MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ
DAVA : Taraflar arasındaki, kıdem tazminatı ile fazla mesai ücreti ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hüküm süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davalı avukatınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 26.05.2015 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalı adına Avukat .. . . ile karşı taraf adına Avukat . .. geldiler. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı, davalı şirkete ait olan restaurantta garson olarak çalıştığını, iş sözleşmesini emeklilik nedeni ile feshettiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ile hafta tatili, fazla çalışma, genel tatil alacaklarını istemiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı, fazla mesai ücretinin ücretin içinde olmak üzere kararlaştırıldığı, yüzde usulüne göre ücret alan davacının ücretinin iddia ettiği gibi 2.500-3.000 TL arasında olmadığını, davacının kendi isteğiyle işten ayrıldığını, davacının resmi tatil ücret alacağının da kendisine izin olarak kullandırıldığını yada ödendiğini, davacıya tazminat adı altında ödeme yapıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacıya elden ödenen 9.500 TL ve çekle yapılan 30. 740 TL bedelli çek ile yapılan ödeme, fazla mesai, genel tatil ve 4.735,08 TL kısım ise kıdem tazminatından mahsup edilerek, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davalı, hem fazla çalışma alacağının reddine karar verilmesi hemde ödenen miktardan hesaplanan fazla çalışma alacağının mahsup edilmesi ve davacının istifa ettiği gerekçesi ile temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,
2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı tarafından ödenen miktarın mahsubu noktasında toplanmaktadır.
İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili olarak 4857 sayılı İş Kanununda özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun genel hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar Kanununun 100. maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidir.
Borcun taksitle ödenmesi konusunda yapılan anlaşma aksi öngörülmemişse, kural olarak, işçinin faiz talebinden vazgeçtiğini kapsar. Ancak, bu sonuç işverenin taksit anlaşmasına uygun hareket etmesine bağlıdır. İşverenin taksitlerden birini zamanında ödememesi halinde, işçinin faizle ilgili feragati geçersiz hale gelir ve sadece ödenmeyen taksit için değil, tüm alacak için faiz talep hakkı doğacaktır. Bu durumda ödenmiş olan önceki taksitlerin öncelikle faiz ve masraflara mahsubu gerekecektir. Kuşkusuz taksit sözleşmesinin işçinin serbest iradesi ile meydana gelmesi gerekir.
İşçinin birden fazla alacağının söz konusu olması halinde, yapılan kısmi ödemenin hangi alacağa ilişkin olduğu işveren tarafından ödeme sırasında belirtilmemiş ve işçi tarafından da bu husus makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanununun 102. maddesine göre yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet ve vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.
4857 sayılı İş Kanununa göre ücret en geç ayda bir ödenir (m.32/5). İş hukuku mevzuatımızda Basın İş Kanununun 14 üncü maddesi hariç, ücretin peşin ödeneceğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle ücret, çalışılan ayı takip eden aybaşında muaccel hale gelmektedir. Fazla mesai, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin muacceliyet tarihleri normal aylık ücret gibidir. İşçinin ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti sözleşmenin feshi ile muaccel hale gelir.
1475 sayılı İş Kanununun 14 ve 4857 sayılı İş Kanunun 120 nci maddesi uyarınca, işveren kıdem tazminatı borcu bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte temerrüde düşer. Yukarıda belirtilen diğer tazminat ve alacaklar bakımından ise, tarafların sözleşme ile kararlaştırdıkları ödeme zamanı ya da işçi tarafından gönderilecek ihtarnamede belirtilen ödeme günü itibariyle işverenin temerrüdü gerçekleşir.
Diğer taraftan fazla mesai ve tatil çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde izin, rapor ve tatil günleri dikkate alınarak Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.2.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak bu çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir
Somut uyuşmazlıkta, davalı işverenin davacıya 40.050,00 TL ödediği ve davacının haftalık 45 saati aşacak şekilde çalıştığı ve fazla çalışma alacağına hak kazandığı anlaşılmaktadır. Yapılan ödemede neye karşılık olduğu açıklanmadığından öncelikle muaccel olan fazla mesai ücret ve tatil alacaklarından mahsup edilmesi doğrudur. Ancak mahkemece gerekçe kısmında " fazla çalışma ve genel tatillerde çalışıldığı hususunun davacı tarafça kanıtlanamadığı anlaşılmakla" ibaresi bulunmasına karşın, ödenen kısımdan fazla çalışma ve genel tatil alacağının mahsup edilmesi çelişki oluşturmuştur.
Hükme esas bilirkişi raporunda davacının dosya kapsamı ile fazla çalışma yaptığı ve tatillerde çalıştığı sabittir. Davacı vekili öncelikle ödemeyi bu alacaklara yönelik olarak mahsup etmiş ve bu şekilde davasını ıslah etmiştir. Ancak fazla ve tatil çalışma alacakları da tanık beyanlarına dayandığından, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine göre fazla çalışma ve genel tatil alacağından makul oranda takdiri indirim yapıldıktan sonra ödemenin mahsup edilmesi gerekir. Çelişkili şekilde ve indirim yapılmadan karar verilmesi hatalıdır.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, davalı yararına takdir edilen 1.100.00 TL.duruşma avukatlık parasının karşı tarafa yükletilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 26.05.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy