MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 48. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2846 E., 2025/1921 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 15. İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/373 E., 2021/578 K.
MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 15. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/743 E., 2017/426 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Enerji Sanayi ve Ticaret AŞ (... Enerji Şirketi) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin davalılara ait Irak ...-alet operatörü olarak çalıştığını, ücret ödemesinin birkaç ay dışında elden yapıldığını, iş sözleşmesinin işverenler tarafından haksız ve bildirimsiz olarak feshedildiğini, müvekkilinin haftanın 7 günü, ulusal bayram ve genel tatil günleri de dâhil 07.00-19.00 saatleri arasında çalıştığını ancak fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; müvekkilinin alacakları için İstanbul Anadolu 15. İş Mahkemesinin 2015/373 Esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını, yargılamanın uzun sürmesi ve dava dilekçesinde talep ettikleri bazı alacakların zamanaşımına uğrayacağını, bu nedenle eldeki davanın açıldığını belirterek fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. (... Şirketi) vekili cevap dilekçesinde; davacının 14.12.2013 tarihinde işe geldikten sonra işyerinden ayrıldığını, bir daha işe gelmediğini, tutanak tutulduğunu, iş sözleşmesine haklı nedenle son verildiğini, davacının müvekkilini ibra ettiğini, davacı ile müvekkili arasında yurtdışı hizmet sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmede ücretinin 600,00 USD olarak belirlendiğini, davacının alacağı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... Enerji Şirketi vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, müvekkilinin davacının işvereni olmadığını, davalı ile husumet ve çıkar ilişkisi içinde bulunan davacı tanıklarının beyanlarına itibar edilemeyeceğini, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davalı ... Şirketi tarafından tutulan devamsızlık tutanakları olduğunu, davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanmadığını, davacının hafta tatili, fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
3. Taraf olmaktan çıkarılan davalı ... Enerji Elektrik Üretim ve Madencilik AŞ vekili cevap dilekçesinde; davacının çalıştığı projenin müvekkili Şirket tarafından değil, ... Enerji Şirketi tarafından yürütüldüğünü, husumet itirazında bulunduklarını, ... Enerji Şirketinin de davaya konu olayla ilgili sorumluluğu gerektiren taraf sıfatı bulunmadığını, ... Enerji Şirketinin alınan ihale çevresindeki faaliyetleri anahtar teslim yoluyla sözleşme yaptığı şirketlere gördürdüğünü, davacının kendi isteğiyle işten ayrılmak istediğini beyan ettiğini, ibraname imzaladığını, davacının fazla süreli çalışma yaptığı ve buna ilişkin ücretlerinin ödenmediğine dair iddialarının ve ulusal bayram ve genel tatil günleri ile hafta tatili çalışması ücretlerinin ödenmediğine ilişkin iddialarının gerçeği yansıtmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 05.11.2011- 13.12.2013 tarihleri arasında en son aylık net 2.750,00 USD ücretle davalıya ait işyerinde çalıştığı, davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğundan davacının işçilik alacaklarından davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, iş sözleşmesinin davalı tarafından haklı nedenle feshedildiğinin ispatlanamadığı, davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödendiğinin davalı tarafından ispatlanmadığı gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... Enerji Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; her ne kadar istinaf dilekçesi başlığı yine dava dilekçesindeki ünvanla oluşturulmuş ise de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124.maddesi uyarınca gerçekleştirilen taraf değişikliğine göre itirazların davalı ... Enerji Şirketi bakımından değerlendirildiği, somut olayda davacının, davalılara ait şantiyede 05.11.2011- 13.12.2013 tarihleri arasında alet operatörü olarak çalıştığı, Yargıtay'dan geçen emsal dosyalarda da belirlendiği üzere davalı ... Enerji Şirketinin Irak'taki ... Projesi kapsamında bir kısım kaba inşaat işlerinin davalı ... Şirketi tarafından üstlenildiği, davalı Şirketler arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, davalı ... Enerji Şirketinin asıl işveren olarak ödenmeyen işçilik alacaklarından davalı ... Şirketi ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, davalı vekilinin husumete yönelik itirazının yerinde olmadığı, davacının işten çıkışının ... Kurumuna Kod 3 (istifa) olarak bildirilmesine rağmen bu durumla çelişir şekilde davacının devamsızlığından dolayı iş sözleşmesinin sona erdiğini belirttiği, istifa dilekçesi sunulamamış olmasına göre davacının iş sözleşmesinin haklı olmayan nedenlerle sona erdirildiğinin anlaşıldığı, davalı işverenlikçe, davacının işyerindeki fiilî çalışmalarını tespite elverişli herhangi bir işyeri giriş çıkış, puantaj kaydı gibi yazılı delil dosyaya sunulmadığı, dinlenen tanık beyanları ile davacının fazla çalışma yaptığı, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığı hususunun kanıtlandığı, davacının yurtiçinde bulunduğu günlerin hesaplardan dışlandığı, bilirkişi raporundaki hesaplamaların usul ve yasaya uygun olduğu, beyanları hükme esas alınan tanıkların işverene karşı davalarının olması hususunun tek başına bu tanıkların beyanlarına itibar edilemeyeceği anlamına gelmediği, zira yurt dışında çalışan işçilerin çalışma koşullarına tanıklık edecek kişi bulunmasının zor olduğu, yine başkaca delil mahiyetinde olan emsal dava dosyaları da gözetildiğinde davalı ... Enerji Şirketi vekilinin bu yöndeki istinaf talebinin reddine karar verildiği, davacının imzası bulunan ibranamede belirtilen alacakların dönem ücret alacakları olduğu anlaşılmakla hesabı yapılan alacaklardan mahsubunun mümkün olmadığı, dava dilekçesi ekleri arasında ihtarnameye ilişkin tebliğ belgeleri yer almakla birlikte davalılardan ... Enerji Şirketinin temerrrüde düşürülmediği, ihtarnamede bu Şirketin adının bulunmadığının görüldüğü, yine ... Holding tarafından teslim alınan evrakın bu davalı Şirket için usulüne uygun bir tebligat olarak kabulünün mümkün olmadığının değerlendirildiği, dolayısıyla davalılardan ... Enerji Şirketinin daha önce temerrüde düşürüldüğü ispat edilemediğinden davacı vekilinin istinaf itirazı kısmen haklı bulunarak hükmün yalnızca diğer davalı ... Şirketi bakımından düzeltildiği, davacı vekili asıl ve birleşen dava bakımından ayrı ayrı yargılama giderine hükmedilmesi gerektiğini belirterek karara itiraz etmiş olup Dairece hüküm yeniden kurulacağından iş bu istinaf sebebinin de karşılanmış olacağı gerekçesiyle davalı ... Enerji Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... Enerji Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;
1. Husumet itirazında bulunduklarını, ... Enerji Şirketinin Irak Elektrik Bakanlığından ihale ile almış olduğu proje çerçevesindeki faaliyetlerini anahtar teslim yoluyla diğer davalı ... Şirketine yaptırdığını, aralarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığını,
2. Davacının ... Şirketinin işçisi olarak çalıştığını,
3. Davacı tanıklarının işverene karşı davası olduğunu,
4. Davacının kendi isteğiyle işten ayrılmak istediğini beyan ettiğini, bu hususta davacının işvereni olan ... Şirketi tarafından kendisine tüm hakları ödenmek suretiyle ibraname imzalatıldığını,
5. Çalışma saatleri konusunda tanıkların çelişkili beyanlarının kabul edilmesinin imkânsız olduğunu, her gün 11-12 saat hatta 13 saate kadar çalıştıkları iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,
6. Davacının çalıştığı yerin Irak olduğunu, inşaat sektöründe çalışması ve çalışma alanı ile konaklama yerlerinin aynı şantiyede yer alması dolayısıyla çalışanların sürekli şantiye içinde bulunmasının devamlı çalışıldığı izlenimi uyandırdığını,
7. Davacı işçinin fazla çalışma iddiasının işyerinin çalışma düzeni içinde denkleştirme ya da telafi çalışması gibi esnek çalışma sistemi içinde değerlendirilmesi gerektiğini,
8. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma olmadığını,
9. Irak'ta cuma günleri tatil olmasına rağmen hesaplamada dışlanmadığını,
10. Davacı ve tanıkların birlikte çalışma dönemlerinin açıkça tespit edilmediğini, davacının Türkiye'de bulunduğu süre göz önüne alınmaksızın hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının hesaplandığını, Irak'taki tatil günleri ve cuma gününün resmî tatil olduğu hususlarının hesaplama yapılırken dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, davalı ... Enerji Şirketine husumet yöneltilip yöneltilemeyeceği, davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanıp kazanmadığı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ispatı ve hesaplanmasına ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 24/1 hükmüne göre hukuk seçimi, taraflarca açıkça yapılabileceği gibi zımni olarak da yapılabilir. Yabancılık unsuru taşıyan bir iş sözleşmesinin varlığı karşısında, Türk hukukuna göre açılmış bir davada davalı tarafça en geç cevap dilekçesi ile yabancı hukukun uygulanması gerektiği yönünde itirazda bulunulmaması yahut en geç ön inceleme duruşmasında tarafların hukuk seçimi konusunda anlaşmamış olmaları durumunda uyuşmazlığa uygulanacak olan hukukun Türk hukuku olarak zımnen seçilmiş olduğunun kabulü gerekir. Buna göre somut uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... Enerji Şirketi vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.