MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı isteminin özeti:
Davacı vekili, davacının, 01/08/2008 tarihinden itibaren ... Tarım Ltd. Şti., ... Ltd. Şti., ... Botanik Ltd. Şti., ... Ltd. Şti. ... Ltd. Şti. ve en son davalı ...’nin sigortalısı olarak diğer davalı ...’ın ... Teknokent projesinde çalıştığını, bu çalışmasının 31/12/2014 tarihine kadar kesintisiz olarak sürdüğünü, davacının işyerindeki görevinin bahçıvanlık olup, son ücretinin brüt 1.644,31 TL. olduğunu, kendisine ücretin dışında her ay 32,98 TL. tutarında ek ödeme ile bir öğün yemek ve servis hakkı sağlandığını, davalılardan ...’in diğer davalının işyerinde bahçıvanlık-peyzaj hizmeti verdiğini, yapılan işin davalı kurumun yardımcı işlerinden olduğunu, yine bu iş için aldığı işçileri sadece bu işte çalıştırdığını, müvekkilinin tüm çalışma süresi boyunca aynı yerde ve aynı işi yaptığını, işin yürütülmesi bakımından talimatları her iki davalı yetkililerinden aldığını, ... yemekhanesinde yemek yediğini, işe servisle gidip geldiğini, bu nedenlerle davalılar arasında İş Kanunu’nun 2. maddesinde tanımlandığı manada alt işveren-üst işveren ilişkisi bulunduğunu, müvekkilinin sigorta kaydının incelenmesinden de anlaşılacağı gibi çalıştığı tüm süre boyunca ... Tarım Ltd. Şti., ... Ltd. Şti., ... Botanik Ltd. Şti., ... Ltd. Şti. ... Ltd. Şti. ve en son davalı ...’nin sigortalısı olduğunu, ancak yaptığı işte bir değişiklik, çalışma süresinde bir kesinti olmadığını, (müvekkilinin ilk işe girdiği tarihten itibaren 3 yıl sonra işten çıkarıldığını, kendisine kıdem ve ihbar tazminatı ödenmediğini, 5 aylık bir aradan sonra tekrar aynı yerde aynı işi yapmaya devam ettiğini, bu nedenle bu 5 aylık kesinti dışında kalan her iki hizmet süresinin birleştirilmesinin gerektiğini), yine çalışması sırasında emir ve talimatları davalı kurum yetkililerinden aldığını, görüntüde alt işverenler değişmesine rağmen çalışmasında hiçbir değişiklik olmadığını, Yargıtay 9. H.D.’nin 11/07/2011 tarih, 2010/47917 Esas, 2011/23317 Karar sayılı ilamına göre; bu tür durumlarda alt işverenler arasında organik bir bağ, devir sözleşmesi v.s. olsun ya da olmasın işyeri devri-hizmet akdinin devri hükümlerine göre değişen alt işverenler nezdindeki çalışmaların bir çalışma süresi sayılmakta ve işçinin feshe bağlı haklarını son alt işveren ile asıl işverenden isteyebilmekte olduğunu, bu nedenle; davanın son alt işveren ile asıl işverene yöneltildiğini, müvekkilinin 31/12/2014 tarihinde ekte sundukları fesih bildiriminden de anlaşılacağı üzere, davalı ile ... Teknokent A.Ş. arasında imzalanan Kamu İhale Sözleşmesi’nin bitmesi nedeni ile işten çıkartıldığını, feshin haklı bir nedene dayanmadığını, bir kısım işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacaklarını istemiştir.
B) Davalı cevabının özeti:
Davalı Şirket vekili, şirketlerinin dava dışı ... Teknokent A.Ş. ‘nin 4734 Saylı Yasa ve ilgili diğer mevzuat kapsamında açtığı temizlik işleri ihalesini kazanan firmalardan biri olduğunu, şirketlerinin temizlik ihalesi sözleşmesini ... ile değil ... Teknokent A.Ş. ile gerçekleştirdiğinden, davalı ... ile hiçbir bağlantılarının olmadığını, ... Teknokent A.Ş.’nin 2015 yılına ait hizmet alımı ihalesi dokümanında ihaleye konu işte çalıştırılacak personel sayısında eksiltmeye gittiğini, önceki yılda 12 personelin çalıştırıldığı işte 2015 yılında 8 personel çalıştırılması yönünde doküman hazırlandığını, şirketlerinin de çalışmakta olan 12 personelden 4 tanesinin iş akdini feshetmek zorunda kaldığını, iş akdi feshedilecek 4 personelin seçiminde şirketlerinin değil ... Teknokent A.Ş.’nin tercihinin etkili olduğunu, şirketlerinin asıl işveren olması nedeni ile ... Teknokent A.Ş.’nin isteğine uygun davrandığını, bilindiği üzere 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62. maddesi gereğince Kamu Kurumlarının yapmakta oldukları asli görevlerinin dışında kalan bir takım yardımcı işler niteliğindeki işleri aynı yasa çerçevesinde özel sektörden hizmet satın alma yoluyla yerine getirebildiğini, bu uygulamanın esasında kamu hizmetlerinin ifasında kolaylıklar sağlamakla birlikte, özellikle de işçi işveren ilişkilerinde ciddi sorunları da beraberinde getirdiğini, uygulamada 4734 Sayılı Yasa kapsamında yapılan ihalelerde ihaleyi kazanan özel sektör işverenlerinin kazandıkları ihaleye ilişkin işi kendi seçtiği personel ile değil, aynı işte daha önce çalışmakta olan personelle veya ilgili idarenin seçtiği işçilerle işi yaptığını, diğer bir ifade ile ihaleyi kazanan firmaların değişirken, işi yapan işçi ve işçinin çalışma koşullarının hep aynı kaldığını, yine yüklenicinin hukuken sorumlu olduğu ve tüm risklerini taşıdığı işçisini kendisinin işe alamadığını, işçiye talimat veremediğini ve kamu idaresi isterse hemen işten çıkarmak zorunda kaldığını, bu husustaki gelişmelerin yasa koyucuyu harekete geçirdiğini ve 6552 sayılı Yasa’nın 8. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112. maddesine eklenen hükümler ile kamu kurumlarında fakat özel işverenlere bağlı olarak çalışan işçilerin kıdem tazminatının ilk işe giriş tarihinden başlayarak ilgili kamu kurumu tarafından ödeneceğini ve yine aynı yasanın 6. maddesi ile 4857 sayılı Yasa’nın 56. maddesinin değiştirilerek, kamu kurumlarının özel işverenlerine bağlı olarak çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinden de sorumlu tutulduğunu, bu düzenleme ile birlikte, kamu kurumlarının 4734 Sayılı Yasa’nın 62. maddesi kapsamında yaptığı hizmet alımı ihalelerine konu işlerde çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işçilik alacaklarından kamu kurumunun sorumlu olacağının hükme bağlandığını, bu itibarla iş bu davada davacı tarafın taleplerinin muhatabının şirketleri olmadığını, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı ... vekili, davada kurumlarının taraf olarak gösterilmesinin mümkün olmadığını, çünkü davacının müvekkili kurumun değil, davacının iş akdinin feshedildiğini iddia ettiği işveren ... Tur. Hizm. İnş. ve İlaçlama San. Tic. Ltd. Şti.’nin işçisi olduğunu, davacının hiçbir zaman ... ile ilişkisi bulunmadığını, davacının çalıştığını iddia ettiği şirket ile ...’ın hiçbir şekilde mal veya hizmet üretim ilişkisi içinde de bulunmadığını, davacının çalıştığı şirketin kendisini görevlendirdiğini iddia ettiği ... Teknokent ile ...’ın tamamen birbirinden farklı iki ayrı tüzel kişilik olduğunu, İş Kanunu’nun 2. maddesinde doğrultusunda, davacının işvereni dosyanın diğer davalısının “alt işveren” olarak tanımlanmasının mümkün olmadığını, dolayısıyla davalılar arasında alt işveren-üst işveren ilişkisi bulunmadığı gibi bu ilişkiyi doğuracak bir mal veya hizmet ilişkisinin de bulunmadığını, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme kararının özeti:
Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davacının, davalı ...’a ait olan işyerinde en son diğer davalı ... Şirketi ile birlikte daha önce ...’ın temizlik işi ihalesini alan dava dışı diğer taşeron firmalara bağlı olarak 01/08/2008- 24/10/2008, 05/12/2008- 31/12/2009, 24/06/2010- 31/12/2010, 15/02/2011- 31/12/2014 tarihleri arasında kesintili olarak çalıştığı, davalı işverence SGK ya verilen sigortalı işten ayrılış bildirgesinde, sigortalının işten ayrılış tarihinin 31.12.2014, işten ayrılış nedenin (05) kodu ile “Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi ” şeklinde gösterildiği, taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının iş akdinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandıracak şekilde sona erip ermediği, davalılardan ... ile davacının en son çalıştığı şirket olan davalı şirket arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin olup olmadığı, davacıya ödenecek kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının tamamından, davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olup olmadığı noktasında toplandığı, duruşmada tanıkların dinlendiği, davacının, 01/08/2008- 24/10/2008, 05/12/2008- 31/12/2009, 24/06/2010- 31/12/2010, 15/02/2011- 31/12/2014 tarihleri arasında davalı ...’a ait olan işyerinde en son diğer davalı şirket ile birlikte daha önce ...’ın temizlik işi ihalesini alan dava dışı diğer taşeron firmalara bağlı olarak bahçıvan olarak çalıştığı, davalı ...’ın peyzaj ve çevre düzenleme işini ihale yoluyla şirketlere verdiği, davacının işinin sürekli işlerden olması ve 4857 sayılı yasanın 11. maddesinde belirtilen şartların bulunmaması nedeniyle sözleşmenin belirsiz süreli olduğu, 4857 sayılı yasanın 2. maddesi gereğince asıl işin yardımcı işlerden olan bahçıvanlık işinin ihale yolu ile taşeron şirketlere verilmesi nedeniyle davalılar arasında alt-üst işveren ilişkisi bulunduğu, davalı ... 'ın her yıl yapmış olduğu ihale sonucu ihaleyi alan şirketlerin kesinti olmaksızın eski çalışanlarla çalışmaya devam ettikleri, çalışanların her yıl SGK giriş ve çıkışlarının yapıldığı, davacıya nasıl ve nerede çalışması gerektiğine dair emir ve talimatları davalı ... yetkililerinin verdiği, 4857 sayılı yasanın 2. ve 6. maddeleri gereğince davacı taleplerinden alt-üst işveren ilişkisi nedeniyle davalıların birlikte sorumlu oldukları, taraflar arasındaki uyuşmazlık, süresi sona eren alt işverenin işyerinden ayrılması ve işçilerin yeni alt işveren nezdinde çalışmaya devam etmeleri halinde, bu eylemli durumunun işyeri devri niteliğinde olup olmadığının tespiti ile hukuki sonuçlarının belirlenmesi, uyuşmazlığın çözümünde önemlilik arz ettiği, bu doğrultuda, alt işverenin değişmesi halinde beklenen süreç, süresi sona eren alt işverenin işyerinden ayrılması anında, işçilerini de beraberinde başka işyerlerine götürmesi biçiminde gerçekleşmesidir. Bunun aksine, alt işveren işçilerinin, alt işverenin işyerinden ayrılmasına rağmen, yeni alt işveren yanında, aynı koşullarda ara vermeden, aynı biçimde çalışmayı sürdürmeleri, alt işverenler arasında 4857 Sayılı İş Kanun'nun 6. maddesi anlamında, bir işyeri devrinin kabulünü gerektirdiği, böylece. işyeri devri ile birlikte devir tarihi itibariyle mevcut olan iş sözleşmeleri de yeni alt işverene geçmiş olmaktadır, bu bağlamda, davacının, davalı alt işverenden kıdem ve ihbar tazminatı istemekte haklı olduğu sonucuna varıldığı, bu durumda, davalı işverence yapılan feshin haklı nedene dayanmadığı anlaşıldığından 4857 sayılı yasanın 17. maddesi gereğince ihbar tazminatını ve aynı yasanın geçici 6. maddesi ile yürürlükte bulunan 1475 sayılı yasanın 14 .maddesi gereğince davacının kıdem tazminatını hak ettiği, ancak davacının tazminatlarının ödendiğine dair dosyada herhangi bir delil bulunmadığı anlaşıldığından, HMK 107. maddesine göre davanın belirsiz alacak davası olduğu, bu nedenle davacının alacağın miktarını tam olarak öğrendiği tarihte iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirttiği miktarı arttırabileceği, bu kısım yönünden de faiz başlangıcının özel düzenleme bulunmaması halinde dava tarihi olacağı anlaşılmakla dosyaya uygun bilirkişi raporu doğrultusunda davacının kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı isteminin kabulüne karar vermek gerektiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Karar süresi içinde davalı ... vekili ve davalı Şirket vekili tarafından temyiz edilmiştir.
E) Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı Şirket’in tüm, davalı ...’ın aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Somut uyuşmazlıkta, davalı ...’a husumet yöneltilip yöneltilemeyeceği bakımından;
Dairemizin evvelce incelenen 2016/15497 Esas sayılı dosyası ile Dairemiz tarafından aynı gün 2019/3935 Esas, 2019/3934 Esas sayılı Dairemiz dosyalarının (... 3. İş Mahkemesi 2015/23 Esas, 2015/22 Esas sayılı dosyaları) birlikte incelenmesi sonucunda;
... Teknokent A.Ş.nin 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'na istinaden 13/06/2003 tarihli Ticaret Sicili Gazetesinde Ana Sözleşmesi yayınlanarak 4691 sayılı Kanunda ifade edilen "yönetici şirket" olarak kurulduğu anlaşılmaktadır. Kurucuları arasında davalı ... mevcuttur ve kuruluş sermayesinin tamamına yakını davalı ...'a aittir.
Eldeki dosyada davacının işi "bahçıvanlıktır".
4691 sayılı Kanun'a göre "bahçıvanlık" işinin sayılı Kanun'da belirtilen "yönetici şirketin" görevleri içinde olduğu anlaşılmaktadır.
... Teknokent A.Ş.nin kurucuları arasında davalı ...'ın bulunması ve kuruluş sermayesinin ya da halihazırdaki sermayesinin büyük ölçüde davalı ...'a ait olması, ... Teknokent A.Ş.nin davalı ...’tan bağımsız bir tüzelkişiliğinin bulunması ve bunun sonucunda ...’tan bağımsız şekilde hak ve borçlar altına girebileceği durumunu değiştirmemektedir.
Davacının eldeki dosyada kabul edilen hizmet süresini kapsar şekilde ... Teknokent A.Ş. ile alt işverenler arasında aktedilen hizmet alım sözleşmelerinin ibraz edilmiştir.
Netice itibari ile davalı ...’ın davalı şirketin ortağı olup, davacının işvereni olmadığı, ...’a husumet yöneltilemeyeceği kabul edilmelidir. Husumetin, eldeki dosyada mevcut belgeler ve mevzuat karşısında sadece tanık beyanına göre belirlenmesi de düşünülemez.
Açıklanan nedenler ile davalı ... bakımından davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerekirken, yeterli şekilde gerekçesi de ortaya konmaksızın işçilik alacaklarından ...’ın sorumlu tutulması hatalıdır.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebepden dolayı BOZULMASINA peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 16/05/2019 günü oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy