MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
DAVA : Davacı, 1.000,00 TL'nin, hak ediş tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı asil dava dilekçesinde özetle; devlet memuru olarak mühendis kadrosunda davalı iş yerinde görev yaptığını, davalı ... ile toplu iş sözleşmesi imzalayan Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası (...) üyesini olduğunu, 01/01/2009-31/12/2010 tarihlerini kapsayan TİS' in 15. Maddesi uyarınca çalışanlara öngörülen iyileştirme zammının ödenmediğini ileri sürerek, TİS' den doğan 7.920,00 TL' lik iyileştirme bedeli alacağından, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL' nin, hak ediş tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yargı yolu itirazında bulunup, görevli yargı yerinin idari yargı olduğunu, davacının hiç bir hak ve alacağının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece toplanan deliller, tanık beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamının değerlendirilmesinde; davacının talep ettiği alacaktan kaynaklanan ihtilafın adli yargıda görüleceğine ilişkin kanuni düzenleme bulunmadığı, memur olan davacının 4688 sayılı Yasa uyarınca memur sendikasına üye olduğu ve memur sendikasının davalı ... ile TİS imzaladığı anlaşıldığı, 4688 sayılı Yasa' da TİS' den doğan uyuşmazlıkların İş Mahkemesinde görüleceği belirtilmediğinden, uyuşmazlık statü ilişkisinden doğduğunda görevli yargı yeri idari yargı olduğundan, HMK' nın 114/1-b ve 115. Maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmaması ve dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilerek hüküm kurulmuştur.
D) Temyiz:
Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ilişkinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu bağlamda iş mahkemesinin görevi noktasında toplanmaktadır.
4857 sayılı İş Kanununun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve işçilerine, çalışma konularına bakılmaksızın bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.
Kanunun 2 nci maddesinde bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olarak tanımlanmıştır. İşçi ve işveren sıfatları aynı kişide birleşemez.
Yasanın 8 inci maddesinin birinci fıkrasına göre iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Ücret, iş görme ve bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici öğeleridir.
İş sözleşmesini eser ve vekâlet sözleşmelerinden ayıran en önemli ölçüt bağımlılık ilişkisidir. Her üç sözleşmede, iş görme edimini yerine getirenin iş görülen kişiye (işveren-eser sahibi veya temsil edilen) karşı ekonomik bağımlılığı vardır.
İş sözleşmesini belirleyen ölçüt hukukî-kişisel bağımlılıktır. Gerçek anlamda hukukî bağımlılık işçinin işin yürütümüne ve işyerindeki talimatlara uyma yükümlülüğünü içerir. İşçi edimini işverenin karar ve talimatları çerçevesinde yerine getirir. İşçinin işverene karşı kişisel bağımlılığı ön plana çıkmaktadır. İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini, işçinin işverenin talimatlarına göre hareket etmesi ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır. İşin işverene ait işyerinde görülmesi, malzemenin işveren tarafından sağlanması, iş görenin işin görülme tarzı bakımından iş sahibinden talimat alması, işin iş sahibi veya bir yardımcısı tarafından kontrol edilmesi, işçinin bir sermaye koymadan ve kendine ait bir organizasyonu olmadan faaliyet göstermesi, ücretin ödenme şekli, kişisel bağımlılığın tespitinde dikkate alınacak yardımcı olgulardır. Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin ölçüt teşkil etmez. İşçinin işverenin belirlediği koşullarda çalışırken kendi yaratıcı gücünü kullanması ve işverenin isteği doğrultusunda işin yapılması için serbest hareket etmesi bağımlılık ilişkisini ortadan kaldırmaz. Çalışanın işyerinde kullanılan üretim araçlarına sahip olup olmaması, kâr ve zarara katılıp katılmaması, karar verme özgürlüğüne sahip bulunup bulunmaması bağımlılık unsuru açısından önemlidir.
İş sözleşmesinde işçi işveren için belirli veya belirsiz süreli olarak çalışır. Vekâlet sözleşmesinde ise vekil kural olarak uzmanlığı bakımından iş sahibinin talimatları ile bağlı değildir. İş sözleşmesinin varlığı ücretin ödenmesini gerektirir. Oysa vekâlet için ücret zorunlu bir öğe değildir. Vekâlet sözleşmesine ilişkin hükümlerde iş sözleşmesinin aksine sosyal nitelikte edimlere ve koruma yükümlülüklerine rastlanmaz. Vekil bağımsız olarak iş görür, bu nedenle faaliyetini sürdüreceği zamanı belirlemede kısmen de olsa serbestliğe sahiptir. Bütün zamanını tek bir müvekkile özgülemek zorunda olmayan vekil, farklı kişilerle vekâlet sözleşmeleri yapabilir. Ekonomik olarak tek bir işverene bağımlı değildir.
Tüzel kişilerde yönetim hakkı ile emir ve talimat verme yetkisi organlarını oluşturan kişiler aracılığıyla kullanılır. Tüzel kişiler yönünden tüzel kişinin kendisi soyut işveren, tüzel kişinin organını oluşturan kişiler ise somut işveren sıfatını haizdir.
Ticaret şirketleriyle tüzel kişilerde somut işveren sıfatını taşıyan organ bir kurul olabileceği gibi tek başına bir kişiye verilen yetki çerçevesinde gerçek kişinin de organ sıfatını kazanması mümkündür.
Limited, hisseli komandit ve kolektif şirketlerde yönetim yetkisi şirket ortaklarından birine bırakıldığında, bu kişi müdür sıfatıyla kişi-organ sayılır. Türk Ticaret Kanununun 319 uncu maddesine göre, anonim şirketler yönünden yönetim ve temsil yetkisinin yönetim kurulu üyelerine bırakılması halinde, bu kişi veya kişiler kişi-organ sıfatını kazanır. Şirketi temsil ve yönetime yetkili kişi-organ sıfatını taşıyan kişiler işveren konumunda bulunduklarından işçi sayılmazlar.
5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1 inci maddesine göre, iş mahkemelerinin görevi “İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi”dir. İşçi sıfatını taşımayan kişinin talepleriyle ilgili davanın, iş mahkemesi yerine genel görevli mahkemelerde görülmesi gerekir.
Somut uyuşmazlıkta mahkemece 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nda TİS’den doğan uyuşmazlıkların İş Mahkemesi’nde görüleceğinin belirtilmediği ve uyuşmazlığın statü ilişkisinden doğduğundan görevli yargı yerinin idari yargı olduğu belirtilerek davanın reddine karar vermiş ise de;mahkemenin hukuki nitelendirmesi hatalıdır.
Davacı devlet memuru olarak mühendis kadrosunda davalı iş yerinde çalışmakta olup, davalı ... ile toplu iş sözleşmesi imzalayan Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası (...) üyesidir.Davanın konusu 01/01/2009-31/12/2010 tarihlerini kapsayan TİS’in 15.maddesi uyarınca çalışanlara öngörülen iyileştirme bedeli olduğundan uyuşmazlık statü ilişkisinden kaynaklanmamaktadır.
Mahkemece TİS’den doğan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceğine dair yasada düzenleme bulunmadığı gerekçesi de yerinde değildir. Şöyle ki, 4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu İş Sözleşme Kanunu’nun 43.maddesi yollamasıyla 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesinin 79.maddesi uyarınca toplu iş sözleşmesinden kaynaklı alacak istemlerine iş mahkemeleri bakmakla görevlidir.
Mahkemece işin esasına girilerek davanın görülmesi gerekirken yazılı gerekçe ile görevsizlik kararı verilmesi hatalı olup kararın bozulmasını gerektirmiştir.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, sair temyiz nedenlerinin incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 24.01.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy