde, işçinin bir yıldan az olmamak üzere sendikal tazminata hak kazanacağı hususu da Yasada ifadesini bulmuştur.
2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde 4773 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrasında, işçinin iş sözleşmesinin sendika üyeliği ya da sendikal faaliyetleri sebebiyle feshedilmesi halinde, doğrudan sendikal tazminat talep hakkının olmadığı açıklanmış, 4857 sayılı İş Kanununun iş güvencesine dair hükümlerinin uygulanacağı kuralı getirilmiştir. Fesih dışında kalan sendikal nedene dayanan ayrımcılık hallerinde ise, işçinin doğrudan sendikal tazminat davası açma hakkı bulunmaktadır.
4773 sayılı Yasa ile sözü edilen maddeye eklenen yedinci fıkrada ise, iş güvencesi hükümlerinin uygulaması dışında kalan hallerde ve feshe bağlı tazminat istekleriyle sınırlı olmak üzere ispat yükünün işverene ait olduğu öngörülmüştür. Bu durumda sendikal nedenle fesih iddiasıyla açılan feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iade davasında ispat yükü, önceden olduğu gibi işçi üzerindedir. Ancak, iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayan bir işçinin açmış olduğu sendikal tazminat isteklerini içeren bir davada, aksinin ispatı işverene aittir.
Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.
Somut olayda yerel mahkemece davacının sendikal tazminat talebinin kabulüne karar verilmiş ise de toplanan deliller feshin sendikal tazminat nedenle yapıldığını ispat için yeterli değildir. Dinlenen davacı tanıklarının davalı işveren hakkında açtıkları davalar bulunup bu tanıkların beyanlarına göre sendikal tazminata hükmedilmesi yerinde değildir. Davacının sendikal tazminat talebinin reddi gerekirken kabulü hatalıdır.
4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM :
1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE,
3. Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 5 aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,
4. Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin GEREKTİĞİNE,
5. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
6. Davacının yaptığı 498,45 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
7. Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.500 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8. Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,
Kesin olarak oybirliği ile 25.03.2014 günü karar verildi.