MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1092 E., 2025/2296 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 54. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/2 E., 2024/22 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait 11. Ana İkmal ... Komutanlığı işyerinde .. .. Sanayi, Savunma ve Güvenlik Çalışanları (...) Sendikası üyesi olarak çalıştığını, 02.04.2018 tarihinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) kapsamında sürekli işçi kadrosunda ortaokul mezunu olarak işe başladığını, 13.12.2021 tarihinde açıköğretim lisesinden mezun olduğunu, toplu iş sözleşmesinin 48. maddesi gereği üst okul bitirenlerin haklarından faydalanmak amacıyla diplomasını ibraz ederek işyerine müracaat ettiğini ancak intibakının gerçekleştirilmediğini, davacının eksik intibak ettirilerek hak kaybına uğratıldığını, söz konusu madde hükmünün uygulanmamasının eşitlik ve hakkaniyet ilkesine aykırı olduğunu ileri sürerek, müvekkilinin 28. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesine göre üst okul bitirmesinden kaynaklı eksik yapılan intibakının yapılması gerektiğinin tespitine, fark ücret, fark akdi ikramiye ve fark ilave tediye alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; taleplerin zamanaşımına uğradığını, işyerinde çalışmakta iken mezuniyet durumlarına göre bir üst okul bitiren işçilerin bir üst ücret derecesine intibak ettirilebilmesi için 28. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 21/(b)-(1) hükmüne göre işe başlatılması gerektiğini, davacının ise 696 sayılı KHK kapsamında kadroya geçiş yaptığını, saat ücretli çalışmak üzere işe alınmadığı ve kadroya geçişlerinin işyeri devri niteliğinde olmasının yanı sıra ücret derecelerinin toplu iş sözleşmesinin 21/(b)-(4) hükmünde belirtildiği gibi intibak ettirilmek suretiyle denkleştirme yöntemiyle belirlendiğini, buna göre davacının üst okul bitirmesi sebebiyle intibakının yapılmasının mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 696 sayılı KHK kapsamında kadroya geçiş yaptığı, davacı talebinin 01.03.2021-28.02.2023 yürürlük süreli 28. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesine dayandığı, toplu iş sözleşmesinin 48. maddesinden toplu iş sözleşmesinin 21/(b)-(1) hükmüne göre işe alınanların yararlandığı, davacının ise toplu iş sözleşmesinin 21/(b)-(4) hükmüne göre işe alındığı dosya kapsamı ile sabit olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının 696 sayılı KHK kapsamında kadroya geçirildikten sonra toplu iş sözleşmesi'nden yararlanmaya başlayarak toplu iş sözleşmesi'nin 21/(b)-(1) hükmüne göre işe alınan işçilerden herhangi bir farkının kalmadığını, toplu iş sözleşmesi'nin 21/(b)-(1) hükmü ile saat ücretli işçinin intibakının yapılacağının düzenlendiğini, davacı da saat ücretli işçi olduğundan davanın kabulü gerektiğini, aksi durumun eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirildikten sonra bir üst okul bitiren davacı işçinin 28. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesinden yararlanıp yararlanamayacağı, talep ettiği fark alacaklarına hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.
... ve ... ... Sendikası (...) ile ... arasında 07.09.2021 tarihinde imzalanan 01.03.2021-28.02.2023 yürürlük süreli 28. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin "Üst Okul Bitirenler" başlıklı 48.maddesi şöyledir; "20.09.2013 tarihi başlangıç olmak üzere, bu toplu iş sözleşmesinin "İş Sözleşmelerinin Yapılması" başlıklı 21. maddesinin (b) fıkrasının (1) numaralı bendine göre işe alınan ilkokul, ortaokul, lise, ön lisans veya meslek yüksekokulu mezunlarından işyerinde çalışmakta iken, bir üst okulu bitirenler: okul bitirme belgelerini (aslı ya da tasdikli suretini) okul bitirme tarihini takibeden 1 yıl içinde işyerlerine ibraz ettikleri takdirde, meslek hayatları boyunca bir kereye mahsus olmak üzere bir üst ücret derecesine terfi ettirilirler.
Bu maddeye göre üst ücret derecesine geçirilen işçilerin bir önceki ücret derecesinde bekledikleri süreler yeni ücret derecesinde geçmiş sayılır.
Bunların ücret dereceleri, tavan olarak belirlenen ücret derecesini geçemez.
Bir üst ücret derecesi verilme ve intibak işlemleri okul bitirme belgelerinin ibraz tarihini takip eden ilk normal terfi tarihinde yapılır."
Aynı toplu iş sözleşmesinin "Ücret dereceleri" başlıklı 21/b hükmü şöyledir;
"1- Saat ücretli olarak çalıştırılmak üzere işe alınacaklar, bu toplu iş sözleşmesine ekli Ek-I saat ücretleri cetvelinin;
a- İlkokul mezunları birinci.
b- Ortaokul ve dengi okul mezunları beşinci.
c- Lise ve dengi okul mezunları dokuzuncu,
ç- Bu fıkranın (3) numaralı bendinde belirtilen işçiler hariç olmak üzere.
I- İki yıl veya daha fazla süreli eğitim veren yükseköğretim kurumlarının teknik bölüm mezunları, meslek yüksekokullarının teknik bölüm mezunları ve teknik eğitim fakültesi mezunları onüçüncü,
II-En az 4 yıl eğilim süreli ve devam mecburiyeti olan fakültelerin Fizik, Kimya, Matematik. İstatistik. İşletme. İktisat (Ekonomi) bölümleri mezunları yirmiikinci ücret derecesinden işe alınırlar. Orduevlerine alınacak işçiler için, orduevi işçilerinin saat ücretleri Ek-2 cetveli esas alınır.
2- Parçabaşı işçiliğe bu toplu iş sözleşmesinin "Parçabaşı İşçiliğe Geçirme ve İşçi Alım İşlemleri" başlıklı 107. maddesinde belirtilen usulle işçi temin edilemediği yahut kadro ve ihtiyaç tamamlanamadığı hallerde parçabaşı ücret sistemi ile çalıştırılmak üzere işe alınacak işçiler,
öğrenim durumlarından bağımsız olarak;
a- Melbusat ile Çadır, Saraç ve Teçhizat imalatı maksadıyla işe alınacaklar ilgili İş Sıralama Cetvelinin son sırasındaki dürü elişi temizleme.
b- Kundura imalatı maksadıyla işe alınanlar ilgili İş Sıralama Cetvelinin son sırasındaki makine yardımcılığı, ayakçılık işinin ait olduğu iş sırasından işe alınırlar.
3- Saat ücretli olarak çalıştırılmak üzere makine mühendisi, inşaat mühendisi, elektrik mühendisi, elektronik mühendisi, harita mühendisi, fizik mühendisi, jeofizik mühendisi, kimya mühendisi, gemi mühendisi, uçak mühendisi, metalürji mühendisi, metalürji ve malzeme mühendisi, malzeme mühendisi, endüstri mühendisi, tekstil mühendisi, bilgisayar mühendisi, uzay mühendisi, havacılık mühendisi, uzay ve havacılık mühendisi, matematik mühendisi, mekatronik mühendisi veya yüksek mühendisleri, mimar ve yüksek mimarlar ile Sivil Havacılık Yüksek Okullarının Uçak Elektrik/Elektronik. Uçak Gövde/Motor bölümü me/unları Ek-3 "Mühendis ve Mimar Saat Ücretleri" cetvelinin 1. derecesinden işe başlatılırlar. İşyerlerinde çalışmakta iken yukarıda belirtilen mühendislik fakültesini bitirenler, işyerinin aynı alandan işçi statüsünde boş mühendis kadrosu bulunması halinde, işveren vekilinin teklifi ve kuvvet komutanlığının onayı ile bu madde esaslarına göre mühendisliğe intibak ettirilebilirler. Şu kadar ki, intibak ettirilecekleri ücret derecesinin karşılığı olan saat ücreti, eski saat ücretlerinin altında olamaz.
4- İki toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işyerlerine kanun, kararname vb. yollarla ilk defa katılan ve toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına imza tarihinden sonra üye olmak veya dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya hak kazananların ücret dereceleri, önceki toplu iş sözleşmesi bireysel iş sözleşmesine göre almakta oldukları ücretlerin saat ücreti karşılığına denk gelen, bu toplu iş sözleşmesine ekli Ek-1 "Saat Ücretleri Cetvelindeki en yakın ücret derecesine, mevcut ücretini düşürmeyecek şekilde intibak ettirilerek bulunur."
Somut olayda davacı, 02.04.2018 tarihinde 696 sayılı KHK kapsamında ortaokul mezunu olarak kadroya geçtiğini, 13.12.2021 tarihinde açık öğretim lisesinden mezun olduğunu, davalı İdareye başvurmasına rağmen 28. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesinden yararlandırılmadığını ileri sürerek intibakının yapılması gerektiğinin tespiti ile fark ücret, fark akdi ikramiye, fark ilave tediye alacaklarının tahsilini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesince davacının, 01.03.2021-28.02.2023 yürürlük süreli 28. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin 21/(b)-(4) hükmüne göre işe alındığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de ulaşılan sonuç dosya kapsamına aykırıdır.
Toplu iş sözleşmesinin 21/(b)-(4) hükmünde, kanun, kararname ve benzeri yollarla ilk defa katılan ve toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına imza tarihinden sonra üye olmak veya dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya hak kazananların ücret derecelerinin ne şekilde belirleneceğini düzenlemiştir. Davacı 696 sayılı KHK ile kadroya geçmiş ise de toplu iş sözleşmesinin imza tarihinden önce sendikaya üye olduğundan bu hükme tâbi değildir. Ayrıca, toplu iş sözleşmesinin ekindeki davalı işyerlerinde 28. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nde uygulanacak ücret cetvellerine bakıldığında "saat ücreti" ve "parçabaşı ücreti" olmak üzere iki tür ücret öngörüldüğü, davacının ücretinin de Ek-1 saat ücretine göre belirlendiği, böylece toplu iş sözleşmesinin 21/b-(1) hükmündeki "Saat ücretli olarak çalıştırılmak üzere işe alınacaklar" koşulunun davacı yönünden sağlanmış olduğu da anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davacının 01.03.2021-28.02.2023 yürürlük süreli 28. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesinden yararlandırılarak derece tespitinin yapıldığı ve talep ettiği fark alacaklarının hesaplandığı bilirkişi raporu denetime tâbi tutularak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.