MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/481 E., 2024/730 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı ... İnş. Taah. ve San. Tic. AŞ (... Şirketi) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.
... Şirketi vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin miktardan reddi ile incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıların Türkmenistan'da bulunan şantiyesinde 26.06.2013-02.01.2017 tarihleri arasında broad montaj şefi olarak çalıştığını, 2016 yılı Ekim ayından itibaren ücretinin aylık net 5.700,00 USD olduğunu, bunun 1.000,00 USD'sinin elden ödendiğini, aylık 650,00 USD kira yardımı yapıldığını, yemek ve konaklamanın işveren tarafından sağlandığını, davacının ücret alacaklarının ödenmemesi sebebiyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini, ayda iki pazar günü haricinde hafta tatilinde çalıştığını ve ayrıca fazla çalışma yapmasına ve tatil günlerinde çalışmasına rağmen karşılığı ücretlerinin ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ödenmemiş ücret alacağı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, talep konusu yaptığı çalışma döneminde diğer davalı Şirket nezdinde çalıştığını ve müvekkili Şirketin işçisi olmayıp kendi bünyelerinde çalışmadığını, davacı ile ilgili evrakın diğer davalıda olduğunu beyanla davanın öncelikle husumetten, aksi hâlde esastan reddine karar verilmesini istemiştir.
2. Davalı ... Teknoloji Ses ve Görüntü Sistemleri San. ve Tic. AŞ (... Şirketi) cevap dilekçesinde; müvekkili Şirkete sulh ceza hâkimliği kararı ile ... Sigorta Fonu yetkililerinin kayyum olarak atandığını, bu sebeple gerekli evrak ve belgelere ulaşılamadığını, davacının talep etmiş olduğu alacakların varlığını ispat etmesi gerektiği gibi ... Kurumu (...) kayıtlarının incelenerek hizmet süresinin tespit edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 05.03.2020 tarihli kararı ile; davacının işyeri özlük dosyası ile; ... kayıtları ve hizmet döküm cetvelleri, banka kayıtları, emsal ücrete ilişkin yazılan müzekkere cevaplarının celbedilerek incelendiği, tanıklar dinlendiği, bilirkişi raporu aldırıldığı, davalılar arasında hizmet alımı ilişkisi olduğu, davacının bu kapsamda asıl işveren ... Şirketine ait işyerinde, alt işveren ... Şirketi işçisi olarak çalıştığı, yapılan işin mahiyeti, davalı ... Şirketinin ikrarı birlikte değerlendirildiğinde davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğu, davalıların hesaplanan işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları ve davalı ... Şirketi vekilinin husumet itirazının yerinde olmadığı, davalılar nezdinde 15.07.2013-29.12.2016 tarihleri arasında 3 yıl 5 ay 14 gün hizmeti olan davacının son ücretinin, davacı beyanı, banka kayıtlarıyla yapılan sabit ödeme miktarı, ücret değişiklik formu, tanık beyanları ile emsal ücret yazıları davacının eğitim durumu, görevi, kıdemi, niteliği ve yaşı, işin yurt dışında yapılması hususları birlikte değerlendirildiğinde net 5.700,00 USD olduğu, Mahkemece benimsenen bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere davacının ödenmeyen ücret alacağı ve bir kısım işçilik alacaklarının bulunduğu anlaşılmakla davacının iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği ve kıdem tazminatına hak kazandığı, yine tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre sübut bulan fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının denetime elverişli bilirkişi raporu ile hesaplanan tutarda ve indirim uygulanarak hüküm altına alındığı belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 05.03.2020 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı ... Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesinin 12.10.2022 tarihli kararı ile; davalı ... Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesinin 12.10.2022 tarihli kararının süresi içinde davalı ... Şirketi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, davacının almakta olduğu ücrete ilişkin olarak dava dilekçesinde yapılan açıklamada; 2016 yılı Ekim ayına kadar olan dönemde ücretin net 12.950,00 TL ve ilaveten 450,00 USD olduğunun belirtildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının 2016 yılının Ekim ayından öncesine ait dönemsel ücretleri belirlenirken davacı talebi aşılarak, 2014 yılı için 16.800,00 TL, 2015 yılı için 17.085,00 TL ve Eylül ayı dâhil olmak üzere 2016 yılı için 22.368,67 TL ücret tespit edildiğinin anlaşıldığı, Mahkemece yapılması gereken işin, dönemsel ücret tespit edilirken dosyada yer bilgi ve belgelerin, davacı talebi gözetilerek değerlendirilmesi ve uyuşmazlık konusu alacakların davacı talebi aşılmadan hesaplanması olduğu, bu yön göz ardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesinin maddi vakıa ve taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğu, kabule göre ise hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının ücret konusundaki iddiasını destekleyen somut bir veri olmadığı belirtilerek, banka kayıtları ve 01.01.2016 tarihli Atama Terfi ve Ücret Değişikliği Formuna göre davacı ücretinin brüt 22.368,67 TL olduğu kabul edildiği hâlde İlk Derece Mahkemesi karar gerekçesinde, davacı ücretinin 5.700,00 USD olduğu hususunda dosya kapsamına uygun olmayan açıklamaya yer verilmesinin isabetli olmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma kararı doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;
1. Husumet itirazında bulunduklarını,
2. Ücret tespitinin hatalı olduğunu,
3. Davacının ücret alacağı bulunmadığını,
4. Kıdem tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu,
5. Bozmadan önce alınan bilirkişi raporunda brüt ücret üzerinden yapılan hesaplamalarda işçi ... primi ve işçi işsizlik priminin hesaplamalardan mahsup edildiğini, bu hususun bozma nedeni yapılmadığını, hesaplama biçimi yönünden değişikliğe gidilmesinin mümkün olmadığını,
6. Davacının fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının bulunmadığını, alacakların hatalı bir şekilde hesaplandığını,
7. Yurda giriş çıkış kayıtlarının hesaplamalardan mahsup edilmesi gerektiğini,
8. Uyuşmazlıkta Türkmenistan hukukunun uygulanması gerektiğini,
9. Faiz başlangıç tarihlerinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının ücretin doğru tespit edilip edilmediğine ilişkindir.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı ... Şirketi vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.