(1475 S. K. m. 3, 21, 42, 49,106)
Dava: 1475 Sayılı İş Kanununa muhalefetten sanık .... Konfeksiyon Mağazaları A.Ş. nin 10.480.000,- lira para cezası ile hükümlülüğüne dair, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğünce verilen 2.5.1989 gün ve 25041.04/7.10052 sayılı kararına vaki itirazın reddine ilişkin Ankara 2.Sulh Ceza Mahkemesince verilen 12.6.1989 gün ve 1989/395-413 sayılı kararın:
1- Tüm dosya münderecatına nazaran, adı geçen sanığın 1475 Sayılı Kanunun 3, 21, 42, ve 49. maddelerine aykırı eylemlerinin 11.11.1988 tarihinden öncesine ait olduğu ve anılan tarihte yürürlüğe giren 3493 Sayılı Kanunun geçici maddesine göre de; anılan Bölge Müdürlüğünün, sanığın Kanunun değişikliğinden önceki cezalarından sadece para cezasının asgari haddini uygulamak suretiyle karar vermesi gerektiği gözetilmeden, yazılı olduğu şekilde karar ittihazında;
2- Sanığın söz konusu edilen 21. madde ile ilgili işçi çalışma ve kimlik karnelerini, 30. madde ile ilgili ücret hesap pusulasını ve 49. madde ile ilgili yıllık ücret izin defterini tanzim edilmiş olarak mevcut bulundurduğu, mahkemeye de suretlerini ibraz ettiği nazara almadan, anılan maddeler uyarınca sanık hakkında para cezası tayin edilmiş bulunmasında;
3- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğünce noksanlıkların ikmali için işveren olan sanığa 28.4.1989 gün ve 9816 sayılı yazıyla çıkarılan tebligatın, 9.5.1989 tarihinde tebliğ edilmiş olunmasına rağmen, tebligatta belirtilen 1 aylık sürenin dolması beklenilmeden sanık hakkında 2.5.1989 gün ve 10052 sayılı tebligatla idari para cezası tayin olunmasında;
İsabet görülmediğinden bahisle CMUK. nun 343. maddesi gereğince bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığının 13.9.1989 gün ve 45117 sayılı yazılı emrine atfen C.Başsavcılığının 15.9.1989 gün ve Y.E.1513 sayılı tebliğnamesi ile Daireye ihbar ve dava evrakı tevdi kılınmakla incelendi:
Karar: 6 Ağustos 1979 gün ve 7/17925 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile kabul edilip 28 Ağustos 1979 tarihli Resmi Gazetede neşredilen İş Teftiş Tüzüğünün 22. maddesinin 3. fıkrası Tamamlanması için mevzuatça önel verilmesi zorunlu bulunmadığı halde ve derhal tamamlanması işçi sağlığı ve iş güvenliği bakımından yakın bir tehlike göstermeyen eksiklik ve mevzuata aykırılıkların giderilmesi için, müfettişçe uygun bir önel verilebilir hükmünü ihtiva etmekte, aynı maddenin 4.fıkrasında da İşverenler bu önel içinde eksiklik ve aksaklıkları gidermek ve giderildiğini Bölge Çalışma Müdürlüklerine bildirmekle yükümlüdürler denilmektedir.
Buna paralel olarak; Çalışma Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ifadeli 20.8.1974 tarih ve 1036-1-1/10077 sayılı 7 numaralı genelgenin 14.maddesinde Hemen giderilmesi mümkün olmayan noksanlıklar için müfettiş önel teklifini, raporunda belirtecek ve bu durum, noksanlıkların önel içinde tamamlanması kaydıyla Bölge Çalışma Müdürlüğünce işverene bildirilecektir. Bu bildirimlerde noksanlıkların giderildiğinde durumun müdürlüğe derhal bildirilmesi kaydı da bulunacaktır. İşverenlerin noksanlıkların giderildiğini bildirip bildirmediklerine bakılmaksızın, verilen önel süresinin bitiminde işyeri yeniden denetlenecek, kanuni gereklere uyulmadığı saptandığında veya yeni bir denetim mümkün olmayan durumlarda, yapılan yazılı tekide rağmen durumu bildirmeyen işverenler hakkında derhal kanuni kovuşturma yönüne gidilecektir denilmekte, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından teşkilata gönderilen 17.4.1986 gün ve 16.050/3001 Sayılı 1986/7 numaralı genelgenin (Kontrol teftişi) başlıklı bölümünde ise, kontrol teftişlerinin genel ve inceleme teftişleri sonucunda mevzuata aykırılığı veya noksanlığı tespit edilen hususların, verilen süre sonunda yerine getirilip getirilmediğinin kontrolü gayesiyle yapılan teftişler olduğu, bu teftişlerde tespit edilip yerine getirilmesi için işverene duyurulan hususların giderilip giderilmediği veya kontrol teftişi tarihi itibariyle mevzuata uygun olmayan uygulamaya halen davam edilip edilmediği, işçi sağlığı ve iş güvenliği yönünden yeni noksanlıkların meydana gelip gelmediği incelenerek, müfettişçe uygun görülmesi halinde kanuni kovuşturma açılması için suç duyurusunda bulunulması isteneceği gibi usulüne uygun şekilde süre de verilebileceği belirtilmektedir.
Görüldüğü gibi; işyerinde yapılan denetim sırasında işin yürütümü, işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında, müfettiş tarafından tespit edilen bazı mevzuata aykırılık veya noksanlıklar nedeniyle, yasal zorunluluk bulunmamakla beraber, işverene bu hususların giderilmesi için süre verilebileceği, gerek İş Teftiş Tüzüğünde, gerekse Çalışma Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ve Bakanlık İş Teftiş Kurulu Başkanlığı genelgelerinde açıkça kabul edilmiş ve önel verilmesi hususu tamamen idarenin takdirine bırakılmıştır.
Bu sebeple denetimi yapan müfettişin önerisine uygun olarak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü tarafından, işverene eksikliklerin giderilmesi için mehil verilen hallerde, bu mehilin sonunda yeniden yapılacak kontrol teftişini müteakip mevzuata aykırılık ve noksanlıkların giderilmediğinin tespiti halinde idari para cezası uygulanması gerekir.
Eksik işlemlerin giderilmesi için mehil verilmiş olması halinde bu mehilin sonu beklenip neticesi kesinlikle tespit edilmeden ceza tayini mümkün değildir.
Olayımıza gelince;
Davaya konu işyerinde iş müfettişi tarafından 17.4.1989 tarihinde yapılan denetim sırasında, mevzuata aykırı ve eksik bazı işlemler tespit edilmiş, 1475 Sayılı İş Kanununun 21, 25, 30, 35, 42, 61, 63 ve 64 ncü maddelerine temas eden bu işlemler nedeniyle, bunların giderilmesi için işverene bir ay süre verilmesi müfettiş tarafından önerilmiş, idarece de bu öneri uygun görülerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğünün 28 Nisan 1989 gün ve 9816 sayılı yazılarıyla, denetim sonucu tespit edilen bu noksanlıkların bir ay içinde giderilmesi, sonucunun bildirilmesi, aksi takdirde hakkında para cezası uygulanacağı işverene tebliğ edilmiştir.
28 Nisan 1989 tarihini taşıyan bu yazı, işverene 9 Mayıs 1989 tarihinde tebliğ edildiği halde, aynı işlemler nedeniyle 2 Mayıs 1989 tarihinde 1052 sayılı yazı ile hakkında toplam 10.480.000,- lira idari para cezası tahakkuk ettirildiği işverene duyurulmuştur.
Görüldüğü gibi eksikliklerin giderilmesi için işverene verilen bir aylık süre sonu beklenmeden ve eksikliklerin giderilip giderilmediği araştırılmadan idari para cezası tahakkuk ettirilmiştir.
Sonuç: Belirlenen bu nedenlerle idari para cezasına vaki itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesi kanuna aykırı ve yazılı emre atfen düzenlenen tebliğnamenin 3 numaralı bendinde yazılı bozma istemiyle 1 numaralı bendindeki 1475 Sayılı Kanunun 3.maddesine dayanılarak verilen para cezalarına müteallik bozma istemleri yerinde görüldüğünden, Ankara 2.Sulh Ceza Mahkemesince ittihaz olunan itirazın reddine mütedair 12.6.1989 gün ve 1989/395-413 sayılı kararın CMUK.nun 343.maddesi uyarınca BOZULMASINA, .... Konfeksiyon Mağazaları A.Ş. işvereni için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğü tarafından tahakkuk ettirilen 10.480.000.- lira idari para cezasının KALDIRILMASINA, bozma sebebine göre konusu kalmadığından tebliğnamede yazılı sair hususlardan dolayı inceleme yapılmasına yer olmadığına dosyanın gereği için Yargıtay C.Başsavcılığına iadesine 23.10.1989 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy