MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1273 E., 2025/2403 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Aliağa 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/517 E., 2024/177 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... San. ve Tic. AŞ (... Şirketi) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait işyerinde 23.01.2019-20.08.2022 tarihleri arasında çelik kaynak ustası olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin işverence haklı sebep olmaksızın feshedildiğini, müvekkilinin günlük ücretinin 270,00 TL olduğunu, müvekkilinin çalışmadığı hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin ücretinin aylığından kesildiğini, işyerinde fazla çalışma yapıldığını, hafta tatilleri ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalışmaya devam ettiğini, söz konusu çalışmaların karşılığının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, yıllık ücretli izin, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti, asgari geçim indirimi alacakları ile ücretinden her ay yapılan ancak kuruma yatırılmayan bireysel emeklilik sistemine ilişkin kesintilerin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının diğer davalı Şirket çalışanı olduğundan davanın husumetten reddini istemiştir.
2. Davalı ... Yapı İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. (... Yapı Şirketi) vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalı ... Yapı Şirketi nezdinde 23.01.2019-20.08.2022 tarihleri arasında çalıştığı, dosya kapsamında dinlenilen tanık beyanları, emsal ücret araştırması nazar alındığında davacının iddiası gibi aylık ücretinin net 8.100,00 TL olduğu, davalı tarafça iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiği hususu ispatlanmadığından davacının kıdem ve ihbar tazminatına alacağına hak kazandığı, işe giriş çıkış kayıtlarına göre davacının fazla çalışma yaptığı, bir kısım hafta tatilleri ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığı, söz konusu çalışmaların karşılığının ödendiğinin işverence ispatlanmadığı; ayrıca davacının ödenmeyen ücret ile asgari geçim indirimi alacağının da bulunduğu; davalılar arasındaki sözleşmenin mahkememize sunulmadığı ancak ... Kurumu (...) kayıtları ve tanık beyanlarına göre davalılar arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, taraflar aralarında anahtar teslim bir iş sözleşmesi olduğunun da ispatlanamamış olmaları hususu nazara alınarak davalıların işçilik alacaklarından müştereken müteselsilen sorumlu oldukları; ancak banka hesap hareketleri ve ücret bordroları dosya kapsamında bulunmadığından, tanık beyanları da bu hususta çelişkili olduğundan davacının bireysel emeklilik sistemine ilişkin kesintileri ispatlayamadığı gerekçesi ile söz konusu alacağın reddine, diğer alacakların kabulüne dair davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince reddedilen alacak miktarı dikkate alındığında davacı vekilinin istinaf başvurusunun miktar itibarıyla kesin olması nedeniyle reddine; İlk Derece Mahkemesinin değerlendirilmesinde usul ve esas bakımından hukuka aykırılık bulunmamasına, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere göre ve özellikle ... kaydında davalı ... Yapı Şirketinin diğer davalı Şirketin alt işvereni olması ve tanık beyanları nazara alındığında, davalı ... Şirketi asıl işveren sıfatını haiz olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda tespit edilen son aylık ücretin tespitine ilişkin davalı vekilinin rapora karşı verdiği dilekçesinde herhangi bir itiraz sebebi ileri sürmediği, fazla çalışma ücreti hesabının davacı tanıklarının beyanına göre değil işe giriş çıkış kayıtlarına göre yapıldığı, bu alacağın ödendiğinin imzalı ve tahakkuklu bordrolar ile ispat edilemediği, davalı işverence davacıya asgari geçim indirimi ödendiğini gösterir ücret bordrolarının sunulmadığı; buna göre davalı ... Şirketi vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı Şirketin istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;
1. Davacının diğer davalı ... Yapı Şirketinin işçisi olduğunu, diğer davalı Şirket ile aralarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığını,
2. Ücret tespitinin hatalı olduğunu, banka kayıtları dikkate alınmaksızın tanık beyanlarına göre tespit yapılmasının yerinde olmadığını, bilirkişi raporuna itirazda bulunmadığı gerekçesiyle bu yöndeki itirazlarına itibar edilmemiş ise de ücret tespitinin esasa ilişkin olması sebebiyle itirazlarının dikkate alınması gerektiğini, ücret ödemeleri ile davacının aldığı ücret yönünden tanık anlatımlarına sadece davacı ile birlikte çalıştıkları dönemle sınırlı itibar edilebileceğini,
3. Davacı tanıklarından ...'nın beyanına göre fazla çalışmaların ödendiği sabit olduğundan banka kayıtlarındaki fazla ödemelerin fazla çalışma ücreti alacağından mahsubu gerektiğini,
4. Davacının tüm çalışma süresi boyunca her gün fazla çalışma yaparak ve hiç izin yapmayarak çalıştığının kabulünün hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, hesaplamalara itiraz ettiklerini,
5. Bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını,
6. Asgari geçim indirimi alacağı ücrete dâhil olup ayrıca hesaplanıp hüküm altına alınmasının mükerrer ödeme teşkil ettiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davalı Şirketin işçilik alacaklarından sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacının aylık ücretinin miktarı, dava konusu alacakların hesaplanması, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olup olmadığı ve asgari geçim indirimi alacağına ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... Şirketi vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Taraflar arasında davalı Şirketin işçilik alacaklarından sorumlu olup olmadığı hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
Davacı, davalıya ait işyerinde 23.01.2019-20.08.2022 tarihleri arasında çalıştığını iddia etmiş olup davacının davalı ... Yapı Şirketi nezdinde 23.01.2019-20.08.2022 tarihleri arasında çalıştığı, davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu kabul edilmiştir. Dosya içerisinde yer alan ... kayıtları, tanık beyanları ve ödeme kayıtları ile özellikle davacının çalışmasının bildirildiği ... sicil numaralı işyerinin asıl işvereni olarak ... Şirketinin belirtilmesi dikkate alındığında 20.10.2020-20.08.2022 tarihleri arasındaki çalışma dönemi bakımından davalı Şirketin işçilik alacaklarından sorumluluğunun kabul edilmesi yerindedir.
Ancak davacı tanıklarının çalışma dönemlerine ilişkin beyanları da dikkate alındığında, davacının 23.01.2019-09.07.2019 tarihleri arasındaki çalışmasının bildirildiği ... sicil numaralı işyerinin davalı ... Şirketi ile bağlantısı ortaya konmamıştır. Davacının 10.07.2019-24.10.2019 tarihleri arasındaki çalışmasının bildirildiği ... sicil numaralı işyerinin ünvanı dava dışı . ... Yapı Malzemeleri ve İnşaat Turizm Madencilik Şirketi olarak belirtilmekle aracı firma davalı ... Yapı Şirketi olarak belirtilmiştir. Davacının 25.10.2019-08.03.2020 tarihleri arasındaki çalışmasının bildirildiği ... numaralı işyerinin ünvanı ise .... . Depolama AŞ olarak gözükmekle birlikte davalı ... Yapı Şirketi yine aracı firma olarak kayıtlarda geçmektedir. Son olarak davacının 09.03.2020-19.10.2020 çalışmasının bildirildiği ... numaralı işyerinin ünvanı da .. ... Yapı Malzemeleri ve İnşaat Turizm Madencilik Şirketi olarak geçmekte olup davalı ... Yapı Şirketi yine aracı firma olarak kayıtlarda belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, davacının 23.01.2019-19.10.2020 tarihleri arasındaki çalışmasının bildirildiği dava dışı Şirketler ile davalı ... Şirketi arasında hukuki ilişki bulunup bulunmadığı hususu netleştirilmeksizin davalı Şirketin işçilik alacaklarından tüm dönem için sorumlu tutulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
3. Diğer yandan, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava dışı ..... Petrokimya Holding AŞ tarafından sunulan işe giriş kayıtları dikkate alınmak suretiyle davacının fazla çalışma ücreti alacağı hesaplanmış ise de, söz konusu raporun denetime elverişli olmadığı; davacının işe giriş çıkış saatleri ile kabul edilen ara dinlenme sürelerinin ne şekilde tespit edildiğine ilişkin herhangi bir değerlendirmenin yer almadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları da çalışma gün sayısı değil çalışma saati esas alınarak hesaplanmış olup bu husus da hatalı olmuştur. Dolayısıyla denetime elverişli bir rapor alınmak suretiyle davacının fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının yalnızca davalı tarafça temyiz isteminde bulunulduğu hususu dikkate alındığında davalı lehine oluşan usuli kazanılmış haklar da dikkate alınmak suretiyle yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
4. 25.12.2021 tarihli ve 31700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7349 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 01.01.2022 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere ücrette asgari geçim indirimi uygulaması ortadan kalktığından 01.01.2022 sonrasında da davacının asgari geçim indirimi alacağına hak kazandığının kabulü ile yapılan hesaplama hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.