MAHKEMESİ : ... İŞ MAHKEMESİ
DAVA : Davacı, kıdem tazminatı ile ihbar tazminatının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait işyerinde 20.08.2004-25.2.2010 tarihleri arasında ... olarak çalıştığını iş akdinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili cevap dilekçesinde, davalı şirketin 2008 yılında kurulduğunu, davacının iş akdinin işyerinin içine düştüğü ekonomik kriz nedeni ile feshedildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Davacı davalı işyerinde 20.08.2004-25.02.2010 tarihleri arasında çalıştığını iddia etmektedir. Dosyada mevcut bilirkişi raporunda, davacının davalı işyerinde 20.08.2004-25.02.2010 tarihleri arasında çalıştığı kabul edilerek hesaplama yapılmış, mahkemece bu hesaplamayaya itibar edilerek hüküm kurulmuştur.
Davalı şirket 2008 tarihinde kurulduklarını, davacının 2008 tarihinden itibaren işyerlerinde çalıştığını savunmaktadır.
Davacıya ait hizmet cetvelinin incelenmesinden davacının davalıya ait işyerinde 10.05.2008 tarihinde işe başladığı 25.02.2010 tarihine kadar çalıştığı anlaşılmaktadır. Dosya kapsamından davacının 10.05.2008 tarihi öncesinde hangi işyeri ya da işyerlerinde çalıştığı anlaşılmamakta olup tanık beyanları da bu hususta bilgi vermekten uzaktır.
Mahkemece, davacının hizmet cetveline göre davalı işyerinde çalışmaya başladığı 10.05.2008 tarihten önce hangi işyerinde çalıştığı tespit edilmeden, bu işyerinin ticaret sicil kaydı ve sigorta kayıtları getirtilmeden ve bu işyeri ile davalı işyeri arasındaki fiili ve hukuki irtibat olup olmadığı belirlenmeden, davacının çalışma süresinin 20.08.2004-25.02.2010 olarak kabul edilerek karar verilmesi hatalıdır.
3- Taraflar arasında işçiye ödenen aylık ücretin miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
4857 sayılı İş Kanununda 32 nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.
Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine, dönemlere uyularak ödenmelidir. Yukarıda değinilen Yasa maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.
İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanunun 323 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.
4857 sayılı Yasanın 8 inci maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma koşullarını, temel ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı yasanın 37 nci maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması hallerinde, ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusu mahkemece resen araştırılmalıdır. (Yargıtay 9.HD. 23.9.2008 gün 2007/27217 E, 2008/24515 K.).
Çalışma belgesinde yer alan bilgilerin gerçek dışı olmasının da yaptırıma bağlanmış olması, belgenin ispat gücünü arttıran bir durumdur. Kural olarak ücretin miktarı ve ekleri gibi konularda ispat yükü işçidedir. Ancak bu noktada, 4857 sayılı Kanunun 8 inci ve 37 nci maddelerinin, bu konuda işveren açısından bazı yükümlülükler getirdiği de göz ardı edilmemelidir. Bahsi geçen kurallar, iş sözleşmesinin taraflarının ispat yükümlülüğüne yardımcı olduğu gibi, çalışma yaşamındaki kayıt dışılığı önlenmesi amacına da hizmet etmektedir. Bu yönde belgenin verilmiş olması ispat açısından işveren lehine olmakla birlikte, belgenin düzenlenerek işçiye verilmemiş oluşu, işçinin ücret, sigorta pirimi, çalışma koşulları ve benzeri konularda yasal güvencelerini zedeleyebilecek durumdadır. Çalışma belgesi ile ücret hesap pusulasının düzenlenerek işçiye verilmesi, iş yargısını ağırlıklı olarak meşgul eden, işe giriş tarihi, ücret, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlenmesi bakımından da önemli kolaylıklar sağlayacaktır. Bu bakımdan ücretin ispatı noktasında delillerin değerlendirilmesi sırasında, işverence bu konuda belge düzenlenmiş olup olmamasının da araştırılması gerekir.
Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.
Somut olayda davacı restaurant şefi olarak net 1.600,00 TL ücretle çalıştığını iddia etmiş ve tanıkları da iddiasını destekleyen beyanda bulunmuştur. Davalı ise davacının garson olarak brüt 733,00 TL ile çalıştığını savunmuştur. Mahkemece davacının net 1.600 TL brüt 2.234,95 TL ücretle çalıştığı kabul edilerek sonuca gidilmiştir. Ücretin eksik araştırma ile belirlenmesi hatalıdır.
Mahkemece yukarıdaki ilke kararı doğrultusunda davacının yaptığı iş net olarak tespit edilerek, işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek ilgili kurum ve kuruluşlara yazılacak yazılar ile emsal ücret araştırması yapılarak davacının aylık ücretinin tespiti yoluna gidilmelidir. Ücretin eksik araştırma ile belirlenmesi hatalıdır.
4-Davalının davacıya yaptığı 11.147,59 TL’lik ödemenin neye mahsuben yapıldığı mahkemece açıklığa kavuşturulmamıştır. Taraflardan bu ödeme ile ilgili beyanları sorulmalı, davalıdan varsa belgelerini sunması istenmeli ve sonucuna göre bu ödemenin dava konusu alacaklardan mahsubunun gerekip gerekmeyeceği değerlendirilmelidir.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 15.04.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy