MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2025/171 E., 2025/200 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı ... (Bakanlık) ve davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı Bakanlık tarfından 07.09.2021 tarihli tutanakla eski hükümlü ... engelli işçi alımı ilanı ile müvekkiline ait Hastane işyerinde çalıştırılmak üzere kura ile atanan işçilerin aynı koşullarda işe başlatılan diğer işçiler gibi İdari Mali İşler Daire Başkanlığına alınmasına, bu işçilerin aynı zamanda atanan diğer eski hükümlü ... engelli işçilere kıyasen yoksun kaldıkları toplu iş sözleşmesinden kaynaklı ücret ve sosyal haklarının bireysel iş sözleşmesinin olmaması ve işverenin işçilerine eşit davranma borcu sebebiyle ödenmesine karar verildiğini, müvekkili İdareyi ödeme yapmakla yükümlendiren bu tutanağın hukuka aykırı olduğunu, müvekkiline ait Hastane işyerinde çalışan işçilerin İşkolları Yönetmeliği'nin ...sıra No.lu sağlık ve sosyal hizmetler işkolunda yetkili sendikaya üye olma imkânının bulunduğunu, bu işçilerin kadrolarının İşkolları Yönetmeliği'nin ... sıra No.lu ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolunda faaliyet gösteren işyerine kaydırılması ve ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolunda kurulu bulunan sendika ile imzalanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinden geçmişe dönük olarak faydalandırılması gerektiği kanaatine varılmasının hukuka aykırı olduğunu, tutanağa göre sağlık ve sosyal hizmetler işkolunda faaliyet gösteren Hastanede çalıştırılan işçilerin koşulsuz istisnasız ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolunda yetkili sendikaya üye olacağı varsayımı ile bu işçilere ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolunda kurulu sendika ile bağıtlanan toplu iş sözleşmesinin uygulanmasına karar verildiğini, ancak işçilerin sendika üyeliği yapmama, sendikaya geç üye olma veya hiç üye olmama ihtimalinin öngörülmediğini, hiçbir sendikaya üye olmadan çalışan işçilerin de bulunduğunu, somut verilere göre işçilerin sendika üyeliği olmadan sendika üyesi kabul edilerek işçilere ödeme yapılmasının yersiz ödemelere sebep olacağını, İdareyi ödeme yapmakla yükümlendiren tutanak ile sendika üyesi olmayan işçilerin sendika üyesiymiş gibi toplu iş sözleşmesinden faydalandırılmasının hukuka aykırı olduğunu beyanla 07.09.2021 tarihli tutanağın iptali ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; işçilerin işe alındıkları kadro ile çalıştırıldıkları kadronun farklı olduğunu, bu durumun da işçinin sendikal haklarını ve faaliyetlerin işleyişini, özlük haklarını etkileyeceği gerçeğini değiştiremeyeceğini, bu işleyişin işçi lehine sürdürülebilir olması için işçinin alımı yapıldığı işkolunda istidam edilmesinin önemli olduğunu, henüz icrai nitelik kazanmayan müfettiş tutanağına istinaden açılan bu davanın hukuki menfaat ilkesi ihlal edilerek açıldığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... cevap dilekçesinde; davacı ... tarafından verilen ilanda işe alınan işçilerin İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı biriminde istihdam edileceğinin net bir şekilde açıklandığını, bu ilanda belirtilen koşulları sağladıkları için İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı birimine atandıklarını, İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığında yetkili Sendikanın dava dışı ..., ...., ..., ... ve ... İşçileri Sendikası (...-İş Sendikası) olduğu için mali ve sosyal haklarının buna göre düzenlenmesi gerektiğini, davacı vekilinin iddialarının gerçek dışı olduğunu, eğer bir hata varsa bundan davacı tarafın sorumlu olduğunu, kadro ihdası yapılmadan kendilerini çalıştırdıklarını, kadro tahsislerini baştan yanlış yapıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.
3. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, mevcut davada ispat yükünün davacıya ait olduğunu, dava konusu teftiş raporunda belirtilen eksiklik ve aykırılıklar bakımından davacının kusuru bulunduğunu, davacı tarafın 07.09.2021 tarihinde tebellüğ ettiği rapora karşı ihtirazı kayıt koymadığını ve raporda belirtilen eksiklikleri yerine getirdiğini, bu durumda teftiş raporunda belirtilen hususları kabul ettiği kanaatinde olduklarını, dava dilekçesinde teftiş raporunun İdare bakımından yerindelik denetimine konu olamayacağı ifade edilmiş ise de davacının davada işveren sıfatıyla yer aldığını, dolayısı ile İdare hukuku bakımından ifade edilen hususların söz konusu dava bakımından yerinde olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
4. Davalı ... cevap dilekçesinde; davacı ... İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı biriminde işe girme hakkı kazandığını, işe başladığı 14.02.2019 tarihinde İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığında yetkili ...-İş Sendikası üyeliğine başvurduğunu ancak üyeliğinin onaylanmadığını, dava konusu raporun Hastane ve idari birimlerde çalışan işçiler arasında iş barışını bozduğu ve İdare tarafından işçilere eşit davranılmadığı hissinin doğacağı iddiasının varsayıma dayalı ve yersiz olduğunu, davacı tarafından Hastane işyerinde görevlendirilen bir kısım işçilerin de kadroları nedeniyle dava dışı ...-İş Sendikasının taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden faydalandırıldıklarını belirterek davanın reddini istemiştir.
5. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın süresinde açılmadığını, davacının rapora karşı ihtirazı kayıt koymadığını ve raporda belirtilen eksiklikleri yerine getirdiğini, teftiş raporunda belirtilen hususları kabul ettiği kanaatinde olduklarını belirterek davanın reddini istemiştir.
6. Diğer davalılar, davaya cevap dilekçesi vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 25.10.2022 tarihli kararı ile; davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 25.10.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 26.09.2024 tarihli kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 26.09.2024 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, toplu iş sözleşmesinin yer ve kişi bakımından kapsamında yer alan işçilerin, toplu iş sözleşmesinin mali haklara ilişkin hükümlerinden yararlanabilmesinin 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 39. maddesinde belirtilen şartların varlığına bağlı olduğu, bu nedenle aynı dönemde ve aynı koşullarda işe başlatılan işçilerin tamamının işverenin eşit işlem borcu nedeniyle dava dışı Sendikanın tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması gerektiğine dair iş müfettişi tarafından tutulan 07.09.2021 tarihli tutanağın iptali istemine yönelik davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğinden bahisle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; aynı dönemde ve aynı koşullarda işe başlatılan işçilerin tamamının işverenin eşit işlem borcu nedeniyle dava dışı Sendikanın tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması gerektiğine dair tutanağın hatalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davalı Bakanlık vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu raporun icrai işlem niteliğinde olmadığını, bu nedenle davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını, işçilerin işe alındığı kadro ile çalıştırıldıkları kadronun farklı olduğunu ileri sürmüştür.
2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde;
a. Davanın süresinde açılmadığını,
b. Dava konusu raporun davacı tarafından ihtirazı kayıt koymaksızın kabul edildiğini,
c. Davacı tarafından işe alınan işçilerin bir kısmının ilan edilen işkolundan farklı bir işkolunda faaliyet gösteren birimde çalıştırılmasının eşit davranma borcuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; 4857 sayılı İş Kanunu'nun 92/3 hükmü kapsamında ... İş Teftiş Kurulunca düzenlenen tutanakların iptali istemine ilişkindir.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Bakanlık ve davalı ... vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı Bakanlık ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davalı ...'a yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
16.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.