MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1398 E., 2025/2634 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 8. İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/26 E., 2025/17 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1997 yılında ... Şirketi bünyesinde hat bakım şefi olarak işe başladığını, ardından 2004 yılında işverenin ...'ye (...) devri sonrası aralıksız olarak çalışmaya devam ettiğini, son olarak günlük ... TL yevmiye aldığını, sendikalarının da üye olduğu Türk-İş Konfederasyonunun ... Sendika Temsilcileri ile imzaladığı 09.05.2023 tarihli çerçeve sözleşmenin 11/(f) hükmüne dayanılarak davalı Şirketin işyerleri için ... Enerji, Su ve Gaz İşçileri Sendikası ile (... Sendikası) ... ve ... ... Sendikası (TÜHİS) arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin ek 3. maddesindeki düzenlemeden yararlanmayı talep ettiğini, ancak davalının kabul etmediğini, ... Bakanlığının 12.07.2023 tarihli görüş yazısında; terör mağduru ifadesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 30. maddesi kapsamında işe yerleştirilen işçiler ile bu şekilde istihdam edilmese dahi 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun (3713 sayılı Kanun) 21. maddesi kapsamında değerlendirilip bu durumunu belgelendirenler şeklinde anlaşılması gerektiğinin bildirildiğini ileri sürerek çerçeve sözleşme ve toplu iş sözleşmesi gereği hak kazanmış olduğu ek ödemenin tespitine, sözleşmenin geçerlilik tarihi olan 01.01.2023 tarihinden bugüne dek ödenmeyen toplam ek ödeme alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 07.07.1997 tarihinde işe başladığını ve hâlen görevine devam ettiğini, davacının ...'ta gazi statüsünde istihdam edilmediği gibi aynı zamanda 4857 sayılı Kanun'un 30. maddesi kapsamında işe yerleştirilen terör mağduru işçilerden de olmadığını, davacı tarafından 3713 sayılı Kanun'un 21. maddesi kapsamında değerlendirildiğini belirtir bir belge ve/veya yazı ibraz edilmediğini, davacının 3713 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin Şehit Yakını ve Gaziler Genel Müdürlüğünce tespit edilmesi gerektiğini, bu nedenle davacıya ek ödeme yapılamadığını, davacının dava konusu edilen ek ödemeye hakkı bulunmamakla birlikte böyle bir ek ödemeyi almaya hakkının bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde dahi davacının 01.01.2023 tarihinden bugüne dek ödenmeyen ek ödeme alacağını talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu, talep edilen faize ve faiz türüne de itiraz ettiklerini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 02.10.2022 tarihinde imzalanan Ek Çerçeve Anlaşma Protokolünde gazi, terör mağduru ve şehit yakını işçilere saatlik/günlük/aylık çıplak ücretin %10'u tutarında ek prim ödeneceği ve en erken 2023 yılı Ocak ayından geçerli olacağının belirlendiği, ... Sendikası ile TÜHİS arasında 01.03.2023-28.02.2025 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesi imzalandığı, toplu iş sözleşmesinin ek 3. maddesinde gazi, terör mağduru ve şehit yakını işçilere çıplak ücretin %10'u tutarında ek prim ödeneceğinin düzenlendiği, Protokolde açıkça 3713 sayılı Kanun'a göre işe girenlerden bahsedilmediği için bu Kanun'a göre işe girmemiş olsa bile gazi, terör mağduru ve şehit yakını olduğunu belgeleyen işçilere bu ödemenin yapılması gerektiği, toplu iş sözleşmesinin ek 3. maddesinde düzenlenen prim alacağı koşullarının davacı adına oluştuğu, hesaplamanın arabuluculuk başvuru tarihine kadar yapılmış olması karşısında hükme esas alınan hesap raporunda hata bulunmadığı gerekçeleriyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Davacının, davalı ...'ta gazi statüsünde istihdam edilmediği gibi 4857 sayılı Kanun'un 30. maddesi kapsamında işe yerleştirilen terör mağduru işçilerden de olmadığını,
2. Davacının ek ödeme hakkından faydalanabilmesi için 3713 sayılı Kanun'un 21. maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin Şehit Yakını ve Gaziler Genel Müdürlüğünce tespit edilmesi gerektiğini,
3. Bilirkişi raporunun hatalı değerlendirmeler içerdiğini, rapora karşı itirazların dikkate alınmadığını,
4. Mahkeme kararının faiz türü ve başlangıç tarihleri yönünden hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının 01.03.2023-28.02.2025 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin ek 3. maddesi kapsamında olup olmadığı, ek ödemeden yararlanıp yararlanamayacağı, alacağın hesabı, faiz türü ve başlangıç tarihlerine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun ek 2. maddesine göre ilgili maddede sayılan kurum, kuruluş veya şirketlerde çalışan işçilerin mali ve sosyal haklarını belirlemek üzere kamu toplu iş sözleşmeleri çerçeve anlaşma protokolü imzalanabilir. Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan ek 2. maddenin son cümlesindeki düzenleme ile çerçeve anlaşma protokolleri yasal bir zemine oturtulmaktan başka tarafları bağlayıcı bir nitelik de kazanmıştır (Fevzi Şahlanan, Toplu İş Hukuku, İstanbul, 2020, s.345). Sendikaların, konfederasyonun pazarlık ettiği mali ve sosyal hakları kabul etmeme yetkileri bulunmamaktadır (... Ekmekçi, Toplu İş Hukuku Dersleri, İstanbul, 2022, s.330-331). Bununla birlikte çerçeve anlaşma protokolünde belirlenen haklara ilişkin işçinin talep hakkı toplu iş sözleşmesinin akdedilmesinden sonra ortaya çıkar. Başka bir anlatımla toplu iş sözleşmesi yapılmasıyla protokolle belirlenen alacak ve haklar muaccel hâle gelir.
Somut uyuşmazlıkta 09.05.2023 tarihinde imzalanan ve yürürlük başlangıç tarihleri 2023 yılı içinde olan toplu iş sözleşmeleri için yapılmış olan 2023 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü'nün 11/(f) hükmünde; “Ek çerçeve anlaşma protokolü ile gazi, terör mağduru ve şehit yakını işçilere saatlik/günlük/aylık çıplak ücretinin %10'u tutarında ek ödeme yapılacağına ilişkin düzenleme her bir toplu iş sözleşmesine derc edilecektir.” şeklinde düzenleme bulunduğu, ... Sendikası ve TÜHİS arasında 20.06.2023 tarihinde imzalanan 01.03.2023-28.02.2025 yürürlük süreli 20. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesi'nin ek 3. maddesinde ise "Gazi, terör mağduru ve şehit yakını işçilere günlük çıplak ücretinin %10 (yüzde on)'u tutarında ek ödeme yapılır.” hükmüne yer verildiği anlaşılmaktadır.
3713 sayılı Kanun'un 21/1 hükmü ise şöyledir:
"Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hâle gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır."
Dosya kapsamına göre davacının 02.08.1996 tarihinde yapılan bir operasyonda teröristlerle temas sağlanması sonucu çıkan çatışmada 15 gün iş ve işgücünden geri kalacak şekilde yaralandığı ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'a göre davacıya nakdi tazminat ödendiği anlaşıldığından davacının terör mağduru olarak 20. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesi'nin ek 3. maddesinden yararlanacağının kabul edilmesi yerindedir. Ancak yukarıda yapılan açıklamada da belirtildiği üzere Çerçeve Anlaşma Protokolünde belirlenen haklara ilişkin işçinin talep hakkı, toplu iş sözleşmesinin imzalanmasından sonra ortaya çıkacağından davacının ek ödemeye ilişkin alacak hesabının 20. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesi'nin yürürlük tarihi olan 01.03.2023 tarihinden itibaren yapılması gerekirken 01.01.2023 tarihinden itibaren yapılması hatalıdır. Bu husus gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.