MAHKEMESİ:İŞ MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverenliğe ait Aksaray’daki fabrikada işe başladığını ve iş akdinin feshedildiği güne kadar işçi olarak bu fabrikada çalıştığını, her zamanki gibi rutin bir şekilde çalışırken insan kaynakları uzmanı tarafından insan kaynakları bölümüne çağrılıp iş akdinin tazminatsız ve işsizlik maaşı alamayacak şekilde feshedileceği eğer bu şekilde iş akdinin feshedilmesini istemiyor ise kendilerine bir istifa dilekçesi yazıp vermesi gerektiğini beyan ettiğini, bu teklifi müvekkilinin kabul etmediğini bunun üzerine iş akdinin feshedildiğini, müvekkilinin iş akdinin feshini gerektiren herhangi geçerli bir neden olmadığını, iş akdinin gerçekte fesih nedeninin Anayasal bir hak olan sendika üyeliği ve sendikal faaliyet olduğunu beyanla feshin geçersizliğine davacının işe iadesine ve sendikal tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, davacının 26.06.2014 tarihine kadar forklift operatörü olarak çalıştığını, davacının iş sözleşmesinin çalışma arkadaşlarına yönelik küfür tehdit ve şiddet içeren davranışları nedeniyle haklı nedenle feshedildiğini, davacının tek gıda iş sendikası üyesi olduğu huzurdaki davaya ilişkin dilekçe ile öğrenildiğini fesih işleminin sendikal nedene dayandığı iddiası gerçek dışı olduğunu davacı işçinin e-devlet kapısı üzerinden gerçekleştirdiği sendika üyeliğinin müvekkil şirketçe öğrenilmesi mümkün olmadığı gibi yürürlükte bulunan yasa kapsamında sendika tarafından başlatılan bir yetki prosedürünün de mevcut olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C) Bozma İlamı ve Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Yerel Mahkemenin ilk kararı, Dairemizin 27.04.2017 tarih ve 2016/31102 Esas ve 2017/7327 karar sayılı ilamı ile; davacının fesih konusu davranışlarının somut ve inandırıcı delillerle ispatlanmadığından feshin geçersizliğine karar verilmesinin yerinde olduğu, ancak yargılama sırasında feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı konusunda yeterli araştırma yapılmadığı, Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, iş yerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, iş yerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, iş yerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütlerin belirlendiği, davacının üyesi olduğu sendikanın; davacının çalıştığı Aksaray’daki fabrikada 532 işçinin üye olduğunu bu işçilerden 90 işçinin sendikadan istifa ettiğini, İşverene ait Karacabey Fabrikasında 244 işçi üye olduğunu bu işçilerden 92’sinin istifa ettiğini, işyerlerindeki örgütlenme faaliyeti süresince 105 işçinin işten çıkarıldığını bildirdiğini, buna göre fesih dönemi toplam kaç işçi çıkarıldığının araştırılmasının, bunun sendikalı olup işten çıkarılan işçilere oranının tespit edilmesi ayrıca sendika üyeliğinden istifa ettiği belirtilen işçilerden işten çıkarılan olup olmadığının saptanmasının gerektiği, fabrika yetkilileri aleyhine sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi suçundan Aksaray Cumhuriyet Başsavcılığınca açılan kamu davasının sonucunun da değerlendirilerek, dosyadaki tüm delillerle birlikte feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığının somut olarak tespit edilmesi gerektiği yönünde bozma kararı verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyulmasına karar verilmiş, Aksaray 3. Asliye Ceza Mahkeme'sinin 2014/716 esas sayılı dosyası kapsamında davalı şirket yetkilileri hakkında verilen beraat kararı kesinleştiğinden davacı tarafça iş aktinin sendikal nedenle feshedildiğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davacının sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı taraflar vekilleri temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin tüm davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen biçimde inceleme ve araştırma yapmak ve yine o kararda belirtilen hukuksal esaslar gereğince karar vermek yükümlülüğü oluşur.
Anayasa’nın 138 ve 141. maddeleri uyarınca Hakimler, Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler ve bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır. Bu gerekçede hukuki esaslara ve kurallara dayanmalı, nedenleri açıklanmalıdır.
Diğer taraftan 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK.’un 27. Maddesinde hukuki dinlenilme hakkı kurala bağlanmıştır. Hukukî dinlenilme hakkı, Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir.
Mahkemeler, kararlarını somut ve açık bir şekilde gerekçelendirmek zorundadırlar. Eksik, şeklî ve görünüşte gerekçe yazılması adil yargılanma hakkının (hukukî dinlenilme hakkının), ihlâlidir.
HMK.’un 297. maddesinde de, verilecek hükümde tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alması gerektiği açıkça vurgulanmıştır. Kararın gerekçesinde maddi olay saptanmalı, hukuki niteliği ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmeli, bu konuda gerekli inceleme ve delillerden söz edilmeli, hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm kurulmalıdır. Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantı da ancak bu şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde, kararların doğruluğunun denetlenebilmesi mümkün olacaktır.
Somut uyuşmazlıkta, Mahkemenin ilk kararı Dairemizin 27.04.2017 tarih ve 2016/31102 Esas ve 2017/7327 karar sayılı ilamı ile "yargılama sırasında feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı konusunda yeterli araştırma yapılması gerektiği ve fabrika yetkilileri aleyhine sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi suçundan Aksaray Cumhuriyet Başsavcılığınca açılan kamu davasının sonucunun da değerlendirilerek, dosyadaki tüm delillerle birlikte feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığının somut olarak tespit edilmesi gerektiği" gerekçesiyle, mahkemece araştırma yapılması gereken hususlar ile Dairemizin bu konudaki ilkeleri de belirtilerek bozulmuş, mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda bozma içeriğindeki araştırma tam yapılmadan sadece Asliye Ceza dosyası değerlendirilerek sendikal tazminat talebi reddedilerek hüküm kurulmuştur.
Yukarıda içeriği açıklanan bozma ilamında, sendikal feshe yönelik araştırma yapılması gerektiği belirtilmiş, ayrıca yöneticiler hakkında ceza davasına da işaret edilmiştir. Mahkemece salt ceza davasındaki beraat kararına dayanılarak sendikal tazminat talebinin reddi kararı bozma ilamında belirtilen diğer kısımlar araştırılmadan verildiğinden hatalı olup kararın tekrar bozulması gerekmiştir.
Mahkmece yapılacak iş, bozmada belirtilen diğer araştırmaların da yapılıp sendikal tazminat hususunda gerekçeli bir karar vermektir.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine 16.09.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy