MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/246 E., 2025/1940 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 26. İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/152 E., 2024/237 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalılardan .. Ulaşım Ticaret AŞ (.. Şirketi) vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:
Miktar veya değeri temyiz kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihaî kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352/1-(b) hükmü uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
Dosya içeriğine göre reddedilen ve davacı tarafından temyize konu edilen toplam miktar, Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla 04.06.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesi ile değiştirilen 6100 sayılı Kanun'un ek madde 1/2 hükmü uyarınca dava tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 47.530 ,00 TL’nin altında kalmaktadır.
Davalı ... Şirketi vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.
Davalı ... Şirketi vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de 6100 sayılı Kanun'un 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin miktardan reddi ile incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline .. Havacılık Hizmetleri AŞ'ye (.. Şirketi) ait uçakta kaptan pilot olarak görev yapan ve bu Şirket adına faaliyetler yürüten .. tarafından Aralık 2016 tarihinde harcırah ve yakıt giderleri hariç olmak üzere 5.000,00 USD ücretle pilot olarak iş teklifinde bulunulduğunu, davacının bu teklifi kabul ettiğini, kaptan pilotun müvekkiline uçağın ... Şirketi altında faaliyet göstermesi nedeni ile aylık ücretin 5.000,00 TL olan kısmının ... Şirketi tarafından banka hesabına yatırılacağını, kalan kısmının ve ek harcırahların ise Euroair Şirketi tarafından ödeneceğini bildirdiğini, 04.03.2017 tarihli uçucu personel hizmet sözleşmesine göre davacının 2 yıl süre ile uçuş personeli olarak istihdam edileceğinin kararlaştırıldığını, davacının ikinci pilot olarak uçtuğu TC-KON tescilli uçağın 22.09.2017 tarihinde inişte pistten çıktığını ve çıkan yangını sonrası pilotların yaralı olarak hastaneye kaldırıldığını, 11.11.2017 tarihinde müvekkiline işgörür raporu verildiğini ancak uçuş yapmaması ve 18.12.2017 tarihinde yeniden kontrole gelmesinin istenildiğini, davacının 28.12.2017 tarihinde ... Kurumundan gelen kısa mesaj ile işin sonlanması nedeni ile işten ayrılış bildirimini 18.12.2017 tarihinde yapıldığının bildirildiğini, akabinde 29.12.2017 tarihinde M.K tarafından gönderilen e-posta ile iş sözleşmesinin feshedildiğini öğrendiğini ileri sürerek haksız fesih tazminatı, bakiye ücret alacağı ve ayrıca kötüniyet tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davada ... Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili ve görevli olduğunu, davacıya 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun) hükümlerinin uygulanması gerektiğini, davacı ile müvekkili Şirket arasında herhangi bir hizmet sözleşmesinin düzenlenmediğini, müvekkili Şirketin TC-KON tescilli C650 tipi uçağın sahibi olduğunu, diğer davalı ... Şirketi ile müvekkili Şirket arasında imzalanan hava aracı işletme sözleşmesine istinaden uçağın işletilmesi, uçurulmasının diğer davalıya ait olduğunu, uçağın 21.09.2017 tarihinde .. Atatürk Havalimanında kaza geçirdiğini, kullanılamaz hâle geldiğini, davacı ile diğer davalı arasındaki uçucu personel hizmet sözleşmesi gereği, ... Şirketi ile müvekkili Şirket arasındaki hava araç işletme sözleşmesi sonlandığında davacının da uçucu personel hizmet sözleşmesinin sona ereceğinin kararlaştırıldığını, haklı fesih koşulları oluşmasına rağmen 6 aylık ücret bedeli olan 30.000,00 TL'nin davacıya ödendiğini, davacı ile müvekkili Şirket arasında düzenlenen herhangi bir sözleşme bulunmadığını, USD olarak ücret ödendiği iddiasının gerçeğe aykırı olduğunu, M.K'nin müvekkili Şirketin sivil havacılık nezdindeki işlemleri ile ilgili danışmanlık hizmeti verdiğini, olayda kötüniyet tazminatının koşullarının oluşmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... Şirketi cevap dilekçesi vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Şirketi vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taraflar arasında imzalanan Uçucu Personel Hizmet Sözleşmesinin "IV-Sözleşme Başlangıç Tarihi, Süresi ve Yürürlük Şartları" "A-Başlangıç Tarihi" başlıklı maddesinde, "...işbu belirli süreli hizmet sözleşmesinin başlangıç tarihi 04.03.2017 dir. Ancak ... Ulaşım Ticaret A.Ş. İle EUROAIR Havacılık Hizmetleri A.Ş. Arasındaki AOC hizmet sözleşmesi sonlandığında bu sözleşme sona erer. Bu tarihten itibaren iki(2) yıl süre ile uçucu personel, şirket prensip ve talimatları ile sivil havacılık mevzuatında pilota tahmil edilmiş olan yükümlülük ve görevleri yerine getirecektir. Personelin şirkette yükleneceği görevin özelliğine göre alacağı ilave uçuş ve yer eğitimleri bu süre içerisinde yapılabilecektir." "B-Süresi" başlıklı maddesinde, "Bu sözleşmenin süresi, EUROAIR Havacılık Hizmetleri A.Ş. tarafından SKYLINE ... Ulaşım Ticaret A.Ş.'ye bildirim yapılmadığı taktirde 2(iki) yıldır. Uçak İşletme Sözleşmesi, geçerli olduğu sürece yürürlükte kalacak ve sözleşmenin sona ereceği tarihten en geç 1(bir) ay öncesine kadar taraflarca mutabakat sağlanması halinde veya taraflarca bildirimde bulunulmadığı takdirde 1(bir) yıl süre ile uzatılmış kabul edilecektir." "VIII-İşverenin Görev ve Yükümlülükleri" başlıklı 6. maddesinde, "işveren, sözleşme süresi dolmadan personelin isteği dışında ve yasada haklı fesih olarak tanımlanmamış nedenlerle personelin hizmet akdini feshederse, uçucu personele aldığı toplam 6 (altı) aylık ücret(6 aylık maaş+uçuş tazminatı) bedeli kadar ödeme yapacaktır." şeklinde düzenlendiği, dosya kapsamından davacının davalı ... Şirketinde 04.03.2017-18.12.2017 tarihleri arasında çalıştığı, davacının davalı ... Şirketine ait uçakta 04.03.2017 tarihli Uçucu Personel Hizmet Sözleşmesine dayalı olarak belirli süreli hizmet sözleşmesi ile çalışmaya başladığı, davalı ... Şirketi ile diğer davalı ... Şirketi arasında Hava Aracı İşletme Sözleşmesi uyarınca uçağın işletmesinin davalı ... Şirketi tarafından yapıldığı, dosya kapsamındaki deliller ve taraflar arasındaki sözleşmeler uyarınca hükmedilen alacaklardan tarafların müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler, tanık beyanları ve emsal ücret araştırması ile davacının ücretini brüt 5.000,00 USD olduğu, bunun aylık 5.000,00 TL olan kısmının davalı ... Şirketi tarafından banka hesabına yatırıldığı, bakiye 2.207,25 USD ücret alacağının bulunduğu, davacı ve davalı ... Şirketi arasında akdedilen 04.03.2017 tarihli uçucu personel hizmet sözleşmesinde işveren tarafından feshi hâlinde, uçucu personelin bu yüzden uğradığı zararlar ile 6 aylık ücret ve uçuş tazminatının net tutarlarının uçucu personele ödeneceğinin kararlaştırılmış olduğu, talebin sözleşmede bahsi geçen 6 aylık ücret tutarındaki cezai şarta ilişkin olduğunun davacı tarafça açıklandığı, 6098 sayılı Kanun'un 182/son hükmü gereği davacının yaptığı işin niteliği, çalışılmayan süre nedeniyle, talep edilen cezai şarttan takdiren %40 oranında takdiri indirim yapılması gerektiği, ancak bu indirimden dolayı davacı aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretinin hükmedilmemesi gerektiği belirtilerek davalı ... Şirketinin istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;
a. Müvekkili Şirket yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, hava aracı işletme sözleşmesine göre tüm mali yükümlülüklerden diğer davalı ... Şirketinin sorumlu olduğunu,
b. Görev ve yetkiye ilişkin itirazların dikkate alınmadığını,
c. Davacının başka işlerden elde ettiği gelirlerin tespiti ve hükmedilen tutardan indirilmesi gerektiğini,
d. Dava dilekçesinde haksız fesih tazminatı olarak talep edilen miktarın Mahkemece cezai şart olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu,
e. Uçağın kullanılamaz hâle gelmesinin pilotaj hatasından kaynaklandığını ve davacı kendi kusuruna dayanarak hak iddia edemeyeceğini,
f. Ücret hatalı şekilde tespit edilerek bakiye ücret alacağının hesaplandığını
ileri sürmüştür.
2. Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verildiğinden, temyiz sebeplerine yer verilmemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, husumet, davacının talep ettiği alacaklara hak kazanıp kazanmadığı, alacakların hangi para birimi üzerinden hüküm altına alınması gerektiğine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı ... Şirketi vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. 6098 sayılı Kanun'un 99. maddesi şöyledir:
"Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir.
Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir.
Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir."
Sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmaması ve borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine 6098 sayılı Kanun'un 99/3 hükmü gereği alacaklı, bu alacağını aynen yani USD cinsinden kararlaştırılan borcun USD olarak ödenmesini isteyebilir. Bu durumda alacaklar yabancı para üzerinden hesaplanır ve hüküm yabancı para üzerinden kurulur. Fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini de isteyebilir ve bu ifade alacağın sözleşmede kararlaştırılan yabancı para üzerinden talep edildiğini gösterir. Dava dilekçesinde alacağın Türk lirası cinsinden ödenmesi talep edilmiş ise bu talep yabancı paranın vade tarihindeki kur karşılığı Türk lirası olarak tahsilinin istendiği anlamına gelir. Kanundaki bu düzenleme ile borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklıya seçimlik bir hak tanınmış olup yenilik doğurucu nitelikteki talep hakkını kullanan alacaklı artık bu tercihinden dönemez.
Somut uyuşmazlıkta davacı dava dilekçesinde seçim hakkını kullanarak alacaklarını Türk lirası olarak talep etmiştir. Her ne kadar 13.10.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile alacaklarını USD olarak ödenmesini talep etmiş ise de yenilik doğuran hakların bir defa kullanılmakla tükendiği dikkate alındığında, ıslahla dahi söz konusu tercihten dönülmesi mümkün değildir.
Mahkemece talebi aşar şekilde USD cinsinden hüküm kurulması isabetsizdir. Bu durumda 6098 sayılı Kanun'un 99/3 hükmü uyarınca vade tarihindeki kur esas alınarak alacakları hesaplanmalı ve hüküm altına alınmalıdır. Taleple bağlılık kuralına aykırı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
A. Davacı Temyizi Yönünden
Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,
Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine
B. Davalı ... Şirketi Temyizi Yönünden
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ... Şirketine iadesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
05.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.