MAHKEMESİ: ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİ
İLK DERECE
MAHKEMESİ: ... 6. İŞ MAHKEMESİ
DAVA: Davacı, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve yasal sonuçlarına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin kabul kararına karşı davacı ve davalı ... avukatları istinaf başvurusunda bulunmuştur.
... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi davacı ve davalı ... avukatının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin kararı süresi içinde davacı ve davalı ... avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, davacının 06/08/2011-31/12/2014 tarihleri arasında davalı ... bünyesinde ara vermeden, diğer davalı ... Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizm. Ltd. Şti.'nde de iş sözleşmesine bağlı olarak 01/03/2014-31/12/2014 tarihleri arasında özel güvenlik görevlisi olarak çalıştığını, davacının ... Sendikası'na üye olduğunu, işten çıkarılması üzerine ... Sendikası'ndan istifa edip 31/12/2014 tarihinde ... Sendikası'na üye olduğunu, 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu gereğince ... Sendikası'nın alt işveren ile toplu iş sözleşmesi yapma yetkisini 27/03/2014 tarihinde aldığını, ...'nca alt işverene bağlı çalışan özel güvenlik görevlileri ile ilgili toplu iş görüşmelerinin başlaması üzerine hem asıl işveren, hem de alt işveren tarafından davacı ve diğer sendika üyesi özel güvenlik görevlilerine sendika üyeliğinden istifa etmelerine yönelik telkin ve baskıların arttığını, bu baskılar sonucunda ... üyesi 184 kişinin 31/12/2014 tarihine kadar sendika üyeliğinden istifa ettiklerini, davalı alt işveren ile yetkili ... Sendikası arasındaki toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin uyuşmazlık ile sonuçlandığını, uyuşmazlığın Yüksek Hakem Kurulu'nun 09/12/2014 tarih ve 2014/154 esas ve 2014/169 sayalı kararı ile sonuca bağlandığını, Yüksek Hakem Kurulu kararının alt işverene tebliği üzerine davacının ve diğer ... üyesi 117 özel güvenlik görevlisinin iş akdinin 31/12/2014 tarihi itibariyle feshedildiğini, davacının ... Sendikası'na üye olduğu için işten çıkarıldığını, fesih nedeninin işin sonra ermesi olarak gösterildiğini, feshin geçersizliğinin tespitine ve davacının işe iadesine, davacının başvurusu ve işverenin işe başlatmaması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın, sendikal tazminat miktarının 1 yıllık ücretinden az olmamak üzere tespitine, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için 4 aylık ücret ve diğer haklarının ödenmesine tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özet olarak; zamanaşımı ve husumet itirazında bulunduklarını, savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizm. Ltd. Şti.vekili cevap dilekçesinde özetle, husumet itirazında bulunduklarını, müvekkili davalı şirketin ihale alıcısı konumunda taşeron firma olup, ilk kez 2014 yılında davalı ... Belediyesi'nin ...ini aldığını, işçilerin üzerindeki yönetim hakkının ve işe giriş-işten çıkışlarındaki tek yetkilinin asıl işveren olan diğer davalı olduğunu, davacının iş sözleşmesinin sözleşme süresinin bitmesi ve işin sona ermesi ile sonlandığını, feshin sendikal nedene dayanmadığını savunarak,davanın reddini istemiştir.
C) İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:
İlk derece mahkemesince, davalı ...'de özel güvenlik görevlisi olarak çalışan davacının iş akdine 31.12.2014 tarihinde yazılı bir fesih bildiriminde bulunulmaksızın son verildiği, davalı şirketin cevap dilekçesi ile feshin nedeninin ihale süresinin sona ermesi olduğunu beyan ettiği ancak bildirilen bu nedenin haklı ya da geçerli bir fesih nedeni olmadığı anlaşıldığından, mahkememizce feshin geçersiz olduğunun tespiti ile davacının davalı şirkete ait işy erindeki işe iadesine,davacının sendikal tazminat talebinin incelenmesinde: ... sendikasının 2015/69 esas sayılı dosyamız arasındaki 22.11.2015 tarihli yazı cevabı, 6356 sayılı yasanın 25. Maddesi ve dosya kapsamı ve mahkememizdeki benzer dosyalar dikkate alındığında, ve çıkarılan işçilerden 117 kişinin sendikalı, 83 kişinin sendikasız olması dikkate alındığında, ve benzer dosyalardaki tanık beyanları dikkate alındığında davalı iş yerinde ... sendikasına üye olan, bu sendikadan istifa edip ... sendikasına geçen veya herhangi bir sendikaya üye olmayan işçilerin de işten çıkarıldığı, 2015/73 ve 109 esas sayılı dosyalarımıza gelen 23.12.2016,04.01.2017, 14.12.2014 tarihli yazı cevaplarından da davalı şirketin belediyeden aldığı ...i ihalesinin 31.12.2014 tarihinde sona erdiği ve bu sebeple işçilerin çıkarıldığı, ...i dışındaki bir çok hizmet alım işi yapan şirketlerin de genelde belediyeden aldıkları ihalelerin sona ermesi nedeniyle kod 18 ile yani işin sona ermesi nedeniyle çok sayıda işçi çıkışı yapması mahkememizde kıdem ihbar tazminatı istemli veya işe iade istemli davalardan anlaşılması dikkate alındığında işçilerin sendikal sebeple değil ihale süresinin sona ermesi ve işin sona ermesi nedenleriyle işten çıkarıldığı kanaatine varılarak davacı sendikalı olduğu için işten çıkarılmadığından davacının sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
D) İstinaf başvurusu :
İlk derece mahkemesinin kararına karşı, davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
E) İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının iş akdinin sendikal nedenle feshedildiğini ileri sürerek,sendikal tazminat talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; davacının iş akdinin işin sonlanması nedeniyle bittiğini,ortada bir fesih olmadığını belirtmiştir.
F) Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :
Bölge adliye mahkemesince,davalı kurumun asıl işveren, davalı şirketin ise alt işveren durumunda bulundukları anlaşılmakla 4857 sayılı Yasanın 2/6 maddesi uyarınca davacı isteklerinden birlikte sorumlu oldukları,Yargıtay (kapatılan) 7. H.D'nin 2015/23649- 25890- 36411 ve 2016/17935 karar sayılı ilamları itibariyle davalılar arasındaki hizmet alımı sözleşmesinin muvazaalı olmadığı,davalılar arasındaki hizmet alımı sözleşmesinin 31.12.2014 tarihinde sonlandığı ve bu tarihi takip eden dönemde davalı şirketin yada bu şirketle fiili veya organik bağı bulunan başka bir şirketin davalı kurumdan özel ...i aldığının iddia ve ispat edilmediği, iş akdinin, davalılar arasındaki sözleşmenin süresinin bitmesi nedeniyle sona erdiği, bu duruma bağlı olarak, davacının sendikal , davalılarında geçerli, nedenle iş akdinin feshedildiğini kanıtlayamadıkları kanaatine varılarak karar verilmiştir.
G) Temyiz başvurusu :
Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına karşı davacı ve davalı ... vekili temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
H) Gerekçe:
Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, sendika üyeliklerini sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri gibi şartlara bağlanamayacağı hükme bağlanmıştır. Yine, işçiler arasında çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından ayrım yapılamayacağı da yasada öngörülmüştür. Sendikal faaliyetlere katılma da güvence altına alınmıştır. Sözü edilen hükümlerden “fesih dışında” olanlara aykırılık halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere tazminata tabi olduğu Yasada açıklanmıştır. Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2014 tarihli oturumunda verilen 2013/ 1 E sayılı kararında, maddede yer alan “…fesih dışında…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, yürürlüğün durdurulması isteminin koşulları oluşmadığından talebinin reddine karar verilmiştir.
Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine dair dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. İşçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez.
İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.
Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlüdür.
Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta; SERİ OLARAK ... 4.İŞ MAHKEMESİNDE AÇILAN EMSAL DOSYALARDA Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2016/6686 Esas ,2016/7156 Karar sayılı bozma ilamıyla özetle;
A- Fesihten (31/12/2014) tarihinden sonraki döneme ilişkin ihale belgelerinin getirtilmesi, yeni dönemde ihaleyi kazanan şirket ile davalı ... şirketi arasında organik bağ bulunup bulunmadığının denetlenmesi,
B- Yeni ihale döneminde ...inin kaç işçiyle sürdürüldüğünün tespiti,
C- Halen iş yerinde çalışan ... Sendikası üyesi kaç işçinin bulunduğu, bunların TİS' ten yararlanıp yararlanmadıkları,
D- 31/12/2014 tarihli fesihten sonra yeni işçi alımı yapılıp yapılmadığı, bunlardan kaçının ... ya da ... Sendikasına üye olduğu,
E- 31/12/2014 tarihinden sonra iş akdi sona erdirilen işçilerden kaçının ... kaçının ... Sendikasına üye olduğu,
Hususlarının tespit edilmesi, buna göre feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığının kuşkuya yer vermeyecek bir şekilde açıklığa kavuşturulması gerektiği gerekçeleriyle bozulduğu, Bozmadan sonra seri olarak açılan emsal dosya ... 4.İş Mahkemesi’nin 2016/196 Esas,20118/198 Karar sayılı dosyasında bozma ilamına uyularak,bozmadan sonra yapılan yargılamada;
“A- 01/03/2014 tarihinde iş yerinde ... Sendikası üyesi 4, ... Sendikası üyesi 359 işçinin bulunduğu, 31/12/2014 tarihinde (fesih tarihi) ... Sendikası üyesi 193, ... Sendikası üyesi 194, ... İş Sendikası üyesi 1 işçinin bulunduğu, 06/05/2015 tarihinde ... Sendikası üyesi 219, ... Sendikası üyesi 47, ... İş Sendikası üyesi 1 işçinin bulunduğu hususları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 04/01/2018 tarihli yazısı ve eklerinden anlaşılmaktadır. Bu durumda iş yerinde ... Sendikasına üye olan işçilerin istikrarlı bir şekilde azaldığı, buna karşın ... Sendikası üyesi işçilerin arttığı görünmektedir.
B- İş yerinde fesih tarihinden önce 500 ...çisinin çalıştığı, fesih tarihinden sonra 2015 yılının ilk 5 ayında 300, kalan döneminde 351 özel güvenlik görevlisi işçinin çalıştığı, ... Büyükşehir Belediyesi Zabıta Daire Başkanlığı Koruma ve Güvenlik Şube Müdürlüğünün mahkememizin 2015/44 Esas sayılı dosyasına gönderdiği 18/05/2016 tarihli yazı içeriğinden anlaşılmaktadır, işbu yazının bir örneği dosya arasına alınmıştır.
C- İş yerinde 15/05/2014 - 14/05/2016 tarihleri arasında geçerli bulunan ve ... Sendikasının başvurusu üzerine alınıp TİS yerine geçen Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığının 2014/154 Esas 2014/169 karar sayılı 09/12/2014 tarihli kararının uygulanmakta olduğu görülmüş ve bu kararın bir örneği dosya içerisine alınmıştır.
D- ... Sendikasının 14/03/2018 tarihli yazısında bahse konu TİS' ten hiçbir üyelerinin yararlanmadığı bildirilmiştir.
E- ... Sendikasının 22/12/2017 tarihli yazısında bozma ilamında geçen hususlar ile ilgili herhangi bir bilgilerinin bulunmadığına dair cevap verdiği görülmüştür.
F- Aynı olaydan kaynaklanan ... 6. İş Mahkemesinin sendikal tazminat talebinin kabulünü de içerir 2017/92 Esas 2017/818 Karar sayılı kararının Yüksek Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03/10/2017 tarih ve 2017/25238 Esas 2017/14723 Karar sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği görülmüştür. Davacı vekili emsal nitelikte aynı olaydan kaynaklanan başka kararlar da ibraz etmiştir.
Olayda iş yerinde ... Sendikası üyesi işçilerin istikrarlı bir şekilde azalırken ... Sendikası üyesi işçilerin sürekli bir şekilde artmış olması, ... Sendikasının kendilerine üye işçilerin TİS' ten yararlanmadıklarını bildirmiş olması, aynı olaydan kaynaklanan emsal dosya ve karar içerikleri ile tüm dosya kapsamı dikkate alındığında, feshin davacının ... Sendikasına üye olmasından kaynaklandığı ve sendikal nedene dayandığı kabul edilerek 6356 Sayılı kanunun 25/4 maddesi gereğince 1 yıllık sendikal tazminata hükmedilmiş, ayrıca İş Kanunun 21. maddesinde belirtilen işe başlatmama tazminatına hükmedilmemiştir.” gerekçesi ile EMSAL DOSYA ... 4.İŞ MAHKEMESİ’NİN 2016/196 Esas,2018/198 Karar sayılı ilamı ile sendikal tazminatına hükmedildiği ve Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin onama ilamı ile kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Somut uyuşmazlıkta, yukarıda belirtilen emsal dosyalar dikkate alındığında, davalı işveren tarafından feshin geçersizliğinin kesinleştiği ve olayda iş yerinde ... Sendikası üyesi işçilerin istikrarlı bir şekilde azalırken ... Sendikası üyesi işçilerin sürekli bir şekilde artmış olması, ... Sendikasının kendilerine üye işçilerin TİS' ten yararlanmadıklarını bildirmiş olması, aynı olaydan kaynaklanan emsal dosya ve karar içerikleri ile tüm dosya kapsamı dikkate alındığında, feshin davacının ... Sendikasına üye olmasından kaynaklandığı ve sendikal nedene dayandığı kabul edilerek sendikal tazminatın kabulüne karar verilmesi gerekirken İstinaf Dairesin’ce, yazılı gerekçe ile sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmesi hatalıdır.
4857 sayılı İş Yasası' nın 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Bölge Adliye Mahkemesi’nin temyiz edilen kararının bozularak ortadan kaldırılmasına,
2-Davanın KABULÜ ile alt işveren tarafından yapılan feshin geçersizliğine, davacının ...' ndeki İŞİNE İADESİNE,
3-4857 sayılı İş Kanununun 21. maddesine göre, davacının yasal süre içerisinde işverene başvurusu üzerine işverence işe başlatılması veya başlatılmaması şartına bağlı olmaksızın davalıların müştereken-müteselsilen sorumluluğunda olmak üzere ödenmesi gereken tazminat miktarının 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu 25. maddesi uyarınca davacının 1 yıllık brüt ücreti tutarında belirlenmesine,
Davacının işe iade için işverene süresi içinde başvurması halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar ki en çok 4 aylık ücreti ve diğer haklarının davalıların müştereken-müteselsilen sorumluluğunda olmak üzere davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine,
4- Davacı vekille temsil edildiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT. uyarınca belirlenen 2.180,00 TL. maktu vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
5- Alınması gereken 35,90 TL. karar-ilam harcından, 27,70 TL. peşin harcın mahsubu ile 8,20 TL. bakiye karar-ilam harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
6- Davacının yaptığı harçlar dahil toplam 556,50 TL. yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
7- Taraflarca yatırılan gider avansının varsa kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve isteği halinde ilgilisine iadesine,
8-Yatırdığı temyiz harcının isteği halinde iadesine, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.04.2018 tarihinde kesin olarak oy birliği ile karar verildi.