MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ
DAVA : Davacı, TİS ücreti, ilave tediye alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hüküm süresi içinde davacılardan ... avukatınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili; davalı ... bünyesinde çalışan davacıya 6772 sayılı yasa uyarınca ödenmesi gereken ilave tediye alacaklarının ödenmediğini ve Toplu İş Sözleşmesi kapsamında ödenmesi gereken ücretlerinin de eksik ödendiğini ileri sürerek, ilave tediye ve Toplu İş Sözleşmesi gereği yapılması gereken ücret artışlarından kaynaklanan ücret farkı alacaklarının ilave tediye ücretleri bakımından Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen ödeme gününden itibaren yasal faizi ile, TİS’den kaynaklı eksik ödenen ücret alacaklarının ise TİS’ de belirlenen ödeme gününden başlayan ve gecikilen her gün için %3 faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili; alacakların zamanaşımına uğradığını, ödemelerin eksiksiz yapıldığını ve parasal sorunlardan kaynaklı olarak davacılara bir kısım ödemelerin emanet hesabından yapılması nedeniyle açıklama yazılmamış olabileceğini, ilave tediyelerin ikramiye ile birlikte ödendiğini, talep edilen günlük %3 faizin adalet ve hakkaniyet ilkeleri gereği kabul edilemeyeceğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece dava kısmen kabul edilmiş, karar taraf vekillerince temyizi üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2014/5800 E. 2014/9219 K. ve 28/04/2014 tarihli ilamı ile özetle;
" 1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, tarafların aşağıdaki bendlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine
2-Somut olayda, mahkemece, davacıya ödenmesi gereken alacaklar ile yapılan ödemelerin kıyaslanması suretiyle yapılan hesaplama usulüne göre verilen bilirkişi raporu hükme esas alınmış ve zamanaşımı savunması da dikkate alınarak belirlenen miktarlar üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bilirkişinin yaptığı hesaplama usulü dosyaya uygun bulunmuştur. Ücret tespitinde de bir sorun bulunmamaktadır. Ancak davalı Belediyenin, yargılama sırasında ısrarla ilave tediye ücretlerini bordro içinde ödediklerini ancak bordroda fazla sütun olmaması nedeniyle ayrı bir sütunda göstermediklerini savunmasına ve davalı tarafından ücret dışı ödemeler bulunmasına, davacının da bu ödemelerin yapıldığını ancak hangi alacak karşılığı yapıldığını bilmedikleri yönündeki beyanına göre; bu ödemelerin öncelikle ilave tediye alacağına mahsuben yapılmış olduğunun kabulü ile hesaplanan ilave tediye alacağından mahsubu ile kalan fazla ödeme varsa bunu da diğer alacaklardan mahsup ederek, kalan alacak varsa buna göre tahsil kararı verilmesi gerekirken yapılan ödemeler görmezden gelinerek, kurum zararına ve mükerrer ödemeye sebebiyet verecek şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup bozma nedenidir.
3-Davanın kısmen kabulüne karar verilirken faiz başlangıcı olarak dava ve ıslah tarihleri esas alınmıştır. Ancak, davacı vekili ilave tediye için ödenmesi gereken tarihten yasal faizi ve ücret alacakları içinde TİS’de belirlenen ödeme tarihlerinden itibaren her gün için %3 gecikme faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir. Bu durumda, faiz başlangıçları konusunda verilen karar hatalıdır.
Yapılacak iş, ilave tediye alacağı çıkması durumunda, ödeme zamanını belirleyen Bakanlar Kurulu kararlarının davalı Belediyeden getirtilerek bu tarihlere göre faiz başlangıcının belirlenmesi, ücret alacakları yönünden ise, faizin TİS’de belirlenen günlerden itibaren başlatılması; ayrıca, günlük %3 faizin bir cezai şart olduğu ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, fahiş olan cezai şartın Türk Borçlar Kanununun 182/3 maddesine göre “hakim aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirir” hükmü gereği hesaplanan %3 faiz alacağından hakkaniyet indirimi yapılması gerekliliği de göz önünde tutularak bir karar vermektir.
4-Davacı vekili, temyiz dilekçesinde yapılan masrafların eksik hesaplandığını, davalı vekili ise kısmen ret kararı verilmesine rağmen tüm masraflardan sorumlu tutulmalarının hatalı olduğunu iddia etmişlerdir. 6100 sayılı HMK’nun 326. maddesi hükümlerine göre kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir, davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırılacağı bildirilmiştir. Dosya içeriğinden, her dosyada en az 5 tebligat yapılmasına rağmen 3 tebligat giderinin, bilirkişi ücreti olarak 4 kez ücret takdirinde bulunulmasına ve bu ücretler taraflarca dosyaya yatırılmasına rağmen, 3 bilirkişi ücreti tutarının gider olarak hesaplandığı, posta masraflarının dosyanın bilirkişiye gönderilmesi için yapılan masraftan bile az olduğu, yapılan müzekkere giderlerinin hiç hesaplanmadığı anlaşılmaktadır. Davalı tarafın yaptığı masraflar hakkında hiç karar verilmediği, taraflarca yatırılan yargılama giderinden artan yargılama gideri varsa iadesine karar verilmediği gibi, yatan tüm parayı karşılayacak kadar masraf hesabı da yapılmadığı anlaşılmıştır. Hal böyle olunca, davanın kısmen reddedildiği de gözönünde tutularak, taraflarca yapılan tüm yargılama giderlerinin doğruca hesaplanarak kabul ve ret oranına göre taraflara yüklenmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir. " gerekçesiyle karar bozulmuştur. (Bozma nedenlerinin açık anlaşılabilmesi bakımından bozma sıra numaraları düzeltilmiştir.)
Bozma kararı sonrası davalı ... vekili tarafından bozma kararının maddi hataya dayandığı ileri sürülerek maddi hatanın giderilmesi isteminde bulunulmuş, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi isteği yerinde görerek, 10.02.2015 tarih, 2014/21413 Esas ve 2015/1147 Karar sayılı ilamı ile, 2014/5800 Esas ve 2014/9219 Karar sayılı bozma kararının ortadan kaldırılmasına karar vermiş ve diğer bozma nedenleri aynı kalmakla birlikte karar 3. bend yönünden;
"Davacı vekili dava dilekçesinde eksik ödenen ücret alacağını TİS hükmüne göre %3 gecikme faizi ile birlikte talep etmiştir. Toplu İş Sözleşmelerinde öngörülen %3 oranındaki faiz, işverenin işçi ücretlerini zamanında ödemesini sağlamaya yönelik cezai şart niteliğindedir. Davacının dava dilekçesinde ücret alacağı yanında bu cezai şartı da talep ettiği açıktır. Ancak iki alacak için tek bir miktar belirttiğinden 6100 sayılı HMK'nun 31.maddesine göre davacıya dava ve ıslah dilekçelerindeki ücret alacağı talebi açıklattırılarak, istediği miktarın ne kadarının ücret alacağı, ne kadarının cezai şart alacağı olduğu hususu netleştirilmelidir. Öte yandan bozma öncesi hazırlanan bilirkişi raporunda cezai şart alacağı hesap edilmediğinden zamanaşımı savunması dikkate alınarak cezai şart alacağına ilişkin ek hesap raporu alınmalı, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 182/3.maddesi uyarınca uygun bir indirim yapılarak miktarı belirlenmeli ve bozma öncesi talep edilen ve davacı tarafın ayrıştırarak bildireceği miktar kadarı -bozma sonrası ıslah yapılamayacağından- hüküm altına alınmalıdır.
İlave tediye alacağı çıkması durumunda, ödeme zamanını belirleyen Bakanlar Kurulu kararları davalı ...'den getirtilerek bu tarihlere göre faiz başlangıcı belirlenmelidir. Ücret alacakları yönünden ise, TİS’de belirlenen temmerrüt tarihlerinden itibaren en yüksek işletme kredisi faizine karar verilmelidir." gerekçesiyle bozulmuştur.
Bozma kararı sonrası mahkemece bozma ilamına uyularak davanın kısmen kabulü ile Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklanan ücret farkı alacağının davalıdan tahsiline hükmedilmiştir
D) Temyiz:
Kararı davacılardan ...'ın vekili temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1-Usül yönünden ;
Anayasa’nın 138 ve 141. maddeleri uyarınca Hakimler, Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler ve bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır. Bu gerekçede hukuki esaslara ve kurallara dayanmalı, nedenleri açıklanmalıdır.
Diğer taraftan 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK.’un 27. maddesinde hukuki dinlenilme hakkı kurala bağlanmıştır. Hukukî dinlenilme hakkı, Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkemeler, kararlarını somut ve açık bir şekilde gerekçelendirmek zorundadırlar. Eksik, şeklî ve görünüşte gerekçe yazılması adil yargılanma hakkının (hukukî dinlenilme hakkının), ihlâlidir.
HMK.’un 297. maddesinde de, verilecek hükümde tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alması gerektiği açıkça vurgulanmıştır. Kararın gerekçesinde maddi olay saptanmalı, hukuki niteliği ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmeli, bu konuda gerekli inceleme ve delillerden söz edilmeli, hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm kurulmalıdır. Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantı da ancak bu şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde, kararların doğruluğunun denetlenebilmesi mümkün olacaktır.
Somut uyuşmazlıkta bozmadan önceki gerekçe aynen tekrar edilmiş ve bozma ilamı özetlendikten sonra aynen "...Mahkememizce yargıtay bozma ilamına uyularak yeniden yapılan yargılama sonunda yargıtay bozma ilamı doğrultusunda bilirkişiden rapor aldırılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir. " ifadeleri kullanılmıştır.
Bozma ilamından sonra ek bilirkişi raporu alınmış olup karar gerekçesinde rapora yapılan soyut atıf ile gerekçe oluşturulmaya çalışılmış, hangi sebep ile davacı iddiasına veya davalı savunmasına itibar edildiği veya edilmediği açıklanmamıştır.
Mahkemenin yukarıya aynen alınan “ gerekçesi “ Anayasa’nın ve Yasa’nın anladığı ve amaçladığı anlamda gerekçe değildir.
Neticeten Anayasa’nın ve HMK. nun anladığı ve amaçladığı anlamda gerekçe içermeyen ve yukarıda belirtilen şekilde usulü eksiklikler taşıyan kararın bozulması gerekmiştir.
2-Esas yönünden;
a)Hüküm altına alınan ücret farkı alacağına yürütülecek faiz türü konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Mahkemece alacağa dava ve ıslah tarihlerinden itibaren yasal faiz yürütülmüş ise de, alacaklara yürütülecek faiz konusundaki bozma gerekçesi "...İlave tediye alacağı çıkması durumunda, ödeme zamanını belirleyen Bakanlar Kurulu kararları davalı ...'den getirtilerek bu tarihlere göre faiz başlangıcı belirlenmelidir. Ücret alacakları yönünden ise, TİS’de belirlenen temmerrüt tarihlerinden itibaren en yüksek işletme kredisi faizine karar verilmelidir." şeklindedir.
Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bu bozma gerekçesi gözden kaçırılarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.
b) Gerekçeli karar başlığında dava tarihinin 25/03/2009 yerine, bozmadan sonra UYAP’a kayıt tarihi olan 16/04/2015 olarak yazılması da hatalıdır.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 27/03/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy