MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/142 E., 2025/49 K.
BİRLEŞEN DAVA
MAHKEMESİ : Zonguldak 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/284 E., 2016/236 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Genel Müdürlüğünün asıl işveren, diğer davalının ise alt işveren olarak faaliyet gösterdiği işyerinde çalışırken iş sözleşmesinin haklı nedene dayanılmaksızın feshedildiğini ancak işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; davalı ... ile ... İnşaat ve Ticaret AŞ (... İnşaat AŞ) arasındaki hukuki ilişkinin muvazaalı olduğunu, müvekkilinin ücretinin davalı ... Müdürlüğünde aynı işi yapan işçilerden az olamayacağını ileri sürerek muvazaaya dayanan alacakları ile diğer bir kısım işçilik alacaklarının davalı ... Müdürlüğünden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davacının, müvekkilinin işçisi olmadığını, yapılan ihale ile sözleşme konusu işin anahtar teslimi davalı Şirkete verildiğini, müvekkilinin asıl işveren olmadığından sorumluluğunun bulunmadığını, davalı Şirket ile yapılan sözleşmeye göre de yüklenici işçiler ile ilgili mali ve hukuki sorumluluğun yükleniciye ait olduğunu belirterek davanın reddini istemiş; yargılama sırasında birleşen davaya ilişkin olarak birleşen davayı kabul etmediklerini, yargılama devam ederken ileri sürülen muvazaa iddiasının dikkate alınmasının hukuken mümkün olmadığını belirtmiştir.
2. Davalı ... İnşaat AŞ, asıl davaya cevap vermemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 31.10.2014 tarihli kararı ile; davalılar arasında geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, muvazaa bulunmadığı gerekçesiyle bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Mahkemenin 31.10.2014 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili ile davalılardan TTK Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesinin 19.02.2015 tarihli kararı ile; ücret tespiti ve hizmet süresinin belirlenmesi bakımından kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemenin 18.04.2018 tarihli kararı ile; bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda, muvazaaya dayalı alacak taleplerinin reddi gerektiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemenin 18.04.2018 tarihli kararının süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 14.02.2019 tarihli kararı ile; davalı ... Müdürlüğünün tüm, davacının diğer temyiz itirazlarının reddi ile hizmet süresine ilişkin bozma gereğinin usulüne uygun yerine getirilmesi gerektiği belirtilmiş ve davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olup olmadığı hususunda kararın araştırmaya yönelik olarak bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemenin 18.12.2019 tarihli kararı ile; bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda, davalılar arasındaki hukuki ilişki muvazaalı olduğundan davacının baştan itibaren davalı ... Müdürlüğünün işçisi sayılması gerektiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemenin 18.12.2019 tarihli kararının süresi içinde davalı Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 28.10.2020 tarihli kararı ile; davalının diğer temyiz itirazlarının reddi ile davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olup olmadığı hususunda kararın araştırmaya yönelik olarak bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemenin 06.10.2021 tarihli kararı ile; direnme kararı verilmiştir.
Mahkemenin 06.10.2021 tarihli direnme kararının süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.05.2022 tarihli kararı ile; direnme kararının bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı üzerine yapılan yargılama sonucunda geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olmadığı kabulü ile asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı kabul edilmemesinin hatalı olduğunu,
2. Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi ve (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin bozma kararları ile lehlerine oluşan kazanılmış hakkın ihlal edildiğini,
3. Yargılama giderlerinin hatalı belirlendiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalılar arasında geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulup kurulmadığına, Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi ve (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin bozma kararları ile davacı lehine oluşan kazanılmış hakkın ihlal edilip edilmediğine ve yargılama giderine ilişkindir.
1. Temyizen incelenen kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Bilindiği üzere 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda usuli kazanılmış hak kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kavram, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibarıyla bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.
Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 09.05.1960 tarihli ve 1960/21 Esas, 1960/9 Karar sayılı karar). Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usuli kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 04.02.1959 tarihli ve 1959/13 Esas, 1959/5 Karar sayılı karar).
Somut uyuşmazlıkta Mahkemenin 31.10.2014 tarihli kararının Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesinin 19.02.2015 tarihli kararı ile davacı ve davalı ... vekillerinin temyizi yönünden ücret tespiti ve hizmet süresinin belirlenmesi hususlarında bozulmasına karar verilmesi üzerine Mahkemenin 18.04.2018 tarihli kararı ile; bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda muvazaaya dayalı alacak taleplerinin reddi gerektiği gerekçesiyle ve Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesinin ücret tespitine ilişkin değerlendirmeleri dikkate alınarak asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkemenin 18.04.2018 tarihli kararının süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 14.02.2019 tarihli kararı ile; davalı ... Müdürlüğünün tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilerek davacı temyizi yönünden kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yargılamaya devam edilmiştir. Mahkemenin 18.04.2018 tarihli kararı, davalı ... Müdürlüğünün tüm temyiz itirazları reddedilerek sadece davacı temyizi yönünden bozulduğuna göre davacı yönünden Mahkemenin 18.04.2018 tarihli kararı ile belirlenen miktarlar yönünden usuli kazanılmış hak oluşmuştur. Bu husus gözetilmeksizin dava konusu alacakların Mahkemenin 18.04.2018 tarihli kararı ile belirlenen miktarlardan daha düşük hüküm altına alınması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
04.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.