MAHKEMESİ: ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ
MAHKEMESİ: ... 10. İŞ MAHKEMESİ
DAVA: Davacı, işçilik alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin kısmen kabul kararına karşı davalılar avukatları istinaf başvurusunda bulunmuştur.
... Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi davalılar avukatlarının istinaf başvurularının kabulüne karar vermiştir.
... Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi'nin kararı süresi içinde davalılar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, müvekkilinin aralarında asıl-alt işverenlik ilişkisi bulunan davalılara ait işyerinde çalıştığını, müvekkilinin sendikaya üye olduktan sonra sendika üyeliğini ve haklarının verilmesini istediği yazıyı işverene gönderdiğini, işverenin Cumartesi-Pazar çalışmaları ile ilgili olarak işçilerden muvafakat almak istediğini ve bu günlerdeki çalışmaları fazla mesai saymadığını, müvekkili ve arkadaşlarının bu nedenle bu günlerde çalışmak istemediklerini, müvekkili ve arkadaşlarının işverene sendikaya üye olduklarını söylemeleri üzerine işyerinde müdür olarak görev yapan kişinin sinirlenerek işyerinde ...ıları barındırmayacakları yönünde sözler sarf ederek tehditlerde bulunduğunu, patronlarında iki işçiyi arayarak benzer şekilde sözler ile ...ı işçi çalıştırmayacaklarını ve işe gelmemelerini söylediklerini, işveren tarafından müvekkili ve arkadaşlarının görüşme için işyerine çağrıldıklarını, görüşmeye gittiklerinde kendilerine sendikaya üye oldukları için işten çıkartıldıklarının söylendiği, evraklarının hazırlanmasının ayın 30’u bulacağını, bu tarihte gelip evrakları imzalayarak tazminatlarını alabileceklerinin söylendiğini, tekrar işyerine gittiklerinde önce kendi istekleriyle işten ayrıldıklarına ilişkin, ikincisinde ise tarafların karşılıklı anlaşarak iş akdinin sona erdiğine ilişkin protokolün imzalatılmak istendiğini, müvekkili ve arkadaşlarının evrakları imzalamadıklarını, bu görüşme esnasında işverenin sendikaya üye olmasaydınız bunların hiçbirinin olmayacağını söylediğini, davalı işverenin kendini haklı çıkarmak için devamsızlık gerekçesiyle ihtarname keşide ettiğini ve bu suretle müvekkili ile birlikte toplam 7 kişi olan işçilerin, iş akitlerinin davalılar tarafından ... nedenlerle feshedildiğini ancak tazminat ve bir kısım işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları ile ... fesih nedeniyle tazminat ve bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan tahsilini istemiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı ...Ş. vekili, davacıyla müvekkili arasında iş sözleşmesine dayalı bir ilişki olmadığını, diğer davalı ile aralarında asıl-alt işverenlik ilişkisi bulunmadığını, diğer davalının aktarma merkezi işleticisi olarak kendi işini yürüttüğünü ve husumetin müvekkiline düşmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı ... Taşımacılık ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davacı ve arkadaşlarının molalarda çay ve sigara içmelerini engellediği gerekçesiyle ...lerinden şikayetçi olduklarını, yapılan araştırma sonucunda davacı ve arkadaşlarını tüm işçilere tanınan molalar dışında keyfi olarak mola vermeleri nedeniyle ... tarafından uyarıldıkları, bunun üzerine davacı ve arkadaşlarının ...in işten çıkartılmasını istediklerini, talebin yerine gelmemesi üzerine davacı ve arkadaşları sendikaya üye olarak müvekkiline gerçekle bağdaşmayan davranışlarda bulunulduğu belirtilerek maddi talep içeren ihtarname gönderildiği, ihtarname sonrasında davacı ve arkadaşlarının ...in işten çıkartılması taleplerini yinelediğini, bunu üzerine davacı ve arkadaşlarının topluca rapor alarak işyerine gelmedikleri, rapor sonrasında davacı ve arkadaşları ile yapılan görüşmede, davacı ve arkadaşlarının ... İ.K.’nın emri altında çalışmayacaklarını, sendika üyesi oldukları için taleplerinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek görüşmeden ayrıldıkları ve işe gelmediklerini, davacı ve arkadaşlarına devamsızlık nedeniyle ihtarname gönderildiğini, devamsızlığın devam etmesi nedeniyle iş akitlerinin feshedildiğini, ... neden iddiasının gerçekle örtüşmediği, kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin yersiz olduğunu ve talep edilen diğer işçilik alacaklarının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
C) İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:
İlk derece Mahkemesince, davacı ve arkadaşlarının ağır çalışma koşulları, yapılan fazla mesailerin karşılığının ödenmemesi, kıdemli çalışanlara düşük ücret ödenmesi gibi nedenlerle durumlarının düzeltilmesi ve haklarını elde edebilmek amacı ile sendikaya üye oldukları, ancak davacının sendika üyeliğinden 3 gün sonra iş akdinin feshedildiği, işverenin sendikaya üye olanları işyerinde çalıştırmayacağına dair söylemleri olduğu dosya kapsamı ve tanık beyanları ile sabit olduğu ve iş akdinin ... nedenlerle feshedildiği gerekçesi ile toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Ç) İstinaf başvurusu:
Karara karşı davalılar vekilleri istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
D) Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:
Bölge Adliye Mahkemesince, davacının 21/06/2014 tarihinde Nakliyat -İş ... üye olduğu, 24/06/2014 de iş yerinde kendisine Cumartesi ve Pazar günü çalışmasına muvafakat belgesi imzalatılmak istenildiği, sendika üyesi olan bir kısım arkadaşları ile bu talebi reddettikleri, kendilerinin sendika üyesi olduğunu haklarının ödenmediğini beyan etmeleri üzerine çıkan tartışmada davacı ile birlikte 6 sendikaya üye çalışanın iş akdinin feshedildiği, gerek tanık beyanları ile gerek Çalışma Bakanlığından gelen yazı cevabının birlikte değerlendirilmesi sonucu işyerinde ... örgütlenmenin istenilmediği ve bu feshin işverenlik tarafından ve özellikle davacının iş yerinde çalışma koşullarının iyileştirilmesi, hakların ödenmesi talepleri ve sendika üyeliği nedeni ile gerçekleştiğinin tesbiti ile davacının kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve ... tazminata hak kazandığına ilişkin ilk derece mahkeme kararında bir isabetsizlik görülmediği ancak davacının resmi bayram ve genel tatillerde çalışmalarını somut olarak ispat edemediği gerekçesiyle bu talebin reddi gerekirken kabulünün yerinde görülmediği gerekçesi belirtilerek, ilk derece mahkemesinin verdiği karar kaldırılarak ulusal bayram ve genel tatil ücret alacağı yönünden dava reddedilmiş diğer yönlerden ise ilk derece mahkemesinin verdiği karar gibi hüküm kurulmuştur.
E) Temyiz başvurusu:
Kararı davalılar vekilleri temyiz etmiştir.
F) Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalılar vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- İşveren tarafından yapılan feshin ... nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
... tazminat 6356 sayılı ...ar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, sendika üyeliklerini sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri gibi şartlara bağlanamayacağı hükme bağlanmıştır. Yine, işçiler arasında çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından ayrım yapılamayacağı da yasada öngörülmüştür. ... faaliyetlere katılma da güvence altına alınmıştır. Sözü edilen hükümlerden “fesih dışında” olanlara aykırılık halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere tazminata tabi olduğu Yasada açıklanmıştır. Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2014 tarihli oturumunda verilen 2013/ 1 E sayılı kararında, maddede yer alan “…fesih dışında…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, yürürlüğün durdurulması isteminin koşulları oluşmadığından talebinin reddine karar verilmiştir.
... bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine dair dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin ... nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın ... tazminata karar verilir. İşçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez.
İş sözleşmesinin ... nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin ... nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.
Fesih dışında işverenin ... ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi ... ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlüdür.
Dairemizce, ... tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin ...ı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta, işyerinde sendika yetki prosedürünün bulunmadığı, dinlenen tanık beyanlarının ... nedeni ispata yeterli olmadığı, davacı ve arkadaşları tarafından işverene gönderilen ihtarname içeriğinde pek çok nedene dayanıldığı ve ayrıca bu ihtarnamede işverenden taleplerde bulunulduğu anlaşılmaktadır. Bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, işveren tarafından yapılan feshin işçinin sözü edilen ihtarnamesinden kaynaklandığının kabulü gerekir. Her ne kadar davacı tarafından işverene gönderilen ihtarnamede sendikaya üyelikten bahsedilmiş ise de, yukarıda da belirtildiği gibi tanık anlatımları, feshin salt sendika üyeliği nedeniyle yapıldığına ispata yeterli olmadığı ve tanık anlatımları dışında ise ... nedeni ortaya koyacak bir olgu veya durumda ortaya konulup ispat edilmediği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, ... tazminat talebinin reddi yerine yazılı gerekçelerle kabulü hatalıdır.
G) SONUÇ:
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, dosyanın HMK.nın 373/2. maddesi uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine, kararının bir örneğinin İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 17/09/2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy