MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/2053 E., 2025/2525 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Soma 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2025/24 E., 2025/149 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... İşçileri Sendikası (... Sendikası) üyesi olduğunu, davalı bünyesinde çalışırken 31.05.2016 tarihinde emeklilik nedeniyle iş sözleşmesinin sona erdiğini, akabinde 01.06.2016 tarihinde tekrar işe girişi yapılarak çalışmasına ara vermeksizin devam ettiğini, ancak bu tarihten sonra müvekkilinin sendika üyeliği devam etmesine rağmen davalı ile ilgili sendika arasında bağıtlanan toplu iş sözleşmesinden yararlandırılmadığını, 2018 yılından sonra müvekkilinin unvanının usta öğretici olarak değiştirildiğini ve kapsam dışı personel arasına alınarak toplu iş sözleşmesinden yararlanmasının engellendiğini iddia ederek fark ücret, fazla çalışma ücreti, vardiya tazminatı, ikramiye alacağı, iş güçlüğü tazminatı, sosyal yardım, aile yardımı, elektrik yardımı, yemek ücreti, giyim yardımı ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın belirsiz alacak ya da kısmi dava olarak açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının toplu ödeme almak için 30.05.2016 tarihinde iş sözleşmesini emeklilik nedeniyle sona erdirmek istediğini, davacının iş sözleşmesinin sona erdirilmesinden sonra yeni bir görev tanımı, yeni bir ünvan ve yeni bir iş sözleşmesi ile çalışmak istediğini müvekkili Şirkete bildirdiğini, sendika üyesi olarak faaliyet göstermeyeceğini belirterek adına sendika aidatı yatırılmamasını istediğini, davacının talebi üzerine ustabaşı unvanı ile müvekkili Şirkette işe başlatıldığını, 01.06.2016 tarihinde davacı ile 1 yıllık ve takip eden yılda 1 yıllık daha olmak üzere belirli süreli iş sözleşmelerinin imzalandığını, 01.06.2016 tarihi itibarıyla davacının talebi üzerine adına sendika aidatı ödenmediğini, davacının da kendi adına herhangi bir sendika aidatı ödemesinde bulunmadığını, davacının taleplerinin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının ... Sendikasına 26.03.1986 tarihinde üye olduğu, bu tarihten emekli olduğu 30.05.2016 tarihine kadar üyeliğinin devam ettiği, emekli olduğu tarihten kısa bir süre sonra 01.06.2016 tarihinde çalışmaya devam ettiği, bu tarihte sendika üyeliğinin de yenilendiğinin anlaşıldığı, davacının sendika üyeliğinin devam ettiği, gerekli şartları sağlaması hâlinde işyerinde geçerli toplu iş sözleşmesinden faydalanması gerektiğinin anlaşıldığı, davalı işyerinde davacı gibi emekli olup çalışmaya devam eden işçilere işveren tarafından emekli usta öğretici sıfatı verildiği, davacının çalışmalarına bu unvanla devam ettiği, bu işçilerin böylelikle toplu iş sözleşmesi uyarınca kapsam dışı bırakıldığının anlaşıldığı, ... Bakanlığı ile yapılan yazışmalar neticesinde davacının resmî olarak herhangi bir usta öğreticilik başvurusunun bulunmadığı, davacının herhangi bir usta öğreticilik eğitimi bulunmadığı ve herhangi bir usta öğreticilik belgesi veya sertifikası bulunmadığının anlaşıldığı, dosya kapsamı uyarınca davacının emekli olduktan ve emekli usta öğretici olarak anılmaya başladıktan sonra, emekli olmadan önce yapmış olduğu işi yapmaya devam ettiği, işyerinde usta öğreticilik için belge şartının bulunmadığı, ilgili kısım müdürlerinin eski ve tecrübeli işçiler arasından usta öğreticileri seçtiği, davacının da bunlardan biri olduğu, buna göre davacı işçinin emeklilik sonrası fiili olarak yapmış olduğu işte herhangi bir değişiklik olmadığı, resmî olarak herhangi bir usta öğreticilik eğitimi almayıp sertifika sahibi olmadığı, bu sıfatın işverenin inisiyatifiyle bir işletmesel karar neticesinde verildiğinin anlaşıldığı, ancak aynı işi yapan işçilerden emekli olanlar arasından seçilen işçilerin emekli usta öğretici olarak anılmaya başlanması, bu işçilerin bu şekilde kapsam dışı bırakılması hususunun 4857 sayılı İş Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca eşit davranma ilkesine aykırılık oluşturduğu, davacı işçinin sendika üyeliğinin devam ediyor olması ve kapsam dışı personelden olmaması sebebiyle, işyerinde geçerli toplu iş sözleşmelerinin parasal hükümlerinden de faydalanması gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Davacının varlığını iddia ettiği alacakların hesaplanabilir nitelikte olup kısmi dava ya da belirsiz alacak davası şeklinde bir dava ile talep edilemeyeceğini,
2. Talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını,
3. Davacının kapsam dışı sayılan personelden olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte bir an için davacının sendika üyeliğinin devam ettiği değerlendirilse dahi, davacının toplu iş sözleşmesinde sayılan kapsam dışı personelden olup ünvanının bu sözleşmeden yararlanacak ünvan grupları arasında sayılmadığını, dolayısıyla sendikal hak ve alacaklardan yararlanmasının mümkün olmadığını,
4. Davacının tüm alacaklarının banka kanalı ile ödendiğini, davacının müvekkili Şirketten talep edebileceği bir alacağının bulunmadığını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının kapsam dışı personel olup olmadığı ve buna göre davalı Şirket ile ... Sendikası arasında bağıtlanan toplu iş sözleşmesinden yararlanıp yararlanamayacağı ile kurulan hükümdeki maddi hataya ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümde; fazla çalışma ücreti farkı, ikramiye alacağı, elektrik yardımı alacağı ile ulusal bayram ve genel tatil alacağına ilişkin hüküm fıkralarının kendi içinde çelişkili olduğu görülmektedir. Söz konusu çelişki, basit hesap hatasından kaynaklanmaktadır. Bu husus gözetilmeden karar verilmiş olması hatalıdır.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. Davalı tarafın temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının
"2-Hesaplanan brüt 2.846,14-TL fazla çalışma ücreti farkı alacağından 1.500-TL'nin 06/09/2022 temerrüt tarihinden itibaren kalan brüt 2.712,17-TL'nin 05/04/2023 ıslah tarihinden işleyecek ve hesaplanacak işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine;
4- Hesaplanan brüt 87.941,72-TL ikramiye alacağından 40.000,00-TL'nin 06/09/2022 temerrüt tarihinden itibaren kalan brüt 55.790,17-TL'nin 05/04/2023 ıslah tarihinden işleyecek ve hesaplanacak işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine;
7- Hesaplan net 7.214,89-TL elektrik yardımı alacağından 300,00-TL'nin 06/09/2022 temerrüt tarihinden itibaren kalan net 7.461,80-TL'nin 05/04/2023 ıslah tarihinden işleyecek ve hesaplanacak işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine;
9- Hesaplanan brüt 8.869,07-TL UBGT ücreti farkı alacağından 2.000,00-TL'nin 06/09/2022 temerrüt tarihinden itibaren kalan brüt 7.265,12-TL'nin 05/04/2023 ıslah tarihinden işleyecek ve hesaplanacak işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine;" şeklindeki (2), (4), (7) ve (9) numaralı bentlerinin hükümden çıkartılarak yerlerine,
"2- Hesaplanan brüt 2.846,14-TL fazla çalışma ücreti farkı alacağından 1.500,00-TL'nin 06.09.2022 temerrüt tarihinden itibaren kalan brüt 1.346,14-TL'nin 05.04.2023 ıslah tarihinden işleyecek ve hesaplanacak işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine;
4- Hesaplanan brüt 87.941,72-TL ikramiye alacağından 40.000,00-TL'nin 06.09.2022 temerrüt tarihinden itibaren kalan brüt 47.941,72-TL'nin 05.04.2023 ıslah tarihinden işleyecek ve hesaplanacak işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine;
7- Hesaplan net 7.214,89-TL elektrik yardımı alacağından 300,00-TL'nin 06.09.2022 temerrüt tarihinden itibaren kalan net 6.914,89-TL'nin 05.04.2023 ıslah tarihinden işleyecek ve hesaplanacak işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine;
9- Hesaplanan brüt 8.869,07-TL UBGT ücreti farkı alacağından 2.000,00-TL'nin 06.09.2022 temerrüt tarihinden itibaren kalan brüt 6.869,07-TL'nin 05.04.2023 ıslah tarihinden işleyecek ve hesaplanacak işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" ibarelerinin (2), (4), (7) ve (9) numaralı bentler olarak yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
04.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.