MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1427 E., 2025/2321 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Karşıyaka 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2025/124 E., 2025/225 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... Öğretmenliği bölümü mezunu olduğunu, davalı işverene ait işyerinde 01.11.2010 tarihinden itibaren elektrikçi olarak çalıştığını, kendisinin toplu iş sözleşmesinin tarafı sendika üyesi olmakla birlikte işveren tarafından öğrenim durumu dikkate alınmaksızın meslek lisesi diploması dikkate alınarak 9. dereceden girişinin yapıldığını, 21.02.2012 tarihli protokolde 01.03.2011 tarihinden önce işe alınanların hatalı ücret derecesinden işe başlatılanlar yönünden bir komisyon kurulması kararı alındığını, protokolün 35. maddesinde ise lisans mezunu olanların 22. ücret derecesinden işe başlatılacaklarının düzenlendiğini, toplu iş sözleşmesinin 21/d-2(b) hükmünde ise işçinin hatalı olarak derecelendirmesinin yapılmış olması hâlinde işçinin müracaatını takip eden aybaşından itibaren hakkı olan ücret derecesine intibakının yapılacağının düzenlendiğini, kendisinin de bu kapsamda 07.02.2022 tarihinde dilekçe ile yazılı başvuruda bulunduğunu ancak Bakanlık tarafından intibakının yapılmadığını iddia ederek davaya konu ücret, ilave tediye, akdi ikramiye, teşvik primi ve idari birim primi fark alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; işçi alımlarının Yönetmelik'e uygun olarak talep edildiğini, davacının da bu şartları taşıması üzerine işe alınarak 01.10.2011 tarihinde işe başladığını, davacının dayanak yaptığı 35. maddeye göre 22. derece işçilerin üst düzey teknik bilgi gerektiren işlerde fiilen çalışan işçiler olduğunu, davacının ise ara eleman statüsünde olduğunu, özel ihtisas gerektiren bir kadro olmadığını, davacının verdiği dilekçenin işe başvurusu esnasında toplu iş sözleşmesine göre şartları uygun olmadığından İdare tarafından uygun görülmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
1.İlk Derece Mahkemesinin 29.03.2023 tarihli kararı ile; davacının 22. ücret derecesinden işe başlatılması gerekirken 9. ücret derecesinden işe başlatılması nedeniyle fark alacaklara hak kazandığı gerekçesiyle davanın kabulüne ve faizin dava ve ıslah tarihlerinden işletilmesine karar verilmiş, kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 04.02.2025 tarihli kararıyla toplu iş sözleşmeleri ile kararlaştırılan ödeme gününün ihtara gerek kalmaksızın işverenin temerrüdü için yeterli olduğu ve bu alacaklara işletme kredisinin uygulanması gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına karar verilmiştir.
2. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararında bahsedildiği üzere işçilik alacaklarında faiz başlangıç tarihlerinin belirlenmesi gerektiği, geçerli dönem toplu iş sözleşmelerinde ücret alacağına ilişkin 51/b hükmünde "İş yerlerinde ücretler en geç çalışılan ayın son günü olan 14'ünde ödenir. Arızi hâllerde ücretler 14'ünü takip eden 3 iş günü içinde ödenir." şeklinde düzenleme olduğu, teşvik ve idari birim primleri ile ilgili olarak 52/son hükmünde "Bu maddede belirtilen primler fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışma yapılan süreler için ödenmez. Primler o ayki ücretleri ile birlikte ödenir." düzenlemesinin bulunduğu, ikramiye alacağı ile ilgili olarak toplu iş 72. maddede "İşçilere yılda 60 günlük ücretleri tutarında ikramiye ödenir. İkramiyeler 14 Mayıs ve 14 Eylül tarihlerinde 30'ar günlük ücretleri tutarında ödenir." şeklinde ve ilave tediye alacağı ile ilgili olarak 71. maddede "İşçilere ilave tediyeler 6772 sayılı kanun esaslarına göre ödenir." şeklinde düzenleme bulunduğu gerekçesiyle bilirkişi raporunda belirtilen temerrüt tarihleri dikkate alınarak dava konusu alacakların en yüksek işletme kredi faiziyle tahsiline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesince taraflarca gösterilen delillerin toplanmasında, değerlendirilmesinde usul ve esas bakımından hukuka aykırılık bulunmamasına, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere göre davacının ... Öğretmenliği mezunu olduğu,... Dönem Toplu İş Sözleşmeleri'nin 39/a hükmünde 22. ücret derecesinden işe alınacak işçilerin bölümlerinin sayıldığı, buna göre makine, inşaat, ...-elektronik mühendisi ve yüksek mühendisler, mimar ve yüksek mimarlar ile en az 4 yıl eğitim süreli ve devam mecburiyeti olan fakültelerin fizik, kimya, matematik, istatistik, işletme, iktisat bölümleri mezunları ile teknik bölümlerinden mezun olanların alınacağının belirtildiği, davacının mezun olduğu ... öğretmenliği fakültesinin toplu iş sözleşmelerinin 39/a hükmü kapsamında olduğu, fakültenin teknik eğitim fakültesi olması nedeniyle teknik bölümden mezun olma şartını yerine getirdiği ve 22. ücret derecesinden işe başlatılması gerektiği anlaşıldığından, davanın kabulü yönündeki kararın hukuka uygun olduğu, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin emsal kararlarının da aynı yönde olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. İşçinin işe başlama sırasında idareye sunduğu belgelere istinaden ve işe giriş şartlarında sahip olduğu, kendisinden talep edilen özelliklerin doğruluğu üzerinden derece ve kademe intibakının yapıldığını,
2. İşçi alımlarında uygulanan Yönetmelik'in 9/3 hükmünde sadece kuraya tâbi işgücü taleplerine, eğitim düzeyi kısıtlamasına tâbi olmaksızın talep koşullarının tamamının başvurabileceği hükmünün bulunduğunu, işçinin kura ile değil sınav sonucuna istinaden başvuru şartlarını taşıdığından eğitim seviyesi kısıtlamasına tâbi olduğunun açık olduğunu, davacının durumunun işe başvuru esnasında tespit edilmesi hâlinde (mezun durumu) İdarenin başvuru şartlarına aykırı beyandan işlem yapma hakkının bulunduğunun görüldüğünü, bu hususların Mahkemece dikkate alınmadığını, aksi kanaatte olunması hâlinde ise toplu iş sözleşmesinin 21. maddesinde işçinin hatalı olarak derecelendirmesinin yapılmış olması durumunda işçinin müracaatını takip eden aybaşından itibaren hakkı olan ücret derecesine intibakının yapılacağı düzenlendiğinden hesaplamanın 01.03.2022 tarihinden itibaren yapılması gerektiğini, teknik bölüm ve teknik okul mezunlarının 13. dereceden işbaşı yaptırılabileceğini, bilirkişi raporundaki hesaplamaların hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının işe giriş tarihindeki eğitim durumuna göre derece kademesinin doğru belirlenip belirlenmediği ile intibakına göre ücret farkı, ilave tediye farkı, akdi ikramiye farkı, teşvik primi ve idari prim farkı alacaklarının bulunup bulunmadığına ilişkindir.
Dosya içeriğine göre davacının ... Öğretmenliği bölümünden 24.08.2009 tarihinde mezun olduğu; ancak 2008 Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) Ortaöğretim/Önlisans sınav sonuç belgesine göre işe alındığı anlaşılmaktadır.
Davacının işe giriş tarihi 01.11.2010 tarihi olup işe girdiğinde lisans mezunu durumundadır.
Davalı Bakanlığın işgücü istem formunda istenen mesleğin elektrikçi (genel) olduğu, öğrenim durumu olarak mesleki eğitim veren liselerden mezun olmak şartının olduğu ve 3 işçi istenildiği, ara eleman olarak çalıştırılacak işçiye ihtiyaç duyulduğu görülmektedir.
"Askeri İşyerlerinde Daimi İşçi Kadrosunda İşe Alınacak İşçi Adayları İçin Tebellüğ Belgesi" adı altında düzenlenen belgenin ilgili bölümü şöyledir:
"...
2. Yapılacak incelemede eğitim durumu itibarıyla;
a. ...
b. İş gücü talebinde bildirilen ilgi (a) işçi ilanında yayımlanan ve kamu personeli seçme sınavı sonuç belgesinde gösterilen eğitim düzeyi üzerinde bir eğitimi başvuru tarihi itibarıyla tamamladığım takdirde ya da sınavı kazanmam hâlinde başvuru tarihi ile işe başlayacağım tarih arasında daha üst eğitim düzeyinde bir okul bitirerek diploma almam hâlinde, derece intibakımın, işgücü talebinde bildirilen ve ilgi (a) işçi alım ilanında belirtilen eğitim durumuma göre yapılacağını kabul ettiği ..."
Ayrıca 23. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin "YİRMİ İKİNCİ ÜCRET DERECESİNDEN İŞE ALINACAK İŞÇİLER" kenar başlıklı 39. maddesinin ilgili bölümü şöyledir:
"...
Üst düzeyde teorik ve uygulamalı teknik bilgi ve ihtisası gerektiren işlerde bilfiil kendi ihtisas dalında çalışan işçilerdir.
a) Bu dereceden yalnız: Makine İnşaat, ..., Elektronik, Harita, Fizik, Jeofizik, Kimya, Gemi Uçak, Metalürji, Endüstri, Tekstil, Bilgisayar, İşletme, Uzay, Havacılık, Matematik Mühendisi ve Yüksek Mühendisleri, Mimar, ve Yüksek Mimarlar ile en az 4 yıl eğitim süreli ve devam mecburiyeti olan fakültelerin, Fizik, Kimya, Matematik, İstatistik, İşletme, İktisat (Ekonomi) bölümleri mezunları ile teknik bölümlerinden mezun olanlaralınır.
b) Bu işçiler, işveren vekillerinin teklifi ve Kuvvet Komutanlıklarının onayı ile alınır ve kadrolarda gösterilmiş olması gerekir.
..."
Davacının, işe giriş tarihinde 4 yıllık lisans bölümü olan ... Öğretmenliği bölümünden mezun olmakla birlikte Ortaöğretim/Önlisans KPSS sınav sonuç belgesine göre ara eleman işgücü istemiyle işe alındığı, başvuru belgesine göre iş gücü talebinde bildirilen ilgi (a) işçi ilanında yayımlanan ve KPSS sonuç belgesinde gösterilen eğitim düzeyi üzerinde bir eğitimi başvuru tarihi itibarıyla tamamladığı takdirde ya da sınavı kazanması hâlinde, başvuru tarihi ile işe başlayacağı tarih arasında daha üst eğitim düzeyinde bir okul bitirerek diploma alması hâlinde, derece intibakının işgücü talebinde bildirilen ve ilgi (a) işçi alım ilanında belirtilen eğitim durumuna göre yapılacağını kabul ettiği anlaşılmaktadır. Ayrıca davacının mezun olduğu fakülte toplu iş sözleşmesinin 39/a hükmünde sayılan fakülteler arasında da yer almaktadır. Belirtilen sebeplerle; davacının, toplu iş sözleşmesinin 37. maddesi kapsamında, meslek lisesi mezunu olduğu gözetilerek işe girişte 9. dereceden ücretlendirilmesinde hatalı bir yön bulunmamaktadır.
Davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü hatalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.