MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1174 E., 2025/2121 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 23. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/328 E., 2024/80 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 01.01.2012 tarihinden itibaren davalı Bakanlığa bağlı ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde mobilya döşeme ustası olarak çalıştığını, davacının dava tarihinde ... Sendikası üyesi olduğunu, ancak işverenine verdiği dilekçe ile ... ... Sendikası (...) ile Bakanlığın üyesi olduğu ... ve ... ... Sendikası (...) arasında 10.08.2020 tarihinde imzalanan 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinden de dayanışma aidatı ödemek suretiyle yararlandığını, söz konusu imzalanan toplu iş sözleşmesinin 36/1 hükmünde “Bu toplu iş sözleşmesinin kapsamında bulunan teknik elemanlara kariyerlerinin karşılığı emsali memur personele ödenen iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı tutarı, hizmet zammı net olarak ödenir.” düzenlemesinin yer aldığını, bu düzenlemeye göre davacı işçiye, emsali memur personelin aldığı hizmet zammı alacağının net olarak ödenmesi gerektiğini, buna karşın fiilen teknik personel olarak çalıştırılmasına karşın davacıya düz işçi gibi ücretinin %13’ü oranında hizmet zammı tutarı ödenmek suretiyle eksik ödeme yapıldığını, toplu iş sözleşmesinin 44. maddesinde “Her işçi kendi kadro görevinde çalıştırılır. Ancak hizmetin zorunlu kıldığı hâllerde işveren veya vekili tarafından vasıflı bir kadroda görev verilenlere bu görevleri devam ettiği sürece yaptıkları işin karşılığı haklar verilir” denildiğini, toplu iş sözleşmesinin 36. maddesinde geçen “kariyer” ifadesinin sözlük anlamının meslekte uzmanlığa karşılık geldiğini, eğitim ile ilgili olmadığını ileri sürerek emsali memur personele ödenen hizmet zammı tutarına göre davacıya 01.11.2020 tarihinden itibaren eksik ödenen hizmet zammı farkı alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davacının kadroya geçişte feragatname verdiğini İdareden herhangi bir alacak talebinde bulunamayacağını, davacının ödemelere ilişkin bordrolara ihtirazı kaydının olmadığını, davacı vekilinin ... ile ... Sendikası arasında 10.08.2020 tarihinde imzalanan 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin “Hizmet Zammı” başlıklı 36. maddesinde yer alan; "Bu toplu iş sözleşmesinin kapsamında bulunan teknik elemanlara kariyerinin karşılığı emsali memur personele ödenen iş riski, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı tutarı net olarak ödenir. Bu Toplu İş Sözleşmesinin kapsamında bulunan teknik elemanlar dışındaki işçilere hiçbir ödemeyi etkilememek kaydı ile her ay çıplak ücretlerinin %13' lük tutarı hizmet zammı olarak ödenir." hükmünü dayanak kılarak bu davayı açmış olduğunu ancak teknik elemanı kavramına hangi işçilerin girdiğinin belirlendiği Uyuşmazlıkların Çözüm Kurulu Kararı ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (657 sayılı Kanun) ve anılan Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Zam ve Tazminat Ödenmesine İlişkin 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı değerlendirildiğinde; personele teknik hizmet zammı ödenebilmesi için “teknik eleman” olarak belirlenmiş alanlarda istihdam edilmiş olması, fiilî olarak görev yapması ayrıca istihdamına ilişkin diplomalarının en az orta derecede mesleki tahsil/teknik lise veya dengi okul ve mesleğine ilişkin olması yani atandıkları teknik branşla ilgili olması şartlarını sağlaması gerektiğinin anlaşıldığını, davacının ise teknik hizmetler sınıfına mensup olmadığı ve hizmet zammı almasını gerektirir bir işte fiilen çalışmadığı ve öğretim durumu itibarıyla gerekli şartı taşımaması sebebiyle ödeme yapılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı işçiye, davacının emsali aynı işi yapan, çalışma süresi, eğitim durumu, yapılan iş, tecrübe gibi kariyeri karşılığı memurlara ödenen iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı net tutarının ödenmesi gerekirken, teknik elemanlar dışında işçilere öngörülen aylık çıplak ücretinin %13'ü tutarında hizmet zammı ödendiğinin ve bu hâliyle davacının hizmet zammı fark alacağının oluştuğunun tespit olunduğunu, dava dilekçesinde 01.11.2020 tarihinden dava tarihine kadar olan döneme ilişkin talepte bulunulduğunu, söz konusu döneme ilişkin 01.01.2019-31.12.2020 süreli toplu iş sözleşmesinin yürürlükte olduğu gözetildiğinde yalnızca 01.11.2020-31.12.2020 tarihleri arasındaki alacaklar için yapılan hesaplamanın dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının Sosyal Güvenlik Kurumu işe giriş-çıkış bildirgelerine göre "döşeme ve duvar kaplamacısı" olarak çalıştığı, bordroda da teknik personel olarak belirtildiği, davaya konu dönemde davacının dayanışma aidatı ödediği, dolayısı ile toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanması gerektiği, talebin 01.11.2020 tarihinden dava tarihi olan 15.03.2021 tarihine kadar döneme ilişkin olduğu, toplu iş sözleşmesinin 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli olduğu dikkate alınarak sadece 01.11.2020- 31.12.2020 dönemi için hesaplama yapılmasında isabetsizlik bulunmadığı, sonraki dönem toplu iş sözleşmelerinde de getirilen "Bu kapsamdaki işçilerin en az ortaöğretim (meslek lisesi, teknik lise veya dengi lise/okul) mezunu olması ve aldığı eğitimin icra ettiği mesleğine uygun olmasi şarttır. " şeklindeki mesleğe uygun teknik liseden mezun olma şartının davaya konu dönemde mevcut olmadığının anlaşıldığı, fark hizmet zammı alacağı talebinin kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Zamanaşımı def'înin kabul görmeyerek karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı,
2. Davacı tarafından dava açılarak Bakanlığın toplu iş sözleşmesini uygulamaya zorlanması ve uygulatması olanağının bulunmadığı,
3. Davacının ödemelere ilişkin bordrolara karşı bir ihtirazı kayıtta bulunmadığını,
4. Davacının hizmet zammı almasını gerektirir bir işte çalışmadığını, bu işe ilişkin kariyerinin olmadığını, bu hususun tespit edilmiş yada kanıtlanmış olmadığını,
5. Mahkemece İdarenin sunduğu bilgi ve belgelerden ziyade davacı tanık beyanlarına itibar ederek hüküm kurulmuş olduğunu,
6. Davacının İdare nezdinde hiçbir hak ve alacağı bulunmadığını, davacının taleplerinin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bulunduğunu,
7. Alacaklara hükmedilen faiz türü ve faiz başlangıç tarihlerine de itiraz ettiklerini, ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının dava tarihi itibarıyla hizmet zammı farkı alacağına hak kazanıp kazanmadığı hususuna ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin "Teknik hizmetler sınıfı " başlıklı ilgili bölümü şöyledir:
" Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısı, 34 37... /5/19 69... sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder "
... Sendikası ile TÜHİS arasında 10.08.2020 tarihinde imzalanan ve 01.01.2019-31.12.2020 tarihleri arasında işyerinde geçerli olan toplu iş sözleşmesinin 36. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları “Bu toplu iş sözleşmesinin kapsamında bulunan teknik elemanlara kariyerlerinin karşılığı emsali memur personele ödenen iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı tutarı, hizmet zammı olarak ödenir. Bu toplu iş sözleşmesinin kapsamında bulunan teknik elemanlar dışındaki işçilere; hiçbir ödemeyi etkilememek kaydı ile her ay aylık çıplak ücretlerinin %13'lük tutarı hizmet zammı olarak ödenir.” düzenlemesini içermektedir.
Somut olayda Bölge Adliye Mahkemesi tarafından davacı işçinin işe giriş bildirgesinde döşeme ve duvar kaplamacısı olarak gösterildiği ve bordrosunda teknik personel olduğu belirtilmiş olmakla fiilen teknik elemanların yaptığı işleri yaptığı, bunun yanı sıra davacının talep döneminde yürürlükte bulunan 01.01.2019-31.12.2020 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin dava konusu alacağın düzenlendiği 36. maddesinde, sonraki dönem toplu iş sözleşmelerinden farklı olarak "kapsama girecek kişilerin en az ortaöğretim (meslek lisesi, teknik lise veya dengi lise/okul) mezunu olması ve aldığı eğitimin icra ettiği mesleğine uygun olması" koşulunun yer almadığı gerekçesiyle davacının teknik eleman kapsamında sayılarak fark hizmet zammı alacağı talebinin kabulünde isabetsizlik bulunmadığı değerlendirilmiş ise de davacının ilköğretim okulu mezunu olup ortaokul diploması bulunduğu, yukarıda belirtilen toplu iş sözleşmesinin ilgili maddesinde emsali memur personele atıf yapılmakla davacının teknik hizmetler sınıfına dâhil olabilecek şekilde en az orta derecede mesleki tahsil yapılan meslek lisesi, teknik lise veya dengi lise/okul mezunu olmadığı görülmektedir.
Bu itibarla davacının 657 sayılı Kanun uyarınca aranan gerekli mesleki eğitiminin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buna göre Mahkemece fark hizmet zammı alacağı talebine ilişkin davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü hatalı olmuştur.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.