MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
DAVA : Davacı, kıdem tazminatının faizi ile birlikte ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.
Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 17,07.1995-09.07.2005 tarihleri arasında dava dışı...Laboratuvarı Ltd. Şti ’nde çalıştığını, işbu şirket aleyhine...3. İcra Müdürlüğü'nün 2005/994 Esas sayılı dosya ile kıdem tazminatı talebi ile icra takibi başlatıldığını, takibe itiraz edildiğinden...14. İş Mahkemesi’nin 2005/1672 Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası ikame edildiğini ve davada takibin devamına karar verildiğini, bu aşamada dava konusu işverenliğin 14.10.2007 tarihli protokol ile işyerini davalı şirkete devrettiğini iddia ederek kıdem tazminatının faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili cevap dilekçesinde, davalının işyerini devralmadığını sadece markasını devraldığını, davalının işyerindeki tıbbi cihazları ... Kiralama A.Ş.'den leasing yolu ile kiralama suretiyle satın aldığını, iki şirketin faaliyet adreslerinin unvanlarının farklı olduğunu, davacının kıdem tazminatı talebinin zamanaşımına uğradığını, davacının davalı bünyesinde çalışmadığını bu nedenle davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece davalı şirket ile davacının sigorta kayıtlarında görülen dava dışı...Laboratuarları Ltd. Şti arasında organik bağ olmadığı, her iki şirketin ortaklık yapılarında bir benzerlik bulunmadığı, aralarında sadece marka devrine ilişkin bir ticari ilişki bulunduğu , davalı ile dava dışı ...Laboratuarları Ltd. Şti arasında 4857 Sayılı Kanun'un 6. maddesinde belirtilen şekilde işyerinin tamamının yada bir bölümünün hukuki işleme dayalı olarak başka bir iş verene devrinin sözkonusu olmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
İşyeri devrinin iş ilişkisine etkileri ile işçilik alacaklarından sorumluluk bakımından taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.
İşyeri devrinin esasları ve sonuçları 4857 sayılı İş Kanununun 6 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Sözü edilen hükümde, işyerinin veya bir bölümünün devrinde devir tarihinde mevcut olan iş sözleşmelerinin bütün hak ve borçlarıyla devralan işverene geçeceği öngörülmüştür. Devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlar açısından, devreden işverenle devralan işverenin birlikte sorumlu oldukları aynı yasanın üçüncü fıkrasında belirtilmiş, devreden işverenin sorumluluğunun devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır.
Değinilen Yasanın 120 nci maddesi hükmüne göre, 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesi halen yürürlükte olduğundan, işyeri devirlerinde kıdem tazminatına hak kazanma ve hesap yöntemi bakımından belirtilen madde hükmü uygulanmalıdır. Anılan maddeye göre, işyerlerinin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde, işçinin kıdemi işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanmalıdır. Bununla birlikte, işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları, işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır.
İşyerinin miras yoluyla intikali 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 599 uncu maddesinde düzenlenmiş, sözü edilen madde hükmünde mirasbırakanın ölümü ile mirasçıların bir bütün olarak mirasa hak kazanacakları açıklanmıştır.
İşyerinin önceleri gerçek kişi ya da kişilerce işletilmesinin ardından şirketleşmeye gidilmesi durumunda, bu işlem de bir tür işyeri devri sayılmalıdır. Önceki gerçek kişi olan işverenlerin devralan tüzel kişi ortakları olması bu devir ilişkisini ortadan kaldırmamaktadır (Yargıtay 9.HD. 22.7.2008 gün 2007/ 20491 E, 2008/ 21645 K.). Aynı şekilde daha önce tüzel kişi şirket olan işverenin işyerini bir gerçek şahsa devretmesi de mümkündür. Devralanın şirketin hissedarlarından biri olması da sonucu değiştirmeyecektir. Adi ortaklardan bir ya da bazılarının hisselerini devri de sorumlulukların belirlenmesi noktasında işyeri devri olarak işlem görmelidir.
İşyeri devrinin temel ölçütü, ekonomik birliğin kimliğinin korunmasıdır. ... kararlarına göre, maddî ve maddî olmayan unsurların devredilip devredilmediği ve devir anındaki değeri, işgücünün devri, müşteri çevresinin devri, işyerinde devirden önce ve sonra yürütülen faaliyetlerin benzerlik derecesi, işyerinde faaliyete ara verilmişse bunun süresi, işyeri devrinin kriterleri arasında kabul edilmektedir.
Basın İş Kanununa tabi işyerleri bakımından, işyerinin belirleyici unsurlarından olan marka, logo ve yayın imtiyaz hakları gibi maddî olmayan unsurların devri de işyeri devri olarak değerlendirilmelidir (Yargıtay 9. HD., 19.1.2010 gün, 2009/42958 E., 2009/354 K).
Maddî ve maddî olmayan unsurların devri söz konusu olmaksızın da işgücünün önem taşıdığı sektörlerde ekonomik birliğin önemli unsurunu olan işçilerin devri de, işyeri devri olarak kabul edilmelidir.
Devirden sonra işyerindeki ekonomik birliğin kimliğini koruyup korumadığının saptanabilmesi için, yürütülen faaliyetin devirden sonra yeni işveren tarafından aynı veya özdeş biçimde sürdürülmesi ölçütü yanında, işyerinin taşınmaz ve taşınır malları ile maddî olmayan varlıkların, işyerinde çalışan işçilerin sayı ve uzmanlık bakımından çoğunluğunun, bunun yanı sıra müşteri çevresinin devredilip devredilmediği, devir öncesi ve sonrasındaki faaliyetler arasında benzerlik olup olmadığı, devir sebebiyle işyerinde faaliyet askıya alınmışsa askı süresi gibi koşullar da göz önünde tutulmalıdır.
4857 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde yazılı olan “hukukî işleme dayalı” ifadesi geniş şekilde değerlendirilmeli, yazılı, sözlü ve hatta zımnî bir anlaşma da yeterli görülmelidir.
İşyerine Bankalar Kanunu hükümleri çerçevesinde Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu tarafından el koyulması ise işyeri devri niteliğinde değildir. Bu durumda yönetim hakkına müdahale edilmekte veya bankacılık faaliyetleri askıya alınmaktadır.
Yine özelleştirme işlemi sonucu kamuya ait hisselerin devri de işyeri devri olarak değerlendirilemez. Özelleştirmede işyeri aynı tüzel kişilik altında faaliyetini sürdürmekte sadece kamuya ait hisselerin bir kısmı ya da tamamı el değiştirmektedir. Bununla birlikte, tamamı kamuya ait olan bir işyerinin özelleştirme işlemi sonucu başka bir işverene geçmesi işyeri devri niteliğindedir (Yargıtay 9.HD. 8.7.2008 gün ve 2008/25370 E, 2008/ 19682 K.).
İşyeri devri fesih niteliğinde olmadığından, devir sebebiyle feshe bağlı hakların istenmesi mümkün olmaz. Aynı şekilde işyeri devri kural olarak işçiye haklı fesih imkânı vermez.
İşyerinin devri işverenin yönetim hakkının son aşaması olup, işyeri devri çalışma koşullarında değişiklik anlamına da gelmez. Dairemizin kökleşmiş kararlarına göre işyeri devri işçiye haklı nedenle fesih hakkı tanımaz. İşyeri devrinin çalışma koşullarını ağırlaştıran bir yönü olup olmadığı belirlenmelidir (Yargıtay 9.HD. 27.10.2008 gün 2008/ 29715 E, 2008/28944 K.).
Bu açıklamalar ışığında, iş hukukunda işyeri devrinin işçilik alacaklarına etkileri üzerinde ayrıca durulmalıdır. İşyeri devri halinde kıdem tazminatı bakımından devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki son ücreti ile sınırlı olmak üzere sorumludur. 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, devreden işverenin sorumluluğu bakımından bir süre öngörülmediğinden, 4857 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde sözü edilen devreden işveren için öngörülen iki yıllık süre sınırlaması, kıdem tazminatı bakımından söz konusu olmaz. O halde kıdem tazminatı işyeri devri öncesi ve sonrasında geçen sürenin tamamı için hesaplanmalı, ancak devreden işveren veya işverenler bakımından kendi dönemleri ve devir tarihindeki ücret ile sınırlı sorumluluk belirlenmelidir.
Feshe bağlı diğer haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden son işveren sorumlu olup, devreden işverenin bu işçilik alacaklarından herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.
İşyerinin devredildiği tarihe kadar doğmuş bulunan ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretlerinden 4857 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca devreden işveren ile devralan işveren müştereken müteselsilen sorumlu olup, devreden açısından bu süre devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlıdır. Devir tarihinden sonraki çalışmalar sebebiyle doğan sözü edilen işçilik alacakları sebebiyle devreden işverenin sorumluluğunun olmadığı açıktır. Bu bakımdan devirden sonraya ait ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacaklarından devralan işveren tek başına sorumlu olacaktır.
Somut uyuşmazlıkta davacı davalı şirket ile dava dışı...Laboratuvarı Ltd. Şti arasında işyeri devri olduğunu, alacaklardan birlikte sorumlu olduklarını iddia etmiştir. Davalı ...Şirketi ise, söz konusu şirketle arasında işyeri devri olmadığını, marka devri olduğunu, marka devir sözleşmesi ile “Hipokrat” markasının bedel karşılığında tüm hak ve yükümlülükleri ile birlikte işletmeden bağımsız olarak davalı ...Şirketine devredildiğini savunmuştur.
Dosya kapsamında yer alan 16.10.2007 tarihinde davalılar arasında düzenlenen “protokol” başlıklı belge incelendiğinde ise (...Konu başlıklı bölümde taraflardan...Şirketine ait olan ...Markasının ve faaliyet gösterdiği adresteki menkul malların satış suretiyle ...Şirketine devrine ve faaliyet gösterdiği adresin ...Şirketine devir ve terkinine ilişkin protokoldür... ibarelerinin bulunduğu görülmekte olup içeriğinde ise...şirketine ait menkul malların Leasing şirketi aracılığı ile ...Şirketine devredilecektir....) hükümlerinin bulunduğu görülmektedir.
... Ticaret Sicil Memurluğu sicil tasdiknamesi örneği ibraz edilmiş olup incelenmesinde ise ...Lab. Ltd. Şti. Kızıltoprak Kadıköy Şubesinin tesciline ilişkin olduğu, söz konusu şubenin 23.10.2007 tarihinde tescil edildiği ve şube adresinin de diğer davalının adresi olduğu görülmektedir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davalı şirket ile dava dışı...Laboratuvarı Ltd. Şti. arasında fiili, organik bir bağın bulunduğu anlaşılmaktadır.
Buna göre davalı şirketin davacının iş sözleşmesinden kaynaklanan tazminat ve işçilik alacaklarından müteselsil sorumluluğu bulunmaktadır.
Kaldı ki başka işçiler tarafından davalı şirket ile dava dışı...Laboratuvarı Ltd. Şti aleyhine çeşitli mahkemelerde açılan bir kısım davalar, temyiz incelemesi neticesinde Dairemizce aynı nedenlerle bozulmuştur. ( Yargıtay 9.Hukuk Dairesi, 2010/2748 E., 2012/10758 K., 2010/2749 E.,2012/10759 K.,2010/3098 E.,2012/10760 K., 2010/3099 E., 2012/10761 K., 2010/3865 E., 2012/10762 K.; 2012/77065 E., 2012/43138 K. ve ... 4. İş Mahkemesinin 2013/ 63 E. 2013/339 K. sayılı esasa dair verilen karar Yargıtay 22 HD 2013/27806 E., 2013/22937 K.sayılı kararıyla onanmıştır)
Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve ilke kararı da dikkate alınarak davacının alacaklarından davalının sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalıdır.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 07.06.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy