(1475 S. K. m. 25, 89, 98) (Sakatların İstihdamı Hakkında Tüzük m. 4, 8) (Eski Hükümlülerin İstihdamı Hakkında Tüzük m. 4, 7) (İşverenlerin İşçi İsteklerini İş ve İşçi Bulma Kurumuna Bildirmeleri Hakkında Tüzük m. 3, 7)
Dava: 1475 Sayılı İş Kanunu'na muhalefetten sanık ... Otelcilik A.Ş.'nin idari para cezası ile cezalandırılmasına dair Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğünce verilen 2.3.1990 gün ve 33929.04/7-7087 sayılı karara karşı yapılan itirazın kısmen reddi ile kısmen kabulüne ilişkin Ankara 7. Sulh Ceza Mahkemesince ittihaz olunan 11.6.1990 gün ve 1990/350-484 Müt. sayılı kararın,
İş müfettişi tarafından düzenlenen tutanak ve raporda daimi işçi sayısı bakımından açıklık bulunmadığından çalıştırılan işçilerden ne kadarının daimi işçi ve ne kadarının geçici ve deneme işçisi olduğunun tesbiti, işyerinde aylar itibariyle kaç sakat ve eski hükümlü çalıştırılması gerektiğinin daimi işçi sayısına göre hesaplanması, eksik çalıştırıldığı takdirde işverenin bu konuda kasıtlı hareket edip etmediğinin, işverence 5.4.1987 tarihli dilekçe ile yapılan eski hükümlü ve sakat işçi talebi ile aylık periyotlar halinde anılan kuruma bildirilen işçi sayısını bildirir çizelgeler de nazara alınmak suretiyle, tartışılarak bir sonuca varılması gerektiği hususları gözetilmeden idari para cezasına karşı yapılan itiraz üzerine yazılı şekilde karar ittihazında isabet görülmediğinden bahisle CMUK. nun 343.maddesi gereğince bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığının 29.11.1990 gün ve 050132 sayılı yazılı emrine atfen C.Başsavcılığının 4.12.1990 gün ve Y.E.1384 sayılı tebliğnamesi ile daireye ihbar ve dava evrakı tevdii kılınmakla incelendi.
Karar: Yazılı emre atfen düzenlenen tebliğname kapsamıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;
... Otelcilik ve Turizm A.Ş. ne ait olup Ankara İl hudutları içinde bulunan ... ve ... otellerinde iş müfettişi tarafından yapılan inceleme sırasında; 1475 sayılı İş Kanunu'nun 25.maddesi (A) bendi 1.fıkrası ve ayrıca Sakatların İstihdamı Hakkında Tüzük ile Eski Hükümlülerin İstihdamı Hakkında Tüzük'ün 4.maddelerinde yazılı (Aynı il hudutları içinde birden çok işyeri bulunan işverenlerin çalıştırmakla yükümlü bulundukları sakat eski hükümlü sayısı toplam işçi sayısına göre hesaplanır) hükümleri de nazara alınarak, her iki otelde çalıştırılan toplam işçi sayısı, çalıştırılması gereken sakat ve eski hükümlü adetleri aylar itibariyle ayrı ayrı belirlenip, hiç eski hükümlü çalıştırılmadığı, çalıştırılan sakat işçi adedinin ise 1475 sayılı Kanunun 25. maddesinde yazılı orandan az olduğu anlaşılarak keyfiyetin 25 Ocak 1990 tarihli iki ayrı tutanakla tevsik edildiği ve İş Müfettişince düzenlenen inceleme raporundaki öneriye uygun şekilde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğü tarafından 1475 sayılı Kanunun 98/C maddesine dayanılarak işveren ... Otelcilik ve Turizm A.Ş.'ne toplam 60.140.000,- lira idari para cezası tayin edildiği, bu cezaya vaki itirazın ise mahkemece kısmen kabulüne ve kısmen de reddine karar verildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Her ne kadar yazılı emre dayalı tebliğnamede; İş Müfettişi tarafından düzenlenen tutanak ve raporda, daimi işçi sayısı bakımından açıklık bulunmadığı cihetle çalıştırılan işçilerden ne kadarının daimi işçi ve ne kadarının geçici ve deneme işçisi olduğunun tesbitini müteakip, işyerinde aylar itibariyle kaç sakat ve eski hükümlü çalıştırılması gerektiğinin, daimi işçi sayısına göre hesaplanması suretiyle bir sonuca varılması icap ederken, idari para cezasına vaki itiraz üzerine yazılı şekilde karar verilmesinde isabet bulunmadığından bahisle kararın bozulması istenmekte ise de;
İş Müfettişi tarafından ... ve ... otellerinde ayrı ayrı düzenlenen 25 Ocak 1990 günlü tutanaklarda, çalıştırılan toplam işçi sayılarıyla çalıştırılması gereken sakat ve eski hükümlü sayıları aylar itibariyle ayrı ayrı belirlenmiş, hiç eski hükümlü çalıştırılmadığı, çalıştırılması gereken sakat işçi adedinde ise noksanlık bulunduğu tesbit edilmiştir.
1475 Sayılı Kanunun 89.maddesi son fıkrası uyarınca, iş hayatını izleme, denetleme ve teftişe yetkili memurlar tarafından tutulan tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar muteberdir.
Kaldı ki, tutanaklar altında işveren vekili olarak imzaları bulunan ... oteli personel şefi (H) ve ... oteli müdürü (B), tutanak münderecatlarına itiraz ederek çalıştırılan işçilerden bir kısmının, daimi işçi olmadığı yolunda herhangi bir beyanda bulunmamışlar ayrıca belirlenen aylar içinde eski hükümlü çalıştırmadıklarını, sadece üç sakat işçi çalıştırdıklarını ve İş ve İşçi Bulma Kurumundan da herhangi bir talepte bulunmadıklarını açıkça ifade ederek tutanakları imzalamışlardır.
İşveren ... Otelcilik ve Turizm A.Ş.vekili tarafından Sulh Ceza Mahkemesine tevdi olunan 15.3.1990 günlü itiraz dilekçesi ile Adalet Bakanlığına gönderilen yazılı emir istemini havi 8.10.1990 tarihli dilekçede de çalıştırılan işçilerden bir kısmının geçici işçi veya deneme işçisi olduğu yolunda herhangi bir savunma ve iddia da bulunulmamıştır.
Eski Hükümlülerin İstihdamı Hakkındaki Tüzüğün 7.maddesi 1.fıkrası İşverenler, çalıştırmakla mükellef bulundukları eski hükümlüleri, keyfiyetlerini de belirterek Kurumdan isterler hükmünü, aynı maddenin 3. fıkrası ise Kurum her açık iş için durumu talepte belirtilen şartlara uyan Kurumda kayıtlı en az üç hükümlüyü.... işverene gönderir hükmünü ihtiva etmektedir.
Sakatların istihdamı Hakkında Tüzük'ün 8. maddesi de benzeri hükümleri içermektedir. İdari para cezasına konu yapılan aylardan önce, işverence 5.4.1987 günlü yazı ile Kurumdan istenilen bir sakat işçinin gönderildiği ve bunun 11.5.1987 tarihinde ise başlatıldığı anlaşılmakta ise de, işveren tarafından; Tüzüklerin yukarıda belirtilen hükümlerine uygun şekilde keyfiyetleri nitelikleri açıklanmak suretiyle başkaca sakat ve eski hükümlü talebinde bulunulduğu yolunda herhangi bir iddia serdedilmemiş, dosya arasında bu hususu belirleyen herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanmamıştır.
Ayrıca, yazılı emir verilmesi talebiyle Adalet Bakanlığına tevdi edilen ve (İşverenlerin İşçi İsteklerini İş ve İşçi Bulma Kurumuna Bildirmeleri HK.Tüzük)ün 7. maddesi ile (İş ve İşçi Bulma Kurumunun Ödevlerinin Yapılış Şekilleri HK.Tüzük)ün 3. maddesi uyarınca doldurulup Kuruma gönderildiği bildirilerek örnekleri eklenen (İşyeri Durum Çizelgeleri)nin sakat ve eski hükümlü talebini içeren yazı olarak kabulü de mümkün görülmemiştir.
Bütün bu sebeplerle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğünce ... Otelcilik ve Turizm A.Ş.ne yazılı şekilde idari para cezası tayin edilmesinde ve vaki itirazın Mahkemece reddedilmesinde yasaya aykırı bir yön görülmediğinden varit bulunmayan yazılı emirle bozma isteminin reddine, dosyanın gereği için Yargıtay C.Başsavcılığına iadesine 14.12.1990 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy