MAHKEMESi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/2482 E., 2025/1256 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2025/4 E., 2025/376 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı asıl tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı asıl dava dilekçesinde; 17.12.2022 tarihinden itibaren davalı ... Sendikasının (Sendika) İzmir 2 No.lu Şube Başkanlığı görevini yürüttüğünü, davalı Sendika Genel Yönetim Kurulunun 10.12.2024 tarihli ve 243 sayılı "Tüzük Tadil Kongresi" yapılmasına ilişkin kararının iptali için dava açıldığını ve ... 4. İş Mahkemesinin 2024/444 Esas sayılı dosyasında 20.12.2024 tarihinde ihtiyati tedbir kararı
verildiğini, tedbir kararı sonrasında davalı Sendika Genel Yönetim Kurulu tarafından 24.12.2024 tarihli ve
251 sayılı karar ile "... Sen 7. Olağanüstü Tüzük Tadilatı Genel Kurulunun 11/01/2025 Tarihinde saat 14.00 de, çoğunluk sağlanamadığı takdirde 12/01/2025 tarihinde aynı yer ve aynı saatte 7. Olağanüstü Tüzük Tadilatı Genel Kurul gerçekleştirilmesine" karar verildiğini, bu kararın hukuka ve demokratik ilkelere açıkça aykırı olup, iptal edilmesi gerektiğini,
Sendika Yönetim Kurulu kararının iptali davası için açılması gereken 1 aylık süre
dolmadan kongre gerçekleştirme amacıyla bu kararın alındığını, yargı denetimi gerçekleşene kadar Tüzük tadili yaparak Olağan Genel Kurulu öne çekmeyi amaçladığını,
Olağanüstü Genel Kurulun yapılacağı tarihten 15 gün önce tebliğ edilmesi gerektiğini, Genel Kurul toplantısının günü, saati ve yeri ile gündeminin toplantıya katılma hakkı bulunan
üyelere bildirilmesi gerektiğini, sadece internet sitesinden yapılan ilanın yeterli olmayacağını,
herhangi bir mücbir sebep veyahut objektif ve ciddi bir sebep olmamasına rağmen, seçim
tarihinin değiştirilmeye çalışıldığını, yeni seçim tarihi olarak en geç 2025 Haziran ayının belirlenmeye çalışıldığını,
Teşkilat üzerinde baskı oluşturmanın amaçlandığını, Genel ... Genel Kurulunun öne çekilmesiyle beraber, Tüzük gereği şubelerin seçimlerinin de öne çekilmek zorunda kalınacağını, bu durumun üst kurul delege sayılarını değiştireceğini,
konuya ilişkin Çalışma ve ... Bakanlığının 26.12.2024 tarihli görüş yazısının da bulunduğunu,
davalının şubelerin seçimlerinde yeknesaklık sağlanması amacıyla genel ... genel kurulunu
öne çekmesinin kendi içerisinde çelişkili olduğunu, Genel Kurula 6 ay kala Olağanüstü Genel Kurul yapılamayacağını,
hukukumuzda geçici maddelerin değiştirilmesinin mümkün olmadığını,
dava konusu kararının demokratik ilkelere ve hukuka aykırı olduğunu, iyiniyetli olmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davalı Sendika Genel Yönetim Kurulunun 24.12.2024 tarihli ve 251 sayılı
kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Sendika vekili cevap dilekçesinde; Olağanüstü Genel Kurul yapılması için objektif, haklı ve somut bir neden olduğunu, tüm dünyayı yakından etkileyen Covid-19 pandemisi nedeniyle alınan yasal tedbirler nedeniyle ülkemizdeki tüm sendikaların genel kurul tarihlerinde yapılan ertelemelerin bir takım düzensizlikler oluşturduğunu, müvekkili Sendikanın da 2021 yılında bu durumdan etkilendiğini ve Genel ... ile Şubelerin Genel Kurul tarihlerinde bazı uyumsuzluklar meydana geldiğini, ...-Sen 8. Olağan Genel Kurulunun 2025 Kasım ayında yapılması gerektiğini, Sendikanın 88 Şubesinin Genel Kurul tarihlerinin ise kamu görevlileri sendikalarının üye sayılarının Resmî Gazete'de yayımlandığı 2025 Temmuz ayından önce olduğunu, bu durumda 2025 Temmuz ayından önce Genel Kurulunu gerçekleştiren bir şubenin, 2025 Temmuz'da yayımlanan üye sayılarına göre Genel ... Genel Kuruluna katılması gereken üst kurul delegelerini belirlemek için 2025 Temmuz ayından sonra ikinci kez genel kurul yapması gerektiğini, 88 Şubenin ikinci kez genel kurul yapmasının Sendikaya oluşturacağı ekonomik ve sosyal maliyete katlanılmasının mümkün olmadığını, bu sorunun tek çözümünün ise genel ... genel kurul tarihini öne çekmek olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı tarafından 11.01.2025 tarihli 7. Olağanüstü Genel Kurula karşı iptal davası açılmadığından huzurdaki davada davacının hukuki yararının kalmadığı, Olağanüstü Genel Kurul yapılmasına ilişkin gerekçelerin somut ve objektif sebepler olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asıl tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı asıl temyiz dilekçesinde; dava dilekçesinde belirttiği ve istinaf dilekçesinde tekrarladığı sebepleri ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, sendika olağanüstü genel kurulunun toplanmasına dair Sendika Yönetim Kurulu kararının iptali istemine ilişkindir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun (4688 sayılı Kanun) 3. maddesinde sendikalar, "Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar" olarak tanımlanmıştır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 51. maddesi de aynı doğrultudadır. Aynı maddenin son fıkrasında ise sendikaların yönetim ve işleyişlerinin demokrasi esaslarına aykırı olamayacağı vurgulanmıştır.
4688 sayılı Kanun'un 8. maddesinde, genel kurulun, sendika ve şubelerin zorunlu organlarından olduğu belirtilmiştir. Genel kurulun görev ve yetkileri, 4688 sayılı Kanun’un 12. maddesinde düzenlenmiştir. Maddeye göre sendika organlarının seçimi yetkisi de genel kuruldadır. Bu itibarla, sendikanın yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelerinin belirlendiği genel kurulların, demokratik esaslar doğrultusunda icra edilmesi, sendika içi demokrasinin gerçekleşmesi yönünden son derece önemlidir. Bu cümleden olarak, bir sendikanın demokratik yapıya sahip olup olmadığına ilişkin en somut ölçüler genel kurulun yapısı ve işleyişinde aranmalıdır (..., Sendikaların İşleyişinin Demokratik İlkelere Uygunluğu, İstanbul, 1980, s.119).
Genel kurul, sendikaların iradesini yansıtan nihai karar organıdır. Genel kurullar bakımından asıl olan ise olağan genel kuruldur. Olağan genel kurul, kanunda ve daha kısa bir süre belirlenmesi koşuluyla Tüzük'te öngörülen sürelerde düzenli şekilde yapılmak zorunda olunan ve yapılması için herhangi bir sebebin ortaya çıkması gerekli olmayan genel kuruldur. 4688 sayılı Kanun’un 10/4 hükmü ise "Olağanüstü genel kurul, yönetim kurulu veya denetleme kurulunun gerekli gördüğü durumlarda ya da genel kurul üye veya delegelerinin beşte birinin yazılı isteği üzerine en geç altmış gün içinde toplanır." şeklindedir.
Olağanüstü Genel Kurul, ancak genel kurulun olağanüstü şekilde toplanmasını gerektirir nitelikte objektif haklı sebeplerin bulunması hâlinde söz konusu olan istisnai nitelikteki genel kuruldur. Bu husus 4688 sayılı Kanun’un 43. maddesi atfı ile uygulama alanı bulan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 12. maddesinin gerekçesinde "Uygulamada seçimi kaybeden grubun beşte bir delege imzasını toplayıp hiçbir gerekçe göstermeden olağanüstü genel kurul talebinde bulunması her zaman karşılaşılan bir durumdur. Bu nedenle üye ve delegeler tarafından yapılacak olağanüstü genel kurul isteklerinin “iyi niyet kuralına” uygun haklı veya geçerli bir sebebe dayandırılması veya olağanüstü genel kurul isteminin olağan genel kurul ile çözülemeyecek bir sorunu çözmeye yönelik olması aranmıştır." şeklinde ifade edilmiştir.
Somut uyuşmazlıkta, Sendika Yönetim Kurulunun dava konusu 24.12.2024 tarihli ve 251 sayılı kararı ile Olağanüstü Genel Kurulun 11.01.2025 tarihinde toplanması, çoğunluk sağlanamadığı takdirde 12.01.2025 toplanmasına karar verilmiştir. Esasa ilişkin tek gündem maddesi ise Sendika Tüzüğü'nün geçici 1. maddesinin "7. Olağan genel kurul dönemi süresi, 13.11.2021 tarihinden itibaren başlamak üzere 43 aydır. Bu durumda şubeler olağan genel kurullarını söz konusu sürenin bitiminden en az iki ay önce gerçekleştirirler." şeklinde değiştirilmesidir. Sendika Tüzüğü'nün geçici 1. maddesinin değişiklikten önceki mevcut hâli ise "7. Olağan genel kurul dönemi süresi, 13.11.2021 tarihinden itibaren başlamak üzere 48 aydır. Bu durumda şubeler olağan genel kurullarını söz konusu sürenin bitiminden en az iki ay önce gerçekleştirirler." şeklindedir. Söz konusu değişiklik ile Olağan Genel Kurul tarihinin beş ay öne çekilmesi sonucunun ortaya çıkacağı görülmektedir.
Sendika Yönetim Kurulu kararının gerekçesinde ise; pandemi sürecinden dolayı 7. Olağan Genel Kurulun 13.11.2021 tarihinde gerçekleştirilebildiği, bu hâliyle 8. Olağan Genel Kurulun 13.11.2025 tarihinde gerçekleştirilmesi gerektiği, 120 şubenin 88'inin Şube Genel Kurulunun, kamu görevlileri sendikalarının üye sayılarının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarih olan 2025 yılı Temmuz ayından önce yapılma zorunluluğu bulunduğu, bu durumda 88 şubenin bir yıl içinde iki kez genel kurul yapmak zorunda kalacağı, bunun da genel ... ve şubeler üzerinde gereksiz zaman, emek ve mali külfete neden olacağı hususları ifade edilmiştir.
4688 sayılı Kanun'un "Genel kurulların toplantı zamanı ve karar yeter sayısı" kenar başlıklı 10/2 hükmüne göre "Olağan genel kurul toplantıları dört yılı aşmamak üzere tüzüklerde belirtilen sürede yapılır."
Sendika Tüzüğü'nün "Sendika Genel Kurulunun Oluşması" kenar başlıklı 14. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Genel Kurul, sendikanın en üst kademesi ve en yetkili organı olup Genel Yönetim Kurulu ve Genel Denetleme Kurulu asil üyeleri dâhil 312 delegeden oluşur. Sendikanın Genel Yönetim Kurulu ve Genel Denetleme Kurulu asil üyeleri bu sıfatlarıyla genel kurula delege olarak katılır.
...
Genel kurul tüzük hükümlerine göre şube genel kurullarından gizli oy, açık sayım ve döküm esasına uyularak seçilen 300 (üç yüz) asıl delegenin şubelere dağılımı aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır;
Toplam aidatlı üye sayısının üç yüz (300)’e bölümü ile “bir delegeliğe düşen üye sayısı” belirlenir. Şubelerin aidatlı üye sayısı, bu sayıya bölünerek “şubelere düşen delege sayısı” belirlenir. Bu işlemlerde kesirler dikkate alınmaz, artan delegelik olması halinde bu delegelikler, bölme işlemi sonucunda en yüksek kalana sahip şubeden başlanmak üzere şubelere dağıtılır. Toplam aidatlı üye sayısının belirlenmesinde Resmî Gazetede yayımlanmış en son sayı, şubelerin aidatlı üye sayısının belirlenmesinde Resmî Gazetede yayımlanmış en son sayıya esas mutabakat metninde yer verilen sayı esas alınır...."
Sendika Tüzüğü'nün "Genel Kurulun Toplanması ve Çalışma Şekli" kenar başlıklı 15. maddesinde yer alan düzenlemeye göre "Sendika Genel Kurulu dört yılda bir sendika merkezinin bulunduğu yerde toplanır. Genel Kurula çağrı yönetim kurulu tarafından yapılır."
Sendika Tüzüğü'nün "Şube Genel Kurulunun Toplantı Esasları" kenar başlıklı 37. maddesinde yer alan düzenlemeye göre "Şube Genel Kurulu olağan toplantısı, ilgili mevzuatında belirtilen azami süreyi aşmamak, Sendika Genel Kurulunun toplantı tarihinden en az iki ay önce tamamlanmak kaydıyla Sendika Yönetim Kurulu tarafından hazırlanan şube genel kurul toplantıları takviminde belirtilen tarihte yapılır."
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgulara göre, sendika genel kurulunu oluşturacak 300 asıl delegenin sayısal olarak şubelere dağılımı yapılırken şubeye bağlı üye sayılarının dikkate alınması gerektiği, şube üye sayılarının belirlenmesi noktasında ise Resmî Gazete'de yayımlanmış en son sayıya esas mutabakat metninde yer verilen sayının esas alınması gerektiği açıktır. Diğer taraftan Sendika Tüzüğü'nde, Resmî Gazete'de yeni bir istatistik yayımlanması durumunda, yeni verilere göre delege dağılımının yapılması gerektiği ve buna göre şubelerin yeni genel kurul yapması gerektiğine dair bir düzenleme de yer almamaktadır.
Bu itibarla, Sendika Yönetim Kurulu kararında gerekçe olarak yer verilen, 88 şubenin 2025 yılı Temmuz ayından sonra tekrar genel kurul yapmak zorunda kalacağı hususu, hukuken isabetsiz bir tespit olduğundan, sendikada olağanüstü genel kurulun toplanması için objektif, ciddi ve haklı sebeplerin bulunmadığı tartışmasızdır. Bu açıklamalara göre davanın kabulü ile Sendika Yönetim Kurulu kararının iptaline karar verilmesi gerekirken, anılan hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
19.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.