MAHKEMESİ: İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ .. HUKUK DAİRESİ
DAVA: Davacı, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve sendikal tazminata hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin kabul kararına karşı taraflar avukatlarınca istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi taraflar avukatlarının istinaf başvurusunu ayrı ayrı esastan reddetmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi'nin kararı süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, davacının makina operatörü olarak çalıştığını; kıdem ve ihbar tazminatı ödenmeden işten çıkarıldığını; müvekkiline tebliğ edilen yazılı fesih bildiriminde işverenin fesih nedenini "08/03/2016 tarihinde başlayan işçi eylemleri bitmesine rağmen işyerinde gruplaşmaya devam etmek, çalışmak isteyenleri engellemek, huzursuzluk yaratmak, işçileri tehdit etmek, kırıcı ve rencide edici konuşmalar yapmak, görevlerini yerine getirmemek, alaylı cevaplar vermek, soyunma odasında ki dolapları yumruklamak" olarak açıkladığını, gerçekte böyle şeylerin olmadığını, fesih nedeninin sadece müvekkilinin işyeri sendika temsilcisi olması ve yürüttüğü sendikal çalışmalardan kaynaklandığını; 2013 yılı sonlarına doğru davalı işverenin de tabi olduğu ... İş-Türkiye Tekstil İşverenleri Sendikası arasında imzalanacak TİS için hazırlıklar başladığını, işyeri temsilcileri son derece doğal bir çalışma şeklinde TİS taslağı hazırlayıp sendikanın örgütlü olduğu diğer işçilerine de bu taslağı gönderip bu fabrikanın temsilcileri ile görüşmeler yaptığını, bu durumdan haberdar olan davalı işverenin, temsilcileri "Bu sene toplu iş sözleşmesi görüşmelerini sizinle yapmayacağız, sen burada olmayacaksın" diyerek işten atmakla tehdit edip akabinde bu temsilcileri sendikaya şikayet edip baskı uygulayıp bu nedenle sendika tarafından diğer iki temsilci ile birlikte sendika temsilciliği görevinden alınıp bu tarihten sonra işyerine yeni bir temsilci dahi atanmadığını, işçilerin hepsi sendikaya bu haksız görevden alınmaya tepki gösterip protesto ettiklerini, bu süreç zarfında işyeri veya işveren ile hiçbir sıkıntı yaşanmadığını, işverenin önce işyeri baş temsilcisinin ardından ikinci temsilciyi işten çıkardığını, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine; boşta geçen sürelere ait en çok 4 aya kadar olan ücret ve işçilik haklarının davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, fesih sendikal nedene dayandığından en az 12 aylık brüt ücreti tutarında sendikal tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, davacının iş akdinin haklı nedenle feshedildiğini, feshin sendikal nedenle yapıldığına ilişkin iddianın gerçek dışı olduğunu ve davanın reddini talep etmiştir.
C)İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:
İlk derece mahkemesince,davalı işyerinde ... İplik İş Sendikası'nın yetkili olduğu, TİS görüşmeleri devam ederken işyerinde üç sendika temsilcisinin sendika tarafından görevden alındığı, bunun üzerine işçilerin işyeri dışında eylem başlattıkları, eylemin gerçek nedeninin işverenin tavrı değil, sendika ile işçiler arasındaki anlaşmazlığın olduğu, işverenin işçilere karşı eylem sırasında baskı yaptığına ya da müdahalede bulunduğuna dair bir delil bulunmadığı, dinlenen davacı tanıklarının da işverenin baskı yapmadığına dair beyanlarının bulunduğu, işyerine özel güvenliğin getirilmesinin işverenin yönetim hakkı kapsamında güvenlik önlemi alması olarak değerlendirilmesi gerektiği, zira coplu güvenliğin işçilere herhangi bir müdahalesinin olmadığının belirtildiği, yapılan eylemin ekonomik ve sosyal hak arayışı olarak değerlendirilemeyeceği, zira eylemin gerçek nedeninin sendika temsilcisi birkaç kişinin sendikanın kendi insiyatifi ile görevden alınmaları olduğu, davalı işveren tarafından yapılan feshin haklı veya geçerli nedene dayandığının ispat edilemediği gerekçesiyle davanın kabulüne, feshin sendikal nedene dayandığı iddiasının ise ispatlanamadığına karar verilmiştir.
D) İstinaf başvurusu :
İlk derece mahkemesinin kararına karşı taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
E) İstinaf Sebepleri:
Davalı vekili, mahkemece davacının işe iade talebinin reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yönünde hüküm kurulmasının yasaya aykırı olduğu, bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili, mahkemece sendikalı işçilerin başlattığı eylemin gerçek nedeninin işverenin tavrının değil, sendika ile işçiler arasındaki anlaşmazlığın olduğu, işverenin işçilere karşı eylem sırasında baskı yaptığına ya da müdahalede bulunduğuna dair bir delil bulunmadığı belirtilmişse de, davalı işverenin eylemler sırasında işyerine kasklı ve coplu güvenlik görevlileri aldığı, sendikalı işçilerin üzerine araba sürdüğü ve sendikalı işçilerin geçtiği yol güzergahına köpek bağladığı, hatta bizzat davacının bu köpek tarafından ısırıldığının kanıtlandığını, dosya kapsamındaki tanık beyanları, olayın oluş zamanı, ilgilerin görevleri birlikte değerlendirildiğinde temsilcilerin atılması ve işten çıkartılması ve sonrasında yaşanan tüm bu eylemlerin temel nedeninin TİS görüşmelerinde temsilcilerin işçiler lehine hareket etmiş olmaları olduğunu, temsilcilerin 6356 sayılı Yasadan kaynaklanan temsilcilere tanınan özel teminattan yoksun kaldıktan hemen sonra işverence işten çıkartılmış olmasının, davalı işveren ile ... İplik İş Sendikasının işçiler aleyhine birlikte hareket ettiğini kanıtladığını, işyerinde yaşanan olayların işverenin işyerindeki örgütlenmeyi bastırmak amacıyla hareket ettiğini ve işçilere baskı uyguladığını gösterdiğini, tüm tanıkların eylemlere katılan işçilerin gruplar halinde işten çıkartıldıklarını beyan ettiklerini, sendikal nedenin net olarak kanıtlandığını belirterek sendikal tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
F) Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :
Bölge Adliye Mahkemesince, davacı taraf iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğini, davalı taraf ise iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II-b-c-d bendi uyarınca davacının işyerinde gruplaşmaya devam ettiği, çalışmak isteyenleri engellediği, kurulu düzeni bozduğu, huzursuzluk yarattığı, çalışanlara hakaret ettiği, tehditkar davranışlarda bulunduğu, çalışma esnasında, yemekhanede, sigara içme alanında kırıcı ve rendice edici konuşmalar ile ahlak ve adaba aykırı laflar ve hakaretlerde bulunduğu, amirleri tarafından verilen görevleri yapmadığı, lakayit ve ağır şekilde iş yaparak ben bu kadar yapabiliyorum, çok biliyorsan başkasını bul yaptır şeklinde alaylı cevaplar verdiği, çalışmak istemediğinde rapor alıp işe gelmediği, telefon edilip neden gelmediği sorulduğunda ise hastayım, gelince istirahat kağıdımı getiririm dediği, soyunma odasında dolapları yumruklayıp, hakaret ve bela okuyarak küfrettiği gibi gerekçelerle haklı nedenle feshedildiğini savunmuş, ilk derece mahkemesince feshe dayanak teşkil ettiği iddia olunan davranışlarla ilgili olarak somut bir bilgi, belge bulunmadığı, davalı tarafça belirtilen hususların ispat olunamadığı anlaşılmakla ilk derece mahkemesince fesih için geçerli bir sebebin varlığı davalı işverence ispatlanmadığından feshin geçersizliğine karar verilmiş olması dosya kapsamına uygun olduğu, işyerinde TİS sürecinin devam ettiği, sendika üyesi olup çalışmaya devam eden işçilerin bulunduğu, sendika temsilcilerinin sendika yönetimi tarafından görevden alınması üzerine davacı ... arkadaşlarının destek için eylemde bulundukları, bu durumda davacı tarafça, iş sözleşmesinin sendikal sebeple feshedildiği ispatlanamadığından taraf vekillerinin istinaf başvuruları ayrı ayrı reddedilmiştir.
G) Temyiz başvurusu :
Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına karşı taraf vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur.
H) Gerekçe:
Somut uyuşmazlıkta, işverence yapılan feshin, sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, sendika üyeliklerini sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri gibi şartlara bağlanamayacağı hükme bağlanmıştır. Yine, işçiler arasında çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından ayrım yapılamayacağı da yasada öngörülmüştür. Sendikal faaliyetlere katılma da güvence altına alınmıştır. Sözü edilen hükümlerden “fesih dışında” olanlara aykırılık halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere tazminata tabi olduğu Yasada açıklanmıştır. Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2014 tarihli oturumunda verilen 2013/ 1 E sayılı kararında, maddede yer alan “…fesih dışında…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, yürürlüğün durdurulması isteminin koşulları oluşmadığından talebinin reddine karar verilmiştir.
Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine dair dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunu'nun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. İşçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunu'nun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez.
İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.
Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlüdür.
Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta Bölge Adliye Mahkemesi ve İlk Derece Mahkemesi tarafından; davalı işverenin feshe dayanak teşkil ettiği iddia olunan davranışlarla ilgili olarak somut bir bilgi, belge bulunmadığı, davalı işverence belirtilen hususların ispat olunamadığı fesih için geçerli bir sebebin varlığı davalı işverence ispatlanmadığından feshin geçersizliğine, işyerinde TİS sürecinin devam ettiği, sendika üyesi olup çalışmaya devam eden işçilerin bulunduğu, sendika temsilcilerinin sendika yönetimi tarafından görevden alınması üzerine davacı ... arkadaşlarının destek için eylemde bulundukları, iş sözleşmesinin sendikal sebeple feshedildiği ispatlanamadığından davacının sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
Davacıyla birlikte sendika işyeri temsilciliği yapan diğer işçiler... ve ...’in toplu iş sözleşmeleri başlamadan önce görevden alınmaları, kısa aralıklarla iş akitlerinin feshedildiği, daha sonrada davacının iş akdi feshedildiği anlaşılmıştır. Dairemizce sendika temsilcilerinin iş akitleri sendikal nedenle feshedilmiş olduğu kabul edilmiş olup davacının iş akdi de sendikal nedenle feshedildiği anlaşıldığından sendikal tazminat talebinin kabulü gerekirken, reddi hatalıdır.
Bölge Adliye Mahkemesi ile İlk Derece Mahkemesi'nin temyiz edilen kararlarının bozularak ortadan kaldırılmasına ve Dairemizce 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20/3. maddesi uyarınca aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir.
Hüküm: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İlk Derece Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. Feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine,
3. 6356 sayılı Kanunu'nun 25. maddesinin 5. fıkrası gereğince davacının iş akdinin sendikal nedenle feshedildiğinin kabulü ile davalının ödemesi gereken tazminat miktarının 4857 sayılı yasanın 21. maddesine göre davacı işçinin 10 iş günü içinde işverene başvurusu, işverenin davacıyı 1 ay içinde başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın takdiren davacının 1 yıllık brüt ücreti tutarında olduğunun tespitine,
4. Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin gerektiğine,
5. Alınması gereken 44,40 TL karar-ilam harcından davacının yatırdığı 29,20 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 15,20 TL karar-ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
6. Davacının yaptığı harçlar dahil 568,55 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
7. Davalı vekil ile temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre belirlenen 2.725,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8. Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, Kesin olarak 25.09.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.