MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 48. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2356 E., 2025/1640 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 30. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/18 E., 2021/431 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Belediye Başkanlığında (Belediye) bünyesinde İtfaiye Daire Başkanlığında 1997 yılında çalışmaya başladığını, müvekkili hakkında davalı Belediye Disiplin Kurulunun 14.08.2015 tarihli kararı ile 3 günlük yevmiyesinin kesilmesine ve Kurumunun değiştirilmesine karar verildiğini, müvekkilinin 15.10.2015 tarihinde çalışmış olduğu ... İtfaiye Müdürlüğünden alınarak ... Park ve Bahçeler Müdürlüğünde görevlendirildiğini, disiplin cezasının iptali için İstanbul 14. İş Mahkemesinin 2015/577 Esas sayılı dosyasında açılan dava sonucunda 12.12.2017 tarihli ve 2017/907 Karar sayılı kararı ile 3 günlük yevmiye kesilmesine ilişkin disiplin cezasının iptali ile kesilen ücretin davacıya iadesine, davacının işyerinin değiştirilmesi ile çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapıldığının tespitine karar verildiğini, kararın davalı Belediye tarafından istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesinin 2018/1498 Esas, 2018/1231 Karar sayılı kararıyla davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiğini, bunun üzerine müvekkilinin 15.08.2018 tarihinde eski çalışma yerine tayin edildiğini ve eski çalışma koşullarında çalışmaya başladığını, ... Yol Bakım ve Onarım Müdürlüğünde devam eden 3 yıllık çalışması döneminde çalışma koşullarının tamamen değiştiğini, eski çalışma yerinde 24 saat çalışıp 48 saat izin kullandığını, neredeyse ücreti kadar fazla çalışma ücreti aldığını, bu dönemdeki çalışmasında haftanın 5 günü 08.00-17.00 saatleri arasında çalıştığını, fazla çalışma ücretinden mahrum kaldığını, eski işyerinde yemek ve yol yardımı aldığını, yeni işyerinde yemek ve yol ücreti kesildiğini ve yıpranma payı hakkından mahrum kaldığını ileri sürerek 15.10.2015 tarihinden 15.08.2018 tarihine kadar oluşan ücret farkı, fazla çalışma, yol- yemek ücreti, ikramiye alacakları ile yıpranma payından kaynaklı zararının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını,davacının alt işveren firma işçisi olduğunu, müvekkili Kuruma husumet yöneltilemeyeceğini, talep edilen alacakların yasal dayanağı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı tarafından davalı aleyhine açılan disiplin cezasının iptali istemli dava sonunda İstanbul 14. İş Mahkemesince; toplu iş sözleşmesi hükümleri, davacının savunmalarının aksini gösterir delil sunulmaması, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ve adli soruşturmada bilirkişi incelemesi ile tespit edilen hususlar neticesinde davacının görevini kötüye kullandığının ispatlanamadığı ve işyeri değişikliğinin esaslı bir değişiklik olması nedenleri ile davanın kabulüne, haksız yere uygulanan 14.08.2015 tarihli ve 2015/8 sayılı disiplin cezasının iptaline, davacı gönderildiği işyerinde çalışmaya başladığından önceki işyerine işe iadesine yönelik hüküm kurulamayacağından, çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapıldığının tespitine karar verildiği, işbu kararın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesinin 2018/1498 Esas, 2018/1231 Karar sayılı kararı ile kesinleştiğinin anlaşıldığı, işyeri değişikliği nedeniyle davacının hak ettiği ücret farkı alacakları olan fazla çalışma farkı, yemek farkı alacağı, ilave gün farkı (ücret farkı) ve yol parası (akbil) alacağının davalı işveren tarafından davacıya ödenmediğinin anlaşıldığı, alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaların hükme esas alındığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasına rağmen bu husus gözden kaçırılarak hüküm altına alınan alacaklara dava/artırım tarihlerine göre faiz işletilmesinin hatalı olduğu, bu yönüyle davacı vekilinin istinaf itirazının yerinde bulunduğu gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde:
1. Davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını
2. Yemek ücretinin birimlere göre farklılık göstermediğini, standart olarak ödendiğini,
3. Yol parası (akbil) bedelinin nasıl hesaplandığının anlaşılmadığını,
4. Davacının statüsü ve çalışma düzeni belirlenmeden afaki olarak fark alacakların hesaplanmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davanın türü ile davacının görev değişikliği nedeniyle dava konusu fark alacaklara hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.
Dosya içeriğine göre davalı Belediye bünyesinde İtfaiye Daire Başkanlığında çalışmaya başlayan davacı hakkında davalı Belediye Disiplin Kurulunun 14.08.2015 tarihli kararı ile 3 günlük yevmiyesinin kesilmesine ve Kurumunun değiştirilmesine karar verildiği, Disiplin Kurulu kararı üzerine davacının 15.10.2015 tarihinde çalışmış olduğu ... İtfaiye Müdürlüğünden alınarak ... Park ve Bahçeler Müdürlüğünde görevlendirildiği, davacı tarafından İstanbul 14. İş Mahkemesinin 12.12.2017 tarihli ve 2015/577 Esas, 2017/907 Karar sayılı kararı ile 3 günlük yevmiye kesilmesine ilişkin disiplin cezasının iptali ile kesilen ücretin davacıya iadesine, davacının işyerinin değiştirilmesi ile çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapıldığının tespitine karar verildiği, kararın davalı vekili tarafından istinaf edildiği, Bölge Adliye Mahkemesinin 10.05.2018 tarihli ve 2018/1498 Esas, 2018/1231 Karar sayılı kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, kesinleşen Mahkeme kararı üzerine davacı tarafından davalı Kuruma eski işine devam etme talebinde bulunulduğu, talebin kabulü ile 15.08.2018 tarihinde davacının eski işine tayin edildiği anlaşılmaktadır.
Dava dilekçesi ile davacının İtfaiye Daire Başkanlığındaki görevinden alındığı 15.10.2015 tarihinden tekrar çalışmaya başladığı 15.08.2018 tarihine kadar olan çalışma döneminde İtfaiye Daire Başkanlığında çalışmaya devam etse idi elde edeceği ücret, fazla çalışma, yol, yemek, ikramiye ile yıpranma payı farkı alacakları talep edilmiş, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı ile davacının eski görev yerindeki emsal çalışan dava dışı ...'nın bordrolarında yer alan tahakkuk tutarları karşılaştırılarak tespit edilen fark alacaklar hüküm altına alınmıştır. Ne var ki Mahkemece varılan sonuç hatalı olmuştur.
Şöyle ki 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Ücret ve ücretin ödenmesi" başlıklı 32. maddesine göre ücret; bir kimseye bir iş karşılığında sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Dairemizin 09.11.2020 tarihli ve 2016/31338 Esas, 2020/15284 Karar sayılı kararında da vurgulandığı üzere ücret, fiilî çalışma karşılığı ödenir.
Somut dosyada; davacının, Disiplin Kurulu kararı üzerine değişen görev yerinde çalışmasına devam ettiği ve karşılığı ücretin de ödendiği tartışma konusu değildir. Bu dönemde, davacının eski işinde çalışsa idi elde edeceği ücret farkının işveren tarafından ödenmesine ilişkin bir düzenleme iş yargısında bulunmamaktadır. Mahkemece bu husus gözetilmeksizin davanın kabulüne karar verilmesi hatalıdır.
Diğer yandan, İlk Derece Mahkemesince davacı ile davacının eski görev yerindeki emsal çalışan dava dışı ...'nın bordrolarında yer alan tahakkuk tutarları karşılaştırılarak tespit edilen fark alacaklar hüküm altına alınmıştır. Özellikle, kişisel çalışmaya göre işin gerektirdiği zaman ve koşullarda yapılabilecek fazla çalışma karşılığı ücretin bordro karşılaştırılması ile tespit edilerek hüküm altına alınması da başka bir hatalı yöndür.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının usulden BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.