MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ
DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.
Hüküm duruşmalı olarak süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş ise de; işin mahiyeti itibarıyla duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilmiş olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
A) Davacı isteminin özeti:
Davacı vekili; ....'nin davalı şirketin ortağı olduğunu ve bu şirketin Halk Bankası tarafından sevk ve idare edildiğini, çalışan bir kısım personelin aynı zamanda Halk Bankası personeli olduğunu, davalı şirket ile dava dışı Halk Bankası arasında birlikte istihdam ilişkisinin ve organik bağın bulunduğunu, müvekkilinin iş akdinin geçerli bir nedene dayanmaksızın feshedildiğini iddia ederek, davacının işe iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
B)Davalı cevabının özeti:
Davalı vekili; ...'nin müvekkilinin ortağı olmasının eldeki dava ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, ayrı tüzel kişiliklere sahip olduklarını, davacının iddia ettiği gibi yoğun bir şekilde ... personelinin kullanılmasının söz konusu olmadığını, fesih tarihi itibari ile davalı şirket nezdinde çalışan sayısının 30'un altında olduğunu, davacının iş akdinin geçerli sebebe dayalı olarak feshedildiğini savunmuş ve davanın reddini talep etmiştir.
C)Yargılama süreci ve Yerel Mahkeme kararının özeti:
Dairemizce bozulan 24/12/2013 tarih ve 2012/480 Esas ve 2013/378 Karar sayılı kararında yerel mahkemece, davalı şirket ile dava dışı ...'nin ayrı tüzel kişilikleri bulunduğu ve fesih tarihi itibari ile davalı şirket nezdindeki çalışan sayısının 30'un altında olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizin bozma ilamına ara karar ile uyan mahkeme yine aynı gerekçelerle davanın reddine hükmetmiştir.
Ç)Temyiz:
Bozma sonrası verilen karar süresi içerisinde yine davacı tarafından temyiz edilmiştir.
D)Gerekçe:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca işçinin iş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmesi için fesih bildiriminin yapıldığı tarihte işyerinde 30 ve daha fazla işçi çalıştırılması gerekir. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde, işyerinde çalışan işçi sayısı, bu işyerlerinde çalışan işçi sayısına göre belirlenir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/2 maddesine göre, İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür. Yine aynı kanunun 18/4 maddesi uyarınca, işverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde, işyerinde çalışan işçi sayısı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir. Keza 2821 sayılı Sendikalar Kanunu’nun 60/2 maddesi uyarınca bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin dahil olduğu iş kolundan sayılır.
Otuz işçi sayısının belirlenmesinde belirli-belirsiz süreli, tam- kısmi süreli, daimi-mevsimlik iş sözleşmesi ile çalışanlar arasında bir ayırım yapılamaz. Fesih bildirimin yapıldığı tarihte 30 işçi sayısının tespitinde göz önünde bulundurulacak işçinin iş sözleşmesinin devam etmekte olması yeterli olup, ayrıca fiilen çalışıyor olması gerekmemektedir. Ancak hastalık, iş kazası, gebelik yada normal izin ve benzeri nedenlerle ayrılan işçi yerine bu süre için ikame işçi temin edilmiş ise, 30 işçi sayısında ikame edilen işçi dikkate alınmayacaktır. Konumu itibarıyla güvence kapsamı içerisinde olmayan işveren vekillerinin ve yardımcılarının da işyerinde çalışan işçi sayısının belirlenmesinde dikkate alınması gerekir. Dairemizin uygulaması bu yöndedir. (24.03.2008 gün ve 2007/27699 Esas, 2008/6006 Karar sayılı ilamımız).
Fesih bildirim tarihinden önce iş sözleşmesi feshedilen, bu nedenle feshin geçersizliği davası açıp, lehine feshin geçersizliğine karar verilen işçinin işverene işe başlatılması için başvurusu halinde, adı geçen işçinin de 30 işçi sayısında değerlendirilmesi gerekir. Böyle bir durumda feshin geçersizliğine ilişkin dava sonuçlanmamış ise, bekletici mesele yapılarak sonucu beklenmelidir.
İş Kanunu kapsamı dışında kalan ve işçi sıfatını taşımayan çırak, stajyer ve meslek öğrenimi gören öğrencilerle süreksiz işlerde çalışanlar, keza işyerinde ödünç(geçici) iş ilişkisi ile çalıştırılanlar ile alt işveren işçileri o işyerinde çalışan işçi sayısının belirlenmesinde hesaba katılmazlar. Alt işverenin işçileri otuz işçi kıstasının belirlenmesinde dikkate alınmazlar; fakat, iş güvencesi hükümlerinden kaçmak amacıyla, işçilerin bir kısmının muvazaalı olarak taşeron işçisi olarak gösterilmesi halinde, bu işçilerin de işçi sayısına dahil edilmesi gerekir. Daha açık bir anlatımla, alt işverenlik ilişkisinin geçersiz sayılması gereken hallerde taraflarca alt işveren sayılan kişiye bağlı olarak çalışanlar otuz işçi sayısının tespitinde hesaba katılmalıdır. Alt işverenin işçileri ile geçici işçi sağlayan işverenle iş sözleşmeleri devam eden geçici işçiler, kendi işverenlerinin işyerlerinde sayının belirlenmesinde hesaba katılırlar. Ancak tarafların geçici iş ilişkisinde gönderen işveren olarak nitelendirdikleri; fakat aslında “bodro işvereni” olarak faaliyet gösteren ve yaptıkları iş, işverenlerine işçi temin etmekten ibaret olanlara kayıtlı bulunan işçiler de sayı ölçütünde gözönünde bulundurulmalıdır.
4857 sayılı İş Kanunu, elliden fazla işçi çalıştıran tarım ve orman işçilerinin yapıldığı işyerleri ve işletmeleri kapsamı içine aldığından (İş K mad. 4/b), bu işyeri ya da işletmede çalışanlar da iş güvencesinden yararlanır. Buna karşılık, 50’den az (elli dahil) işçi çalıştıran tarım işyerlerinde çalışanlar İş Kanunu’nun kapsamı dışından kalacağından, bu yerlerde 30’dan fazla işçi çalıştırılsa dahi (örneğin, 40 işçi), bu işçilere iş güvencesi hükümleri uygulanmayacaktır. 50 İşçinin tespitinde, sadece tarım işçileri değil; diğer işçiler de dikkate alınmalıdır.
Özellikle gurup şirketlerinde ortaya çıkan bir çalışma biçimi olan birlikte istihdam şeklindeki çalışmada, işçilerin bir kısmı aynı anda birden fazla işverene ve birlikte hizmet vermektedirler. Daha çok yönetim organizasyonu kapsamında birbiriyle bağlantılı olan bu şirketler, aynı binalarda hizmet verebilmekte ve bir kısım işçiler iş görme edimini işverenlerin tamamına karşı yerine getirmektedir. Tüm şirketlerin idare müdürlüğünün aynı şahıs tarafından yapılması, şirketlerin birlikte kullandığı işyerinde verilen muhasebe, güvenlik, ulaşım, temizlik, kafeterya ve yemek hizmetlerinin yine tüm işverenlere karşı verilmiş olması buna örnek olarak gösterilebilir. Bu gibi bir ilişkide, tüm şirketlere hizmet veren işçiler ile sadece davalı şirkete hizmet veren işçilerin 30 işçi kıstasında dikkate alınması gerekir. İşçi tüm şirketlere hizmet ediyor ise, o zaman tüm şirketlerdeki işçi sayısı dikkate alınmalıdır.
Somut olayda; Dairemizin 20.05.2014 tarih ve 2014/4972 Esas ve 201/16031 Karar sayılı ilamında, "Yukarıdaki ilkeler doğrultusunda, tarafların iddia ve savunmaları araştırılarak, davalı şirkette dava dışı ... personellerinin çalışıp çalışmadığı , çalışıyorsa statülerinin (geçici iş ilişkisi bulunup bulunmadığı) ne olduğu belirlenmeli ve fesih tarihi itibari ile davalı şirkete çalışan işçi sayısının hiçbir tereddüte mahal vermeksizin tespit edilerek, davacının iş güvencesi kapsamında olup olmadığının belirlenmesi gerektiği" gerekçesi ile yerel mahkemenin kararı bozulmuştur.
Bozma üzerine mahkemece, davalı şirket ile dava dışı ...'ye müzekkere yazılmak ile yetinilmiş ve fesih tarihi itibari ile davalı şirkette çalışan işçi sayısı hususunda yeterli araştırma yapılmamıştır.
Mahkeme dava şartlarının tamam olup olmadığını resen gözetir yani araştırır, inceler; bu konuda tarafların talepleri ile bağlı değildir. Bu nedenle bu konuda tarafların ileri sürdükleri delillerle yetinilmemeli ve gerekli araştırma resen yapılmalıdır.
Mahkemece, davalı şirkete ait organizasyon şemaları getirtilerek işyerinde keşif yapılmalı, davalı şirket ile dava dışı ... arasındaki personel ilişkisi ve görevlendirmeler (geçici/daimi) bir değerlendirmeye tabi tutulmalı ve yukarıdaki ilkelere göre fesih bildiriminin yapıldığı tarihte işyerinde 30 ve daha fazla işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı hususu somut bir biçimde tespit edilmelidir.
Eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 18.05.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy