MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1223 E., 2025/2190 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 11. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/326 E., 2022/32 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 07.09.1988 tarihinde İzmir İl Özel İdaresi bünyesinde çalışmaya başladığını, çalışması devam ederken İzmir İl Özel İdaresinin tüzel kişiliğinin 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (6360 sayılı Kanun) gereğince sona ermesi sonucunda İzmir Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararı ile tüm haklarıyla birlikte davalı İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi (...) Genel Müdürlüğüne devredildiğini, İzmir İl Özel İdaresinde görev yaptığı dönemde Türkiye ... Sendikası üyesi olduğunu ve İzmir İl Özel İdaresi ile ... Sendikası arasında imzalanan 01.01.2013-28.02.2015 yürürlük tarihli toplu iş sözleşmesi hükümlerinden faydalandığını, davalıya devrinden sonra da kanun gereği bu sözleşmenin uygulanmasına devam edildiğini, ... Sendikası üyeliğinden ayrılan davacının aynı tarihte davalı işyerinde yetkili olan ... Sendikasına üye olduğunu ve sendika ile imzalanan 15.03.2014-14.03.2016 yürürlük tarihli toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya hak kazandığını ancak bu sözleşme döneminde davacının ücret zammından yararlandırılmadığını ve daha sonra imzalanan 15.03.2016-14.03.2018 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesine ücret zamlarından yararlanamayacağına dair fıkra eklenerek İl Özel İdaresinden devredilen işçilerle diğer işçiler arasında ayrımcılık yapılan hukuka aykırı bir uygulamaya geçildiğini ileri sürerek davacının davalı ... ile ... Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya başladığı tarih ve dava tarihi itibarıyla çıplak brüt yevmiyesinin tespiti ile ücret farkı alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının İzmir İl Özel İdaresinde çalışmakta iken 6360 Sayılı Kanun kapsamında 01.04.2014 tarihinde müvekkili İdareye devredildiğini, devir tarihinden itibaren vasıfsız işçi olarak çalışmaya başladığını, nakil tarihi itibarıyla 01.01.2013-28.02.2015 tarihlerini kapsayacak şekilde İzmir İl Özel İdaresi ile Türkiye ... Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinin 2015 Şubat ayına kadar günlük ücreti dâhil olmak üzere ayni ve nakdi tüm ödeme kalemleri için uygulandığını, davacının 15.03.2014 - 14.03.2016 tarihleri arasında müvekkili İdarede yürürlükte olan toplu iş sözleşmesine taraf Sendika olan ... Sendikasına 13.01.2015 tarihinde üye olduğunu, 09.02.2015 tarihinde üyeliğinin bildirilmesi üzerine 2015 Şubat ayına ait aylık ücret tahakkuk bordrosundan başlanarak yeni üye olduğu toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulandığını, toplu iş sözleşmesinde çalışan işçiler arasında sistematik olarak farklı uygulama öngörülmediğini, uygulamaya konulan barem uygulama tablosu, işçilik ücret grupları itibarıyla ücretleri yüksek olan işçilerin günlük ücretlerine dokunulmadan korunduğunu, yeni tespit edilen günlük ücretler, aynı işçilik ücret grubu ve aynı hizmet yılına sahip işçiler arasında ücretleri yüksek olan işçilere yüksek ücret seviyesine gelinceye kadar yeni değerler uygulanmadığını ve çalışan işçiler arasında farklı uygulamaya yer verilmeyerek ücret eşitliğinin sağlandığını, davacının İl Özel İdaresinde geçen çalışma süresi dâhil 15.03.2015 tarihi itibarıyla toplam çalışmasının 20... ay 23 gün olması nedeni ile Usta işçilik ücret grubu taban ücretine 20 yıllık barem ücreti eklendiğinde bulunan günlük ücret tutarı almakta olduğu günlük ücretten az olduğundan herhangi bir değişiklik yapılmadan eski ücretinin korunduğunu, davacının nakilden itibaren aynı iş kategorisinde çalışan personelin aldığı ücretten daha fazla ücret aldığını, eşit davranma ilkesi gereği İdarede çalışan diğer personelin hakları gözetilerek eşit konumdaki davacının çalışma arkadaşlarının ücretleri eşitlenene kadar toplu iş sözleşmesi hükümleri gereği ücret artışı yapılamadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 6360 sayılı Kanunun geçici 1/10 hükmü uyarınca davacının ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının yeni toplu iş sözleşmesi düzenleninceye kadar devir veya nakil işleminden önce tâbi olduğu İzmir İl Özel İdaresi ile Yol-İş Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesi hükümleri uyarınca tahakkuk ettirildiği ancak 14.03.2015 tarihinde almakta olduğu ücrete 15.03.2015 tarihinden itibaren toplu iş sözleşmesinde belirlenen ücret zammının uygulanmadığı, günlük 113,43 TL brüt ücret üzerinden tahakkuk ettirildiği, davacının ... Sendikasına imza tarihinden sonraki bir tarih olan 27.01.2015 tarihinde üye olduğu ve üyeliğinin sendika tarafından davalı işyerine 09.02.2015 tarihinde bildirildiği, davacının toplu iş sözleşmesi hükümlerinden üyeliğinin bildirildiği ancak önceki işyerindeki toplu iş sözleşmesinin yürürlük tarihinin sona erdiği 28.02.2015 tarihinden sonra, 2015 Mart ayından itibaren ... Sendikası ile imzalanan toplu iş sözleşmesinin 2. yıl zammından yararlandırılması gerektiği ve bu nedenle davacının 14.03.2015 tarihinde almakta olduğu 113,43 TL brüt ücrete, 2014 Mart –2015 Şubat arası döneme ilişkin bir önceki yılın aynı ayına göre oluşan yıllık enflasyon oranı olan %7,55 oranından ücret artışı yapılması ve temel ücrete davacının 2015 Mart ayı itibarıyla kıdem zammının eklenmesi gerektiği, sonrası için ise 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesindeki düzenleme, Yargıtay İçtihatları ve toplu iş sözleşmesinin özerkliği ilkesine göre toplu iş sözleşmesinde işçi aleyhine düzenleme yapılması mümkün olduğundan toplu iş sözleşmesinde İzmir İl Özel İdaresinden nakil gelen işçilere ilk yıl için zam yapılmayacağına dair düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olmadığı ve kazanılmış hakları ortadan kaldıran bir durum olmadığı ancak davacının daha önce aldığı çıplak taban yevmiyesine toplu iş sözleşmesi 55/2-(b) hükmündeki düzenleme gereğince 0,19 TL kıdem zammının uygulanması gerektiği, davacının çıplak taban yevmiyesine kıdem zammının uygulanması ile günlük ücretinin brüt 126,36 TL olduğu, 15.03.2016-14.03.2017 döneminde günlük ücretinin brüt 126,36 TL olmasına göre davacıya bu dönem için ödenen günlük ücretin üzerinde olması nedeniyle bakiye ücret alacağı olduğu, toplu iş sözleşmesinin 55/2-(a) hükmünde düzenlenen 2. yıl zammı için nakil gelenler için zam uygulanmayacağına dair bir düzenleme olmadığından davacı yönünden 2. yıl zammının da tahakkuk ettirilmesi gerektiği, buna göre davacının 14.03.2017 tarihinde almakta olduğu brüt 121,99 TL taban ücrete, 2016 Mart - 2015 Şubat dönemine ilişkin olarak bir önceki yılın aynı ayına göre oluşan yıllık enflasyon oranı olan %10,13 oranında ücret artışı yapılması ve temel ücrete davacının 2017 Mart ayı itibarıyla kıdem zammının eklenmesi gerektiği, bu doğrultuda yapılan değerlendirme sonucunda davacının toplu iş sözleşmesinden kaynaklı fark ücret alacağı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve kanuna aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Emsal dava dosyalarında verilen ret kararlarının onanmasına rağmen, bu emsal kararlar göz ardı edilerek eksik inceleme ile sonuca gidildiğini,
2. Öteden beri davalı İdare nezdinde çalışan işçiler yerine, 6360 sayılı Kanun kapsamında İdareye devredilen işçilere ait ücret bordroları getirtilerek bilirkişi incelemesi yapılmasının Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararına aykırı olduğunu, bilirkişi raporuna itirazlarının dinlenmediğini, İdarede aynı işte ve kıdemde daha önceden çalışan işçilerin bordroları gözetilerek inceleme yapılması gerektiğini,
3. Daha öncesinde davalı İdarede çalışanların günlük ücretinin davacı gibi nakille gelen işçilerin ücretinden çok daha az olduğunu, davacının iddia ettiği ve tâbi olduğu toplu iş sözleşmesi hükümlerine ve barem cetvellerine göre alabileceği en yüksek ücret tutarı dikkate alındığında; davalı tarafça davacıya ücret ve sosyal hakların toplu iş sözleşmesi hükümlerine uygun olarak ödendiğini, davacının fark ücret alacağı bulunmadığını, müvekkili tarafından yapılan uygulamada eşit davranma borcuna aykırı bir durum olmadığını,
4. Davacının devredildiği Kurumda (İdare) aynı işte benzer işi yapan işçi ile almakta olduğu ücretin eşit olması gerektiğine ilişkin “eşit işe eşit ücret” ilkesi gözetilmeden hüküm kurulduğunu, bu karar ile işçiler arasındaki eşitlik ilkesinin zarar gördüğünü, verilen kararın birebir aynı konuda İdareye karşı açılan, kesinleşen emsal kararlara aykırı olduğunu, kararın bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık; 6360 sayılı Kanun kapsamında tüzel kişiliği sona eren İzmir İl Özel İdaresinden davalı İdareye devredilen davacının, davalı İdare ile ... Sendikası arasında imzalanan, 15.03.2014-14.03.20 16... .03.2016-14.03.2018 yürürlük süreli toplu iş sözleşmelerinde düzenlenen ücret zamları ile ilgili maddelerde kararlaştırılan kıdem zammından yararlanıp yararlanamayacağı noktasında toplanmaktadır.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Dosya içeriğinden; davacı işçinin, İzmir İl Özel İdaresinde çalışmakta iken 6360 sayılı Kanun hükümleri gereğince nihai olarak 01.04.2014 tarihinde davalı ... Genel Müdürlüğü bünyesine devredildiği, devirden önce İl Özel İdaresinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinden yararlandığı ve bu toplu iş sözleşmesinin 01.01.2013-28.02.2015 yürürlük süreli olduğu anlaşılmaktadır.
Davacının devirden sonra çalışmaya devam ettiği davalı ... Genel Müdürlüğü işyerinde ise 18.07.2014 imza tarihli ve 15.03.2014-14.03.2016 tarihleri arasında geçerli toplu iş sözleşmesinin yürürlükte olduğu ve daha sonra da 15.03.2016-14.03.2018 yürürlük tarihli yeni bir toplu iş sözleşmesinin imzalandığı görülmektedir. Davacı, nakilden sonra 27.01.2015 tarihinde toplu iş sözleşmesinin tarafı ... Sendikasına üye olmuş ve üyeliği de 09.02.2015 tarihinde davalı işverene bildirilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi tarafından davacının ... Sendikasına üye olduğu, üyeliğinin Sendika tarafından davalıya 09.02.2015 tarihinde bildirildiği, davacının toplu iş sözleşmesi hükümlerinden üyeliğinin bildirildiği ancak önceki işyerindeki toplu iş sözleşmesinin yürürlük tarihinin sona erdiği 28.02.2015 tarihinden sonra 2015 Mart ayından itibaren ... Sendikası ile imzalanan toplu iş sözleşmesinin 2. yıl zammından yararlandırılması ve temel ücrete davacının 2015 Mart ayı itibarıyla kıdem zammının eklenmesi gerektiği, sonrası için ise toplu iş sözleşmesinde işçi aleyhine düzenleme yapılması mümkün olduğundan toplu iş sözleşmesinde İzmir İl Özel İdaresinden nakil gelen işçilere ilk yıl için zam yapılmayacağına dair düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olmadığı, davacının bu zamdan yararlanamayacağı ancak toplu iş sözleşmesinin 55/2-(a) hükmünde düzenlenen 2. yıl zammı yönünden nakil gelenler için zam uygulanmayacağına dair bir düzenleme olmadığından davacı yönünden 2. yıl zammının da tahakkuk ettirilmesi ve temel ücrete davacının 2017 Mart ayı itibarıyla kıdem zammının eklenmesi gerektiği kabul edilerek sonuca gidilmiştir. Ne var ki bu kabul ilgili toplu iş sözleşmesi hükümleri ve dosya kapsamıyla örtüşmemektedir.
Davacının nakil gittiği davalı işyerinde ... Sendikası ile imzalanan 15.03.2014- 14.03.2016 tarihleri arasında yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin “Ücret zammı” başlıklı 55. maddesinde;
“Yevmiye: 15.03.2014-14.03.2015 tarihine kadar; 14.03.2014 tarihinde uygulanmakta alan mevcut taban yevmiyelerine %9 oranında zam uygulanır. 2. yıl zammı olarak 14.03.2015 tarihinde almakta oldukları ücretlerine, TC. Başbakanlık TÜİK 'in 2003=100 temel yılı fiyat endeksi sonuçlarına göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Mart 2014-Şubat 2015 genel endeks sayıları arasındaki, bir önceki yılın aynı ayına göre oluşan yıllık enflasyon oranında ücret zammı yapılır.
Kıdem zammı: 15.03.2014-14.03.2015 dönemi için belirlenmiş olan çıplak taban yevmiyelerine, her hizmet yılı için 0.17 TL. (17 kuruş) kıdem zammı uygulanır. Barem cetveli aynen uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.
Davalı işyerinde imzalanan ve 15.03.2016-14.03.2018 tarihleri arasında yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin “Ücret zammı” başlıklı 55. maddesinde;
"1.Yevmiye:1/a)-1.yıl zammı: 15.03.2016 tarihinden itibaren işçilerin taban yevmiyeleri aşağıdaki gibi belirlenmiştir.
A grubu vasıfsız işçi 90,45-TL
B grubu vasıflı işçi 95,20-TL
C grubu usta ve hizmet süresi 0-10 yıl arasında olan şoförler 99,90-TL
D grubu hizmet süresi 10 yıl ve daha fazla olan deneyimli şoförler 104,65-TL
E grubu ustabaşı 104,65-TL
F grubu teknisyen ve iş makinesi operatörleri 109,50-TL
G grubu üstün vasıflı personel (ön lisans ve lisans düzeyinde eğitim alanlar)114,75-TL
1/b)-6360 sayılı kanunun 1. maddesi 1. fıkrası gereği İdaremize, İzmir İl Özel İdaresinden ve İlçe Belediyelerinden nakil olan sürekli işçilerin yevmiyelerinin (a) maddesinde belirtilmiş olan taban yevmiyelerinin altında kalan işçilere vasıflarına göre (a) maddesinde belirtilen taban yevmiyeler uygulanır, (a) maddesinde belirtilen taban yevmiyeler üzerinde bulunan işçilerin yevmiyelerine herhangi bir artış uygulanmaz.
2/a)-2. yıl zammı: 15.03.2017 tarihinden itibaren 1. maddenin (a) bendi kapsamında değerlendirilmiş olan işçilerin mevcut taban yevmiyelerine T.C. Başbakanlık TÜİK Tüketici Fiyat Endeksine göre 01.03.2016-28.02.2017 tarihleri arasında gerçekleşen bir önceki yılın aynı ayına göre (TÜFE) değişim oranında artış uygulanır.
2/b)-Kıdem Zammı: Tüm sürekli işçilere 15.03.2016-14.03.2018 dönemi için çıplak taban yevmiyelerine, her tam hizmet yılı için 0,19-TL kıdem zammı uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda yer verilen 15.03.2014-14.03.2016 tarihleri arasında davalı işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin "2. yıl zammı" yönünden yapılan düzenlemeye göre; davacının toplu iş sözleşmesi hükümlerinden, üyeliğinin davalıya bildirildiği (09.02.2015) ancak önceki işyerindeki toplu iş sözleşmesinin yürürlük tarihinin sona erdiği (28.02.2015) tarihinden sonra 2015 Mart ayından itibaren toplu iş sözleşmesinin 2. yıl zammından yararlandırılması ve temel ücrete davacının 2015 Mart ayı itibarıyla kıdem zammının eklenmesi gerektiğinin kabulü isabetlidir.
Diğer taraftan yukarıda yer verilen 15.03.2016-14.03.2018 tarihleri arasında yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin 55/1-(b) hükmünde vasıflarına göre işçilerin günlük taban ücretlerinin belirlendiği, nakil olan işçilerden taban ücretlerin altında kalan işçilere vasıflarına göre (a) alt bendinde belirtilen taban ücretlerin uygulanacağının kararlaştırıldığı, (a) alt bendinde belirtilen taban ücretlerin üzerinde bulunan işçilerin ücretlerinde ise herhangi bir artış uygulanmayacağının kararlaştırıldığı görülmüştür. Aynı maddenin 2-(a) alt bendinde 2. yıl zammı olarak (1/a) bendi kapsamında değerlendirilen işçilerin mevcut taban ücretlerine Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) değişim oranında artış uygulanacağı belirtilmiştir.
Davacının ücretinin devir tarihinde günlük brüt 109,30 TL olduğu, davalı İdare tarafından davacının yararlanmakta olduğu ... - İş Sendikasının taraf olduğu toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulandığı, davacının nakil gittiği işyerinde davacı ile aynı işi yapan usta vasıflı çalışanın günlük ücretinin ise 15.03.2015 tarihli toplu iş sözleşmesi uyarınca 82,25 TL, 15.03.2016 tarihinde 94,06 TL ve 15.03.2017 tarihinde 109,02 TL olduğu, davacının dava tarihi itibarıyla da ücretinin 113,43 TL olduğu anlaşılmaktadır. Şu hâlde davacının ücretinin toplu iş sözleşmesinde belirlenen taban ücretlerin üzerinde olduğu dikkate alındığında davacının 15.03.2016-14.03.2018 tarihleri arasında yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin birinci ve ikinci yıl zamlarından yararlandırılmaması gerekmektedir. Ancak toplu iş sözleşmesinde kıdem zammının herhangi bir sınırlama olmaksızın “tüm sürekli işçilerin” 15.03.2016-14.03.2018 dönemi için çıplak taban ücretlerine her tam hizmet yılı için 0,19 TL olarak uygulanacağı kararlaştırıldığından davacının kıdem zammından yararlandırılması gerektiği gözden kaçırılmamalıdır.
Eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.