MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/578 E., 2025/169 K.
Mahkemece verilen karar davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin iş sözleşmesinin işveren tarafından sendikalı olması nedeniyle feshedildiğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, sendikal tazminat, yıllık ücretli izin, ücret, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının talep ettiği alacakların zamanaşımına uğradığını, tüm hak ve alacaklarının ödendiğini, sendikal tazminata hak kazanmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İHLAL KARARINDAN ÖNCEKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkeme Kararı
Mahkemenin 26.05.2016 tarihli kararı ile; davacının iş sözleşmesinin davalı tarafından haklı nedenle feshedildiğinin ispat edilemediği, davacının ödenmeyen alacaklarının bulunduğu gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
B. Yargıtay Kararı
Mahkemenin 26.05.2016 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz başvurusunda bulunulması üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 23.12.2019 tarihli kararı ile; tarafların diğer temyiz sebeplerinin reddine karar verilerek feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususunun kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulması gerektiği, dosya içeriğine göre işyerinde fesih tarihi itibarıyla çalışan, sendikaya üye olan, üyelikten çekilen, üyelikten çekilenlerden çalıştırılan, işten çıkarılanlardan sendikalı olan ve sendikalı olup da işyerinde çalışması devam eden işçiler olup olmadığı, davacının iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte işten çıkarılanlardan kaç tanesinin sendika üyesi veya sendikal faaliyeti nedeniyle işten çıkarılan olduğu, sendikaya üyeliği devam edip çalışmaya devam eden kaç işçinin bulunduğu hususlarında gerekli araştırmalar yapılarak toplanacak deliller dosya içeriği ile yeniden bir değerlendirmeye tâbi tutularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili ücreti alacakları bakımından hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığı gerekçeleriyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 06.10.2021 tarihli kararı ile; bozma ilâmında belirtilen araştırmaların yapıldığı, davacı tanıklarının dinlendiği tarihte davalı işverene karşı davaları bulunması göz önüne alındığında davacının ... İş Sendikasına üye olduğu tarihten öncesi ve işten ayrıldığı tarihe kadar iş sözleşmesinin sendikal nedenden dolayı feshedildiğini ispatlayamadığı, bozma ilâmı doğrultusunda alınan denetime elverişli ek bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
E. Onama Kararı
Mahkemenin 06.10.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz başvurusunda bulunulması üzerine, Dairemizin 10.02.2022 tarihli kararı ile; davacının sendikal nedenle fesih iddiasını somut delillerle kanıtlayamadığı gerekçesiyle Mahkemenin kararının onanmasına karar verilmiştir.
IV. ANAYASA MAHKEMESİ KARARI VE İHLAL KARARINDAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bireysel Başvuru ve Anayasa Mahkemesi Kararı
Kesinleşen karara karşı davacı tarafın Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunması üzerine, Anayasa Mahkemesinin 18.09.2024 tarihli ve 2022/19111 başvuru numaralı kararı ile; Anayasa Mahkemesinin bir iş sözleşmesinin salt sendikal nedenlerle feshedilip feshedilmediğinin tespit edilebilmesi için -Yargıtay ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarında vurgulanan hususları da gözönüne alarak- bazı kriterler belirlediği, Mahkemenin ulusal ve uluslararası hukuk çerçevesinde Anayasa Mahkemesince geliştirilen ve benimsenen bu kriterleri dikkate almadığı, bu bağlamda sendika hakkının gerektirdiği düzeyde yeterli bir yargısal inceleme yapılmaması nedeniyle Devlet tarafından pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmemiş olduğu gerekçeleriyle sendika hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine, sendika hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
B. Mahkemesi Kararı
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Anayasa Mahkemesinin ihlal kararından sonra yapılan yeniden yargılamada kararda tespit edilen araştırmaların yapıldığı, önceki yargılamalardan farklı olarak sendikal tazminat talebi yönünden dosyaya yeni ve somut bir delil sunulmadığı, sonuç olarak davacının sendikal tazminat talebinin somut delillerle ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde;
1.Müvekkilinin ... İş Sendikasına üye olduktan sonra iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı neden olmadan feshedildiğini, yargılama sırasında dinlenen tanıkların da bu durumu doğruladığını,
2. Müvekkili ile aynı tarihte işten çıkarılan işçilerin açtığı davalarda sendikal tazminat taleplerinin kabul edildiğini,
3. Anayasa Mahkemesi kararında da davacının sendikal hakkının ihlal edildiğine karar verildiğini,
4. Diğer yandan Anayasa Mahkemesi kararından önce Mahkemece diğer alacaklar bakımından verilen kararın Yargıtay tarafından onandığını ve kabul edilen alacaklar bakımından davacının usuli kazanılmış hakkının oluştuğunu, bu alacaklar hakkında uyuşmazlık kalmamış ise de Mahkemece davanın tümden reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık; davacının iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedilip feshedilmediği, buna bağlı olarak sendikal tazminata hak kazanıp kazanmadığı ve hükmün doğru şekilde kurulup kurulmadığına ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle Anayasa Mahkemesince davacı tarafından yapılan bireysel başvuru üzerine sadece sendikal tazminat talebi bakımından ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama yapılması amacıyla dosyanın Mahkemeye gönderildiği ve davacının diğer alacak taleplerine ilişkin hükmün kesinleştiği dikkate alındığında Mahkemece sendikal tazminat dışındaki alacak talepleri yönünden hüküm kurulmamasında isabetsizlik olmamasına göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Somut uyuşmazlıkta davacının 21.09.2004-19.11.20 04... .12.2006-28.06.2012 tarihleri arasında olmak üzere davalı işverende çalıştığı ve ... İş Sendikasına 25.06.2012 tarihinde üye olduğu anlaşılmaktadır. Dosya kapsamına göre iş sözleşmesine davalı işverence 28.06.2012 tarihinde son verildiği ve feshin geçerli bir sebebe dayandığının ispatlanamadığı anlaşılmış olup yargılama sırasında dinlenen tanık beyanları, fesih tarihinde ya da yakın tarihlerde işçilerce aynı işverene karşı açılan davalarda feshin sendikal nedene dayalı olduğunun kabul edilmiş olduğu ve Anayasa Mahkemesince de bireysel başvuru üzerine sendika hakkının ihlal edildiğine karar verilerek ihlalin sonuçlarının giderilmesi için dosyanın Mahkemeye gönderilmesine karar verildiği dikkate alındığında, işverence feshin sendikal nedenle yapıldığı kabul edilerek davacının sendikal tazminat talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken talebin reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
17.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.