MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hüküm süresi içinde davalılardan T.C. ... avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı isteminin özeti:
Davacı vekili, davalı işverenlikte aralıksız çalışan davacının davalı tarafından işten çıkarıldığını, davacının 20/09/2004-16/09/2013 arasında aralıksız olarak davalı işverenlikte çalıştığını, ulusal bayram genel tatillerde çalıştığını, bir kısım işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarını istemiştir.
B)Davalı cevabının özeti:
Davalı Bakanlık vekili, taleplerin zamanaşımına uğradığını, davacının fazla mesai yapmadığını, yatırılan bayram ücretlerinin bordrolarda gösterildiğini, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı Şirket, davacının hiç bir dönemde davalı şitkette çalışmadığını, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
C)Yerel Mahkeme kararının özeti:
Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davacı vekilinin 26/12/2014 tarihinde yapılan duruşmada ... Tarım Şirketi'ne karşı açtığı davalarından feregat ettiği, davanın ... yönünden devam edilmesini talep ettiği, tanık beyanlarının alındığı, hesap bilirkişinin raporunda özetle: Kıdem tazminatının 9.181,13.-TL, yıllık ücretli izin alacağı 4.426,50.-TL, fazla mesai üretinin 5.284,64.-TL, dini ve milli bayram genel tatil alacağının 1.010,77.-TL olarak hesaplandığı, davacı dava dilekçesi ile davasını HMK'nın 107. maddesine göre belirsiz alacak davası olarak açtığı, belirsiz alacak davası öncelikle bir tür eda davası olduğu, Yargıtay'ın bu güne kadar ki uygulamalarına göre zamanaşımı kesilmesi, dava dilekçesinde talep edilen miktarla sınırlıdır ve dava edilmeyen kısım için zamanaşımı kesilmez. Ne var ki, bu kuralı HMK m.107 ile hukukumuza yeni giren belirsiz alacak davası bakımından uygulanamayacağı, aksinin kabulü, belirsiz alacak davasının kanun koyucu tarafından usul kanununda düzenlenmesine rağmen (daha başlangıçtan) reddi anlamına geleceği, belirsiz alacak davasında, kısmî alacak davasından farklı olarak, dava sırasında belirli hale gelen alacağın davaya sokulmasına izin verildiğinden, geçici talep sonucu ile açılan belirsiz alacak davasında, ileride belirli hale gelecek olan alacağın tamamı için zamanaşımı kesilmesi sonucu ortaya çıkacağı, asgari miktar belirtilerek açılan belirsiz alacak davasında mahkemece yapılan araştırma esnasında alacağın miktarının veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına (m.141, 319) tâbi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini arttırabileceği, yapılan bu arttırımın zamanaşımına tabi olmadığı ( 7. Hukuk Dairesi 2013/26193 Esas,2014/7473Karar, 7. Hukuk Dairesi 2014/9648 Esas,2014/17331Karar), buna göre öncelikle ispat yükünün tespiti önem arz etmektedir. Davacının iş akdinin feshinde ve kıdem tazminatı alacağı bakımından Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarına göre iş akdinin haklı nedenle feshedilmiş olduğunun (9. HD 1991/12679 Esas 1991/5897 K sayılı kararı) ya da feshin haklı nedene dayandırılmaksızın işçi tarafından gerçekleştinin ispat yükünün işverene ait olduğu, davacının çalışma şartlarının ağır olması, fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi, yıllık izinlerin kullandırılmaması nedeniyle iş akdini fesih ettiği, ispat yükü üzerinde bulunan davalı işverenin davacının iddiasının aksi yönde her hangi bir savunmasının olmadığı ,davalı alt işverenin devamsızlık nedeniyle iş akdinin fesih ediliğini savunmakla birlikte bununla ilgili belgeleri dosyaya sunmadığı gibi tanık beyanlarından da açıkça anlaşıldığı üzere iş akdinin çalışma koşullarındaki zorluk nedeniyle davacı tarafından haklı nedenle feshedildiği ve kıdem tazminatına hak kazandığı anlaşılmış olup davacının toplam hizmet süresinin 7 yıl, 5 ay 10 gün olduğu ve ücretin günlük 34,05-TL ücret de baz alınarak toplamda 9.181,13 .-TL kıdem tazminatı almayı hak kazandığı, yıllık izin konusunda ispat yükü üzerine düşen taraf olan işverenin yıllık izinlerin kullandırıldığı ya da karşılığının ödendiğine dair belge ibraz etmemesi nedeniyle 4.426,50 TL yıllık izin alacağı bulunduğu, ihbar tazminatı alacağı bakımından: iş akdinin davacı tarafından haklı nedenle fesih edildiği ve feshin davacı tarafından yapılması nedeniyle ihbar tazminatı alacağı bulunmadığı, fazla mesai alacağı bakımından; Yargıtay 9.HD E:2007/14733, K:2008/8184, T:10.04.2008 "işyerinde fazla çalışma yapıldığının ispatı işçiye, ücret ödenmesinin ispatı ise işverene ait olduğu, davacı dinlettiği tanıklarla fazla çalışma yapıldığını ispat etmiş, davalı işveren ise bu çalışmalarının karşılığının ödendiğini ispat edememiştir. Bu durumda fazla mesai varlığı kabul edilerek hesaplama yapılmış hesaplanan miktardan %30 hakkaniyet indirimi yapılmış ve zaman aşımı itirazları da dikkate alınarak sonuç olarak 5.284,64-TL fazla mesai alacağı olduğu kabul edildiği, bayram ve genel tatil alacağı bakımından; Dinlenen tanık beyanlarına göre davacının milli bayramlarda çalışmış olduğu sabit olduğundan davalının da milli bayramlarda çalışılmadığını ya da çalışıldı ise ücretlerinin ödendiğine dair bir delil ortaya koyamadığı anlaşılmakla davacının toplamda hesaplanan miktardan hesaplamanın tanık beyanına dayanması nedeniyle Yargıtay uygulamaları dikkate alınarak %30 hakkaniyet indirimi yapılmış ve zaman aşımı itirazlar da dikkate alınarak sonuç olarak 1.010,77.-TL bayram ve genel tatil alacağının olduğu kabul edildiği, davacı vekilinin duruşmadaki beyanında davalı ... Tarım Hayvancılık Ambalaj Tekstil İnşaat Nakliye Toplu Temizlik Otomotiv Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine yönelik olarak açılan davanın feragat ettiğini belirttiği, davacının Milli Savunma Bakanlığına yönelik olarak açmış olduğu kıdem tazminatı, yıllık izin, fazla mesai, UBGT alacağı talebinin kabulüne, ihbar tazminatı talebinin reddine, davalı ... Tarım Hayvancılık Ambalaj Tekstil İnşaat Nakliye Toplu Temizlik Otomotiv Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine yönelik olarak açılan davanın ise feragat nedeniyle reddine karar vermek gerektiği kanaatine ulaşıldığı gerekçesi ile ihbar tazminatı haricindeki taleplerin kabulüne karar verilmiştir.
D)Temyiz:
Karar süresi içinde davalı Bakanlık vekili tarafından temyiz edilmiştir.
E)Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı Bakanlık vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Çalışma olgusunu işçi ispatlamalıdır.
Somut uyuşmazlıkta, davacının kabul edilen hizmet süresi içinde hizmet dökümünde işten çıkış ve işe giriş tarihleri arasında hiç bir yerde çalışması görünmeyen bazı boşluklar ve çıkış-giriş işlemi olmaksızın değişik kodlarla eksik prim gün bildirimleri bulunmaktadır. Dairemiz tarafından incelenen, eldeki dosya ve eldeki dosya ile benzer mahiyetteki dosyaların birlikte incelenmesinde, tanık beyanlarında "Ücretsiz izin çok veriliyordu….İşçiler ücretsiz izin vermeleri ve çalışma şartlarının zorluğu nedeniyle işten ayrılıyordu", "Her yıl çıkış ve başlayış işlemimiz oluyordu. Bu çıkış ve başlayış işlemlerinin olduğu dönemde 15 günlük bir boşluğumuz oluyordu bu tarihlerde çalışmıyorduk ama herhangi bir ücrette ödenmiyordu." yönünde bazı beyanlar bulunduğu görülmektedir.
Yukarda açıklanan davacının kabul edilen hizmet süresi içinde hizmet dökümünde işten çıkış ve işe giriş tarihleri arasında hiç bir yerde çalışması görünmeyen boşluklar ve çıkış-giriş işlemi olmaksızın değişik kodlarla eksik prim gün bildirimleri davacı asil duruşmaya bizzat celbedilerek bizzat davacı asilden ve ayrıca taraf vekillerinden sorularak, gerekir ise SGK'ndan, alt işverenlerden ve davalı Bakanlık'tan hizmet alım sözleşmeleri, davacının eksik prim günü bildirimlerine ilişkin belgeler, ücretsiz izin belgeleri, puantajlar ve sair durumu aydınlatabileceği düşünülen belgeler celbedilerek , belirtilen bu boşluk dönemleri ile eksik prim günlerinin davacının hizmet süresine dahil edilip edilmeyeceği değerlendirilerek talebe konu alacak kalemleri bakımından sonuca gidilmelidir.
Diğer yandan, davacının hizmet döküm cetvelinde 1013674 sicil numaralı işyerinde çalışması görünmekle birlikte dosya kapsamından bu işyerinin davalı ile ilgisi saptanamamaktadır. Bizzat davacı asilden ve ayrıca taraf vekillerinden bu işyerindeki çalışmasının tarih aralığı da belirtilerek bu işyerindeki çalışması sorularak, SGK'ndan, davalı Bakanlık'tan, 1013674 sicil numaralı bu işyerinden, gerekirse Ticaret Sicili Müdürlüklerinden, sair alt işverenlerden bu işyerine ilişkin belgeler, hizmet alım sözleşmeleri, bu işyerine dair SGK belgeleri ve durumu aydınlatacağı düşünülen belgeler celbedilerek, bu işyerinin davalılar ile ilgisi tespit edilip davacının kabul edilen hizmet süresine bu işyerinde geçen çalışma döneminin eklenip eklenmeyeceği değerlendirilmelidir.
3-Ulusal bayram ve genel tatil ücreti bakımından, Ağustos/2013 bordrosunda davacı adında 2 kişi olduğundan Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası karşılaştırılarak davacıya ait satır Dairemiz tarafından tespit ediliş, buna göre, davacıya 68,10 TL ulusal bayram ve genel tatil ücreti tahakkuku yapıldığı görülmüştür. Hizmet dökümünde çalışma günü Ağustos/2013 için 10 gün prim bildirimi olup, Ağustos/2013 bordrosunda da SGK günü 10 gün, çalışma günü 8 ve tatil günü 2 gün yani toplam 10 gün görünmekle birlikte toplamda 12 günlük tahakkuk yapılmıştır. Yani, ulusal bayram ve genel tatil ücreti için 2 günlük ücret olan 68,10 TL daha ek tahakkuk yapılmıştır. Bahsolunan bordro ve varsa diğer bordrolar da incelenerek varsa bu çeşit sair tahakkuklar, yukarda hizmet süresine ilişkin bozma sonucu yapılacak araştırma ve inceleme sonucu da gözetilerek incelenmeli ve bu ek tahakkuk olan ayın/ayların hesaplamada dışlanıp dışlanmayacağı irdelenmelidir.
4-Ulusal bayram genel tatil ücreti bakımından, davacı asil ...'in Dairemiz tarafından birlikte incelenen Dairemizin 2017/5505 Esas sayılı dosyasında (... İş Mahkemesi 2014/344 Esas) "Bayramlarda iki gün çalışıp iki gün izin yapardık." yönündeki beyanı ve davacı tanığı ...'ın Dairemizin 2017/5688 Esas (... İş Mahkemesi 2014/142 Esas) sayılı dosyasındaki "Resmi bayramlarda ve resmi tatillerde çalışıyorduk arkadaşlar aramızda anlaşarak bayramın 2 günü sabah 05:00 de başlayıp 21:00 kadar 2 vardiya çalışıp iki gün izin kullandığımız oluyordu. Hafta da bir gün iznimiz oluyordu ... Resmi tatillerin ise tamamında çalışıyorduk" şeklinde beyanı karşısında dini bayramlarda 2 gün izin yaptığı kabulü ile hesaplama yapılması gerekmektedir.
5-Mahkeme hükmünde uygulanan faiz bakımından, dava dilekçesi kısmi eda külli tespit talepli belirsiz alacak davası şeklinde hazırlanmıştır. Bu nedenle, zamanaşımı alacak miktarlarının tamamı için dava tarihinde kesilmiş ise de faiz açısından, kıdem tazminatı hariç diğer talepler bakımından, dava dilekçesi ile talep edilen miktarlara dava tarihinden, ıslah dilekçesi ile talep edilen miktarlara ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerekmektedir.
6-Vekalet bakımından, ihbar tazminatı talebinin reddedildiği gözetilerek davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır. Bununla birlikte, yeniden yapılacak yargılama sonunda verilecek hükümdeki miktarlara ve yeni hüküm tarihinde geçerli olacak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre taraflar lehine vekalet ücreti hususu yeniden değerlendirilmelidir.
F)SONUÇ:
Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, 05/04/2018 tarihinde oy birliğiyle kabul edildi.
Full & Egal Universal Law Academy