MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
DAVA : Taraflar arasındaki, fark ücret alacağının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hüküm süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi taraflar avukatlarınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 16.06.2015 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalı adına Avukat ... ile karşı taraf adına Asil ... geldiler. Duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, davalı işyerinde 09.10.1994-31.12.2010 tarihleri arasında Hukuk Baş Müşaviri olarak görev yaptığını, ......’nin kamu kurumu niteliğinde olmasına rağmen tüm personelinin İş Kanunu kapsamında sosyal güvenlik açısından SSK’ya tabi olarak çalıştığını, mali ve sosyal hakların ...... Personel Yönetmeliği ile düzenlendiğini, yönetmelikte yer almayan hususlarda İş Kanunu hükümlerinin uygulandığını, hal böyle iken Yönetim Kurulunun 12.03.2007 tarihli kararı ile 631 sayılı KHK kapsamında olduğu gerekçesi ile maaşının 4.500,00 TL ye düşürüldüğünü, ücretinin düşürülmesi nedeniyle ...... İş Mahkemesinde dava açtığını ve dava sonrasında düşürülen ücretin eski haline getirildiğini, söz konusu döneme ait asıl alacaların tahsil edilmesine rağmen saklı tuttuğu faizin işbu dava ile talep edildiğini, ...... Yönetim Kurulunun 21.07.2007 tarihli kararı ile başkan, başkan yardımcısı, hukuk baş müşaviri ile teftiş ve gözetim kurulu başkanı unvanlı personelin işveren vekili olduklarına, T.İ.S. ‘nde kapsam dışı bırakılmalarına, haklarında 631 sayılı KHK esaslarının uygulanmasına karar verildiğini, 01.01.2007-31.12.2008 tarihleri arasında yapılan uygulamanın hiçbir hukuki, idari ve mantıki gerekçesi bulunmadığını, davalının da esasen yaptığı uygulamanın haksız ve hukuka aykırılığını bildiğinden ikinci dönemde TİS kapsamına alındığını, TİS kapsamı dışında bırakıldığı dönemde TİS ile diğer personele ücret artışı yapılırken tarafına hiçbir ücret artışı yapılmadığını ve ...... Personel Yönergesinin uygulanmadığını, söz konusu dönemde TİS ile verilenden az olmamak üzere ücretinin belirlenmesini ve mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiğini belirterek düşürülen ve dava açıldıktan sonra ödenen ücretinin eksik ödenen her bir ayına ilişkin maaşının faizinin mevduata uygulanan en yüksek oranda ödenmesini ve 01.01.2007-31.12.2009 dönemi ücretinin ...... Personel Yönergesi uygulanarak, iş hiyerarşisi, görev ve sorumluluk dengesi gözetilerek eşitlik ilkesi uyarınca kapsam içi personele uygulanan ücret zammından az olmamak üzere belirlenmesini ve uygulanacak zamma göre fark ücret alacağının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, Kurum personelinin özlük ve mali haklarının öncelikle yasalar ve personel yönetmeliği, iş yönetmelikleri ve işyeri uygulamaları ile düzenlendiğini, davacının İş Kanununa tabi personel niteliğini taşımakla birlikte devletin işleyiş kurallarına tabi olduğunu, davacının işveren vekili konumunda olduğunu ve TİS müzakereleri sonucunda bu sıfatla kapsam dışı bırakıldığını, Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü’nün 02.02.2007 tarihli yazısında ......’nin 631 Sayılı KHK kapsamında olan kuruluşlardan olduğu, TİS lerin işveren vekili konumunda olan ve kapsam dışı bırakılanların mali ve sosyal haklar bakımından KHK’nın bu kapsamdaki düzenlemelerinin geçerli olduğunu ve bu düzenlemelere devam edilmesinin bildirildiğini, 2007/11721 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince davacının ücretinin yeniden belirlendiğini, bu kapsamda davacıya yapılan fazla ücret ödemesinin geri istenmesinde hukuka aykırılık olmadığını, davacının haklarının yönetim kurulu kararı ile belirlendiğini, mahkemelerin işvereni düzenleme ya da işlem yapmaya zorlayıcı nitelikte hüküm kurmalarına olanak bulunmadığını, davacının TİS dışı bırakıldığını, kapsam dışı bırakılan bir işçinin dayanışma aidatı ödemek suretiyle dahi TİS hükümlerinden yaralanmalarının mümkün olmadığını, bu nedenle davacının ücretinin kapsam içi personele uygulanan zam oranları dikkate alınarak tespitine ilişkin istemin hukuken kabulüne imkan olmadığını, B.K. 113. maddesi uyarınca asıl alacağın ödenmesi halinde buna bağlı feri alacakların ödenmesi mümkün olmadığı gibi davacının 01.01.2007-31.12.2009 döneminde ödenen ücretleri ön koşulsuz kabul etmesi karşısında talepte bulunamayacağını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece yapılan yargılama sonunda alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek, davacının 23.2.2007 tarihi itibariyle sendikaya üye olmasına karşın toplu iş sözleşmesi ile kapsam dışında bırakıldığı, 2. dönem toplu iş sözleşmesi ile de kapsam içine alınarak toplu iş sözleşmesinden faydalandırıldığı, kapsam dışı bırakılan bir işçinin toplu iş sözleşmesinden faydalanması mümkün olmamakla birlikte sırf kapsam dışında bırakılmamış olması nedeniyle hiç ücret artışı yapılmamasını veya çok daha düşük ücret artışı yapılmasını gerektirmeyeceği, kapsamdışı bırakılan işçinin işveren vekili niteliğinde çalıştığı, işverene yakınlığı veya işveren açısından kritik bir görev ifa eden ve kapsam dışı olarak belirlenen bir işçinin toplu sözleşmesi ile öngörülen ücret ve sosyal haklar açısından daha düşük olarak ücret öngörülmesini gerektirmeyeceği, böyle bir uygulamanın açık bir şekilde hakkın kötüye kullanılması olacağı, işverenin kapsam dışı bırakılan bir işçiye ya toplu iş sözleşmesi ile öngörülen ücret ve sosyal yardımları ödemesi veya toplu iş sözleşmesi ile öngörülenden daha fazla ücret ve sosyal yardım ödemesinin beklenmesi gerektiği, davacının ücretinin ...... nin personel yönetmelikleri çerçevesinde ...... Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesi gerekirken davacının ücretinde herhangi bir artış yapılmadığı, davalı ...... Yönetim Kurulunca davacının ücret ve diğer haklarına ilişkin artış oranının Personel Yönergesi doğrultusunda yapılması gerekirken yapılmaması nedeniyle davacının en az toplu iş sözleşmesi ile öngörülen artış ve sosyal yardımlardan faydalanması gerektiği düşünüldüğü gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne ve hesaplanan fark ücret alacağının tahsiline karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
E) Gerekçe:
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu (Dava tarihinde 2822 sayılı kanun) hükümleri uyarınca “İşveren, bir sendikaya üye olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamaz. Ücret, ikramiye, prim ve paraya ilişkin sosyal yardım konularında toplu iş sözleşmesi hükümleri saklıdır(Mad.25/2. “Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri veya dayanışma aidatı veren işçiler yararlanır(Mad. 39)”. Toplu İş Sözleşmesi bağıtlanan bir işyerinde aksine bir hüküm olmadığı sürece, kapsamdışı personelin bu sözleşmede öngörülen ücret, sosyal haklar ve zamlardan yararlanması düşünülemez. Kapsamdışı personelin ücretleri, sosyal hakları iş sözleşmesi ve sözleşmenin eki niteliğindeki iç yönetmeliklerle belirlenir. Ancak bu işçilerin ücretleri ve uygulanacak zamlar belirlenirken kapsamiçi personel emsal alınamaz.
Dosya içeriğine göre davalı işyerinde baş hukuk müşaviri olarak çalışan ve sendika üyesi olan davacı bir dönem kapsamdışı olarak bırakılmış ve bu dönemde aldığı ücretler düşürüldüğü gibi zamda uygulanmamıştır. Ancak davacı yargı yolu ile düşürülen ücret farklarını talep etmiş ve bu farkları almıştır. İş bu dava ile de bu dönemde zam uygulanmadığını belirterek bu kez zamdan kaynaklanan fark ücret alacağını talep etmektedir. Davacı bu dönemde kapsamdışı personel olduğunu ve Toplu İş Sözleşmesinden yararlanmayacağını belirtmekte, ancak bu dönemde yapılacak zammın en az kapsamiçi personele uygulanacak zamdan az olmaması gerektiğini iddia etmektedir. Hükme esas bilirkişi raporunda bu tespit yapılmakla birlikte bu talep dikkate alınarak, davacıya anılan dönemde zam uygulanmadığı, bunun eşitlik ilkesine aykırı olduğu, kapsamdışına çıkarmanın mali yönden haklarını kötüye götürmemesi gerektiği, davacıya anılan dönemde en az kapsamiçi personele uygulanan zam oranında ücret zammı uygulanması gerektiği tespit edilmiştir.
Bu tespit yukarda belirtilen ilkelere uygun değildir. Kapsamiçi personel ile kapsamdışı personel arasında bir eşitlikten söz edilemeyeceği gibi, aynı zam oranına tabi olacakları da düşünülemez. Somut uyuşmazlıkta bir dönem kapsamdışı bırakılan davacının bu dönemde ücretine zam yapılıp yapılmayacağı ve bu zammın nasıl belirleneceği uyuşmazlık konusudur. Öncelikle bu belirlemede Toplu İş Sözleşmesinden yararlanan işçinin sözleşme ile kararlaştırılan zam oranları esas alınamaz. Esasen bu mahkemenin de kabulündedir.
Ancak dosyada bu dönem ücretleri düşürülen ve yargı kararı ile düşmeden dolayı fark ücretleri belirlenen davacının bu dönemde zam almadığı ve mağdur edildiği davalının da dosyadaki yazılardan kabulündedir. Zira ...... Yönetim Kurulu 19.06.2008 tarih ve 1226 sayılı kararında “kapsamdışı personelin mağduriyetlerinin giderilmesini teminen yargılamanın olumsuz sonuçlanması halinde kendilerine ödenecek tüm hakların iade edileceğine ve ilamsız takiplerle ilgili olarak itirazın iptali davası açamayacaklarına dair taahhüt vermeleri halinde ….. yargılamanın sonuçlanmasını müteakip kapsamiçi personele Toplu İş Sözleşmesi ile tanınan hakların benzerlerinin sağlanması hususunun yeniden değerlendirilmesine” karar verilmiştir. Keza işveren tarafından mahkemeye hitaben gönderilen 14.09.2011 tarihli yazının e bendinde “kapsamdışı personele yönelik 631 sayılı KHK doğrultusunda uygulama yapılan iki yıllık dönemde diğer personele ücret artışı yapılırken, davacı ve diğer kapsamdışı personele maaş zammı yapılmadığı” belirtilmiştir. Mahkemece bu karar ve verilen cevap üzerinde durulmamıştır. Bunun dışında emsal dosyalara da dayanılmıştır. Emsal kapsamdışı personelle ilgili kapatılan ........... İş Mahkemesinin 2007/359 Esas sayılı dava dosyası Dairemizin 2010/27823 Esasında incelenmiştir.
Dairemizden geçen emsal nitelikteki dosyalarda davacı gibi TİS de kapsam dışı personel olarak kabul edilen üst düzey çalışanlara ...... kuruluşuna ilişkin 91 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanacağı kabul edilmiştir.
Davacı kapsam dışı personel olup 2007 yılında davalı işverence 631 sayılı KHK uyarınca ücret ayarlaması yapılmış olup davacı toplu iş sözleşmesinden faydalanamaz. Bu nedenle mahkemece davalı işverenin kuruluşuna ilişkin 91 sayılı KHK, savunmada belirtilen 631. sayılı KHK ve ...... Personel Yönetmeliği ile taraf vekillerinin dayandıkları Beyoğlu İş Mahkemelerindeki dava dosyaları tespit edilip getirtilmeli, yönetim kurulu kararı ve işveren cevabı değerlendirilmeli, anılan dönemde kapsamdışı personele ücret zammı uygulanıp uygulanmadığı açıklığa kavuşturulmalı, tüm deliller birlikte değerlendirilip, gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak bir sonuca gidilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, davalı yararına takdir edilen 1.100.00 TL.duruşma avukatlık parasının karşı tarafa yükletilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 16.06.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy