MAHKEMESİ:İŞ MAHKEMESİ
DAVA: Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hüküm süresi içinde davacı ile davalılardan ... Türkiye Ambalaj San. Ve Tic. Ltd. Şti. avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili davacının ... işyerinde işçi olarak çalışmaya başladığını ve iş akdinin asıl işveren ... işvereninin isteği üzerine ve sendikal nedenle feshedildiğini, ... ile Meta arasındaki ilişkinin muvazaaya dayalı bordro müteahhitliği olduğunu, müvekkil ve diğer taşeron işçilerinin üretimde ve asli, sürekli işlerde çalıştırıldığını, emir, talimatlar ve izinlerin davalı ... tarafından belirlendiğini, yapılan işin asıl işler olup aynı işi ... işçileri ile birlikte yaptıklarını iddia ederek davacı işçinin ... işyerine iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı ... Elektronik Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili; müvekkili olduğu şirketin ... firması ile alt işverenlik sözleşmesi yaptığını, ... şirketinin ana faaliyet konusu ve uzmanlık alanının ambalajlama ve kutulama olduğunu, müvekkil şirketin ise elektrik bakım işlerinin yapımı ve tamiri olduğunu, müvekkil tarafından davacının şirketin başka bir biriminde çalışmasının istendiğini ancak davacının reddettiğini, davacının mazeretsiz olarak bir ay içinde üç iş günü işe gelmeyerek iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırı davrandığını, davacının sendika üyesi olmayıp müvekkil şirkette de herhangi bir sendikal faaliyetinin bulunmadığını, ... Sendikası’nın müvekkil şirkette örgütlenme yetkisinin dahi bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Davalı ...vekili; davacının müvekkil şirket çalışanı olmayıp işverenin diğer davalı dağlar şirketi olduğunu, davacının işvereni dağlar şirketi ile müvekkil şirket arasında alt işveren sözleşmesinin bulunduğunu, davacının bu kapsamda hizmet verdiğini, müvekkili olduğu şirket ile diğer davalı şirket arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu yönündeki davacının iddialarının gerçeğe aykırı olduğunu, taraflar arasında geçerli bir alt işveren-asıl işveren ilişkisinin mevcut olduğunu, dağlar şirketinin sözleşme kapsamında ... şirketinin bahçe bakımı, temizliği, ofis temizliği ve hizmetleri gibi yardımcı işleri üstlendiğini, davacının yardımcı işlerde çalıştığını, davacının fesih işlemi gerçekleşmeden işe iade davasını ikame ettiği nazara alındığında davanın şartlarının oluşmadığını, davacının taşeron şirket işçisi olması nedeniyle iş akdinin feshedilmesinin veya çalışmasının yetki sürecine veya sendikalaşma sürecine hiçbir etkisinin olmayacağının açık olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesinin arz ve talep etmiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece davalı ... şirketine sözleşme ile diğer davalıdan aldığı elektrik bakım ve montaj işlerini gerek işin yapılmasında kullanılan her türlü alt yapı ve gerekse kendi bünyesinde kurduğu ve organize ettiği vasıflı elemanlar şeklindeki uzman kadrosuyla bizzat kendisinin yürüttüğü, davalı ... Elektronik Mak. San. Tic. Ltd. Şti’nin bağımsız bir iş organizasyonuna, uzmanlığa ve alt yapıya sahip olmadığı, ... şirketinin sevk ve idaresi ile emir ve talimatları doğrultusunda ... çalışanlarına yardımcı olmak suretiyle birlikte yürüttüğü, davacının ana fabrikada çalışmaktayken sendikal nedenlerle başka bir projede görevlendirilmek istendiği davacının bunu kabul etmemesi üzerine işe alınmamak suretiyle iş sözleşmesinin feshedildiği, feshin geçerli nedene dayanmadığı, aynı işyeri ile ilgili mahkemenin 2014/116 ve 2014/118 esas sayılı dosyaları ve sendikadan gelen cevabi yazı ve tanık beyanları uyarınca feshin sendikal nedene dayandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davacı vekili ile davalı ...vekili temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/2 maddesi uyarınca “feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir”. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli (veya haklı) olduğunu kanıtlayacaktır. Dairemizin kararlılık kazanan uygulaması bu yöndedir. (04.04.2008 gün ve 2007/29752 Esas, 2008/7448 Karar sayılı ilamımız).
İşçi fesihte sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasında bulunacaktır. İspat yükü ise işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi durumunda, bu iddiasını ispatla yükümlüdür (m. 20/f.2). 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25/6 maddesi uyarınca da “İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür”.
İşçinin feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi ve bunu ispatlaması, işverenin geçerli fesihle ispat yükünü ortadan kaldırmaz. (Dairemizin 01.12.2008 gün ve 2008/6294 Esas, 2008/32601 Karar sayılı ilamı).
4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca, mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçinin başvurusu üzerine işveren tarafından bir ay içinde işe başlatılmaz ise, işçiye ödenmek üzere en az 4, an çok 8 aylık ücreti tutarında tazminatın belirlenmesi gerekir. Dairemizin yerleşik uygulaması gereği, iş güvencesi niteliğindeki bu tazminat işçinin kıdemi, fesih sebebi gibi olgular dikkate alınarak belirlenmelidir. Maddenin alt ve üst sınırları aşılamaz. Üst sınırın aşılmasının tek istisnası 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25. maddesindeki sendikal nedenle yapılan fesihlerdir. Bu kanun yürürlüğe girdikten sonra sendikal nedenle yapılan fesihlerde tazminat; işçinin başvurusu, işe başlatma ve başlatılmama şartına bağlı olmaksızın işçinin en az bir yıllık ücreti tutarında belirlenecektir. Dairemizin uygulaması bu yöndedir. (12.12.2013 gün ve 2013/8422 Esas, 2013/33052 Karar sayılı ilamımız). Dairemiz yıllık ücretli izinle ilgili 53. maddedeki kıdem sürelerini dikkate alarak 6 ay ile 5 yıl arasında kıdemi olan işçi için 4, 5 yıl ile 15 yıl arasında kıdemi olan işçi için 5, 15 yıldan fazla kıdemi olan işçi için 6 aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatın belirlenmesini öngörmekte, fesih sebebine göre bu miktarlarda azami sınır 8 aya kadar da çıkmaktadır.
Somut uyuşmazlıkta, davacının iş sözleşmesi ... Elektronik Mak. San. Tic. Ltd. Şti tarafından... Efendi Sok. No:22 adresinde kurulu işyerine 17.05.2014 tarihinden itibaren mazeretsiz olarak gelmediği gerekçesiyle 4857 sayılı İş Kanunu madde.25/II-g uyarınca feshedilmişse de feshin haklı ve geçerli nedene dayandığı somut ve inandırıcı delillerle kanıtlanmadığından feshin geçersizliğine karar verilmesi yerindedir.
Yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu tanık beyanları ve dosyadaki belgeler dikkate alındığında davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğundan davacının davalı ...işyerinde işe iadesine karar verilmesi dosya içeriğine uygundur. Ancak hakkında ret kararı verilen ve dava açılmasına sebebiyet veren ... ve Elektronik Mak. Ltd. Şti lehine vekalet ücretine hükmedilmesi hatalıdır.
Taraflar arasındaki bir diğer uyuşmazlık davacının iş sözleşmesinin feshinin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı noktasındadır. Sendika yazısı ve tanık beyanlarına göre davacının fesihten yaklaşık 2.5 yıl önce sendikaya üye olduğu sendikanın işyerinde yeterli çoğunluğa ulaştığı, halen işyerinde sendikalı çalışanların bulunduğu anlaşılmaktadır. Gerekçede yer alan mahkemenin 2014/116 ve 2014/118 esas sayılı kararlarının davalı ...tarafından temyizi üzerine Dairemizin 22/10/2015 Gün 2015/19836 Esas 2015/29611 Karar ve 22/10/2015 Gün, 2015/19835 Esas, 2015/29610 Karar sayılı kararlarıyla sendikal tazminatın ortadan kaldırılarak işe başlatmama tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca belirlenmiştir. Yine ... 2. İş Mahkemesi’nin 2014/119 ve 2014/120 esas sayılı dosyalarında işçiler tarafından aynı işverenliğe karşı açılan sendikal tazminat istemli işe iade davalarında sendikal tazminata karar verildiği görülmekteyse de, kararların davalı tarafından temyizi üzerine Dairemizin 2015/8081, 2015/8082 esas dosyalarında sendikal tazminatın kaldırılıp işe başlatmama tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca belirlenmiştir. Davacı taraf feshin sendikal nedene dayandığını kanıtlayamadığından 4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
Yukarda açıklanan gerekçe ile;
1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,
2-Davalı ... ve Elektronik Mak. Tic. Ltd. Şti’ye yönelik DAVANIN REDDİNE,
3. Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının davalı ...adlı işyerinde İŞE İADESİNE,
4. Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı ...tarafından süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 5 aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,
5. Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalı ...nden tahsilinin GEREKTİĞİNE,
6. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
7. Davacının yaptığı 287.20 TL yargılama giderinin davalı ...nden tahsili ile davacıya verilmesine, davalıların yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
8. Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre belirlenen 1.800 TL ücreti vekaletin davalı ...nden alınarak davacıya verilmesine,
9. Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,
Kesin olarak 01/06/2016 gününde oybirliği ile karar verildi.