MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1572 E., 2025/1830 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Tuzluca Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2022/117 E., 2024/61 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... AŞ (...) ile ... Enerji Yat. San. ve Tic. AŞ (... Şirketi) vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işyerinde 20.02.2003-06.04.2022 tarihleri arasında bekçi ve beden gücü işçisi olarak çalıştığını, bu süre içerisinde asgari ücret aldığını, ayrıca 600,00 TL yemek ve 440,00 TL yol yardımı aldığını, işçilerin hizmet alım ihalesini alan alt işverenlerin değişmesine rağmen çalışmaya devam ettiklerini, hizmet alımına konu işin asıl iş niteliğinde olduğunu, asıl işveren ile alt işveren arasındaki hizmet alımının muvazaalı olduğunu, iş sözleşmesinin başından itibaren davalı ...'ın asıl işveren olduğunu, süresi sona eren alt işverence işçinin iş sözleşmesinin feshedilmesi hâlinde iş ilişkisi fesihle sona ereceğinden işçinin feshe bağlı haklarını kazanacağını, dava konusu işyerinde 9 kişi çalıştığını, bunlardan üçünün elektrik teknikeri, dördünün baraj gölü ve kanal bakımı yapan işçiler olduğunu, iki işçinin ise santralde çalıştığını, müvekkilinin havuz temizliğini kanal suyunun akması için kanal bakımı, dere ıslahı, temizlik işi ve bekçilik işlerinde çalıştırıldığını, iki vardiya hâlinde 24 saat kesintisiz çalıştığını, bu çalışmaya istinaden müvekkiline fazla çalışma ücretinin ödenmediğini, ayrıca müvekkilinin hafta sonu, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalıştırıldığını bu ödemelerin de yapılmadığını, müvekkilinin evli ve çocuklu olduğunu, asgari geçim indirimi alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile asgari geçim indirimi alacaklarının davalılardan tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; yap işlet devret modeli ile ... Enerji ve Tic. ve AŞ (... Şirketi) tarafından işletilen hidroelektrik santralinin Bakanlığın 27.12.2021 tarih ve 95935 sayılı oluru ile devir işleminin 06.01.2022 tarihinde yapılacağı belirtilmiş olup 3 aylık acil alım yolu ile hizmet alımı yapıldığı, 07.01.2022 tarihinde ... Şirketi ile sözleşme imzalandığını, müvekkili teşekkülün 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 2/7 hükmü uyarınca işbu uzmanlık gerektiren iş yönünden denetleme yapmasının mümkün olmadığını, asıl işin de hizmet alım yolu ile alt işverene verebileceğini, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin işlevinin ihale makamı olduğunu, ihalenin anahtar teslim iş olduğunu, müvekkilinin sorumlu olacağına ilişkin sözleşmede hüküm bulunmadığını, alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının hâlen ... Enerji isimli şirkette çalıştığını işçinin işveren değişmesine karşın aynı işyerinde çalışmaya devam etmesi durumunda iş sözleşmesi feshedilmiş sayılmayacağından feshe bağlı alacakları almaya hak kazanamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili Şirket tarafından işletilmekte olan ... Hidroelektrik Santralinde tekniker olarak çalıştığını, sözleşmeye ve hukuka aykırı bir şekilde Enerji ve Tâbii Kaynaklar Bakanlığı tarafından santrale el konulduğunu, santralin devredildiği ... veya davalı ... Şirketi tarafından işten çıkarıldığını, davacının iş sözleşmesinin feshinden müvekkili Şirketin sorumlu olmadığını, müvekkili Şirket tarafından işçinin çalıştırıldığı dönem için davacıya 3.217,00 TL ve 456,13 TL asgari geçim indirimi olmak üzere toplam 3.673,22 TL ödendiğini davacının iddia ettiği şekilde 24 saat çalışmanın olduğu, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığı iddiasının da hayatın olağan akışına aykırı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, taleplerinin belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, işin diğer davalı ... ile müvekkili Firma arasında akdedilen yüklenici sözleşmesi çerçevesinde yapıldığını, söz konusu sözleşmenin belirli iş sözleşmesi olduğunu ve işçinin 07.01.2022-06.04.2022 tarihleri arasında çalıştığını, davacının müvekkili Firma nezdinde 3 ay gibi bir süre çalıştığını, kıdem tazminatına hak kazanmadığını, sözleşmenin süreli olması nedeniyle ihbar tazminatına hak kazanmadığını, 1 yıldan az çalışması nedeniyle yıllık ücret izin alacağının bulunmadığını, önceki dönemlerden sorumlu tutulamayacaklarını iddia ederek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Davalı ... Şirketi ve ... Şirketi tarafından işletilmekte olan hidroelektrik santraline Enerji ve Tâbii Kaynaklar Bakanlığı tarafından el konulduğu, santralin devredildiği ... tarafından dava konusu santralin yüklenicisi olarak alt işverenlerin sorumluluğunda davacının çalıştırıldığı, devreden işverenin devirden önce doğmuş bulunan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devralınan ile birlikte sorumlu olması gerektiği, davacının iş sözleşmesinin ... Şirketince feshedildiği, yeni alt işverende çalıştırılmadığı, ... Şirketi tarafından zamanaşımı def'inde bulunulmaması ve diğer davalılarca ileri sürülen zamanaşımı def'i dikkate alınarak davacının 12 saat çalışma 24 saat dinlenme esasıyla çalıştığı, haftalık 7,5 saat fazla çalışma yaptığı, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatillerde çalıştığı, asgari geçim indiriminin 2022 yılı öncesinde ödenmediği kabul edilerek davalıların sorumlu oldukları tutarlar ayrı ayrı belirlenerek davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının hesaplanan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarının zamanaşımına uğramadığı, davalıların sorumluluklarının belirlenmesinde hata bulunmadığı, haklı neden ortaya konulmaksızın, ihbar öneli tanınmaksızın iş sözleşmesi feshedilen davacının kıdem tazminatı ve ihbar tazminatına hak kazandığı, işverence kullandırıldığı ya da karşılığının ödendiği dosya kapsamında ispat olunamadığından davacının yıllık izin ücreti alacağına dair varılan sonuçta hata bulunmadığı, davacının yaptığı işin niteliği, dosyaya sunulan belgeler ile tanık beyanlarının birlikte değerlendirilmesiyle çalışma düzenine dair Mahkemece varılan sonucun somut olaya uygun olduğu, Mahkemece zamanaşımı def'i dikkate alınarak davalılar ... ve ... Şirketlerinin sorumlu oldukları fazla çalışma ücreti, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile asgari geçim indirimi alacaklarının hesaplandığı anlaşılmakla Mahkemenin kararında; istinaf nedenleri bakımından usul ve kanuna aykırılık bulunmadığından davalılar vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde;
a. Devir öncesi ... Şirketinde geçen çalışmalardan sorumlu tutulamayacaklarını,
b. Davanın husumet yönünden reddi gerektiğini ileri sürmüştür.
2. Davalı ... Enerji Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;
a. Davacının Şirketlerindeki çalışmasının sadece 3 aylık dönem için olduğunu bu dönemde haklarının ödendiğini,
b. Müvekkili yönünden reddedilen asgari geçim indirimi ile ulusal bayram ve genel tatil ücretine ilişkin vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının işçilik alacaklarından davalıların sorumlulukları, alacakların ispatı ve hesabı ile vekâlet ücreti ve yıllık izin alacaklarına ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... ve ... Şirketleri vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. 4857 sayılı Kanun'un 59. maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi hâlinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Yıllık izinlerin kullandırıldığı noktasında ispat yükü, işverene aittir. İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer bir belge ile ispatlamalıdır. Bu konuda ispat yükü üzerinde olan işveren, işçiye yemin teklif edebilir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 31. maddesinde, hâkimin davayı aydınlatma ödevi düzenlenmiş olup madde uyarınca, hâkim uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabileceği, soru sorabileceği ve delil gösterilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.
İşçinin uzun süre yıllık izin kullandırılmadığı iddiaları karşısında 6100 sayılı Kanun'un 31. maddesinde öngörülen davayı aydınlatma ödevi çerçevesinde hâkimin, davacı işçiyi bizzat dinleyerek çalışma ve dinlenme süreleri konusunu açıklığa kavuşturması gerekir. Dairemizce uzun süre kavramı beş yıl ve daha fazla süre olarak değerlendirilmiş olup kullandırılmadığı iddia edilen izin süresinin toplamda beş yıllık veya daha fazla olması hâlinde anılan hüküm çerçevesinde uygulama yapılmalıdır.
Somut uyuşmazlıkta; hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı işyerinde 19 yılı aşkın çalışması olduğu tespit edilen davacının tüm çalışma süresi boyunca hak ettiği yıllık ücretli izin süresinin 366 gün olduğu belirlenmiş ve davacının hiç izin kullanmadığı kabul edilerek karar verilmiştir. Davacının uzun yıllar (19 yıl boyunca) yıllık ücretli izin kullanmadan çalışması hayatın olağan akışına da aykırı olduğundan, 6100 sayılı Kanun'un 31. maddesinde düzenlenen hâkimin davayı aydınlatma ödevi çerçevesinde davacı asıl duruşmaya davet edilerek çalışma süresi boyunca yıllık izin kullanıp kullanmadığı konusundaki beyanının almasından sonra bu beyanın sonucuna ve tüm dosya kapsamına göre değerlendirme yapılarak bir karar vermesi gerekmektedir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
24.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.