MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2012 E., 2025/2145 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 9. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/129 E., 2024/235 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin iş sözleşmesinin 26.04.2019 tarihinde işveren tarafından haksız bir şekilde feshedildiğini, işten çıkış kodunun kod (29) olarak bildirildiğini, işten bu kodla çıkartıldığını yeni fark ettiklerini, bu kodun "işveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeni ile iş akdinin feshi" anlamına geldiğini, ancak işverenin iş sözleşmesini haklı bir sebep olmadan feshettiğini, bu kodun davacının yeni iş başvurularında olumsuz intiba uyandırıp iş fırsatlarının kaybına sebep olduğunu ve işsizlik ücretinden faydalanamadığını ileri sürerek işten çıkış kodunun geçmişe dönük olarak değiştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili Kurumun duruşu ile bağdaşmayan, doğruluk ve bağlılığa uymayan eylemlerde bulunduğunu, davranış kuralları politikasına aykırı davrandığını ve Kamu Görevlisine Hakaret, Terörle Mücadelede Görev Almış Kamu Görevlilerini Hedef Göstermek kapsamında hukuka aykırı davranışlarda bulunduğu gerekçesiyle aleyhinde soruşturma açılmasına sebebiyet verdiğini, söz konusu davranışları sebebiyle davacının iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II maddesi uyarınca feshedildiğini, davacının Bakırköy 13. İş Mahkemesinin 2019/390 Esas sayılı dosyasında açtığı işe iade davasında feshin haklı olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verildiğini, davacının istinaf başvurusunda bulunduğunu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesinin 2020/2087 Esas, 2020/2308 Karar sayılı kararı ile davanın reddine kesin olarak karar verildiğini, davacının işten çıkış kodunun (29) olduğunu ve gerekçesini bildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... (...) vekili cevap dilekçesinde; işten çıkış kodunun değiştirilmesinin Kurumun sorumluluğunda olmadığını, işveren tarafından yapılmakta olduğunu, Kuruma kusur atfedilemeyeceğini, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyaya kazandırılan Bakırköy 13. İş Mahkemesinin 2019/390 Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, feshin haklı nedene dayandığından bahisle açılan işe iade davasının reddine karar verildiği, söz konusu kararın davacı yanca istinaf edildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesinin 22.12.2020 tarih ve 2020/2087 Esas, 2020/2308 Karar sayılı ilâmı ile feshin geçerli nedene dayanması sebebiyle davanın reddine karar verildiği, fesih sebebi paylaşıma ilişkin davacı hakkında İstanbul 59. Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/586 Esas sayılı dosya nezdinde açılan davada davacı hakkında kamu görevlisine alenen hakaret suçundan beraat karar verildiği ve söz konusu kararın kesinleştiği, davacının iş sözleşmesinin feshinin haklı nedene dayanmadığının anlaşıldığı, ...'ya husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davalı ... Şirketine karşı açılan davanın kabulü ile, davalı işveren tarafından Kuruma bildirilen davacıya ait 26.04.2019 tarihli işten ayrılış bildirgesinde sigortalının işten ayrılış kodu olarak bildirilen "kod 29" kodunun, "kod 4" olarak değiştirilmesi gerektiğinin tespitine, ...'ya karşı açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... AŞ vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2022/8185 Esas, 2022/10424 Karar sayılı kararı uyarınca, davacı tarafça açılıp kesinleşen işe iade davasında feshin değerlendirildiği nazara alındığında davacının ... çıkış kodunun düzeltilmesine yönelik dava yönünden güncel hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle ...'ya yönelik açılan davanın husumet yokluğundan reddine, davalı ... AŞ'ye yönelik açılan davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Müvekkilinin hukuki yararı bulunduğunu,
2. Müvekkilinin ilgili kod yüzünden işsizlik ücreti alamadığını ve uzun süre iş bulamadığını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, işten çıkış kodunun düzeltilmesi istemine ilişkin davada hukuki yararın bulunup bulunmadığı noktasındadır.
Mahkemeden istenilen hukuki korunmaya göre davalar; edâ davaları, tespit davaları ve inşai davalar olarak ayrılmaktadır. ... davalarında, bir şeyin yapılması, bir şeyin verilmesi veya bir şey yapılmaması istenmekte iken; inşai (yenilik doğuran) davalar ile de var olan bir hukuki durumun değiştirilmesi, kaldırılması veya yeni bir hukuki durumun yaratılması istenir. İnşai (yenilik doğurucu) davanın kabulü ile yeni bir hukuki durum yaratılır ve hukuksal sonuç genellikle bir yargı kararı ile doğar. Tespit davaları ise, bir hakkın veya bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının yahut bir belgenin sahte olup olmadığının tespitine ilişkin davalardır. Tespit davası kendine özgü davalardan olup dava sonucunda verilen kararın icra ve infaz kabiliyeti yoktur.
Tespit davalarında davacının amacı, bir hak veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun veyahut içeriğinin belirlenmesi olup hak veya hukuki ilişkinin varlığı yahut yokluğu tespit davası açılabilmesi için tek başına yeterli değildir. Bundan başka, tespit davasının dinlenebilmesi için konusunu oluşturan hak veya hukuki ilişkinin var olup olmadığının Mahkemece hemen tespit edilmesinde davacının korunmaya değer güncel bir hukuki yararının bulunması gerekir. Tespit davaları edâ davalarının öncüsü olduğundan edâ davası açılmasının mümkün olduğu hâllerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir.
Hukuki yararın bulunması dava şartı olup yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi hâkim tarafından da resen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti hâlinde davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115. maddesine göre dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir.
Uygulamada çıkış kodunun gerçeğe aykırı olarak ...'ya bildirildiği iddiasıyla işveren aleyhine açılan davalar, "çıkış kodunun düzeltilmesi davası" olarak adlandırılmakta ise de davanın ...’ya yöneltilemediği de dikkate alındığında "tespit davası" niteliğindedir.
Dosya kapsamı ve dava dilekçesi içeriği dikkate alındığında, davacının işten çıkış kodunun düzeltilmesi gerektiğinin tespitine ilişkin davayı açmakta güncel hukuki yararı bulunduğu anlaşılmakla; işin esasına girilmesi gerekirken hukuki yarar yokluğundan talebin reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.