(1475 S. K. m. 14)
Dava: Taraflar arasındaki kıdem tazminatı farkının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davalı avukatınca istenilmesi üzerine gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı daha önce açtığı davada alacağının tespit olunduğunu iddia ile saklı tuttuğunu iddia kısmın tahsilini istemiştir. Mahkeme isteği hüküm altına almıştır.
1 - Davacının yaşlılık nedeniyle hizmet sözleşmesinin feshedildiği tarihte yürürlükte bulunan Toplu İş Sözleşmesinin (işten ayrılma tazminatı) başlıklı 112/1. maddesinde işçilere İş Kanunu hükümlerine göre her hizmet yılı için 35 günlük ücreti tutarı kıdem tazminatı ödeneceği, 2 sayılı bendinde de kıdem tazminatına hak kazananlardan T.C.D.D. daki hizmeti belirli süreyi aşanlara, gene bu bentteki gün sayısı itibariyle yasal kıdem tazminatına esas tutulacak ücret üzerinden kıdemli işçiliği teşvik ikramiyesi verileceği hükme bağlanmıştır. Konuluş amacı ve düzenleniş biçimi açısından mütalaa olunduğunda, kıdemli işçiliği teşvik ikramiyesi adı verilen bu ödemenin de kıdem tazminatı niteliğinde kabulü gerekir. Hal böyle olunca, sözü edilen maddenin 1 ve 2. bentlerinde düzenlenen kıdem tazminatı ile teşvik ikramiyesi birleştirilmek suretiyle 1475 sayılı yasanın 1927 sayılı yasa ile değişik 14. maddesinde öngörülen sınırlamaya tabi tutulması gerekir. Mahkemece aksi düşünceden hareket olunarak az önce belirtilen sınırlama uygulanmaksızın kıdemli işçiliği teşvik ikramiyesine hükmedilmesi isabetsizdir.
2 - Toplu İş Sözleşmesinde askerlik hizmetinin kıdem süresine katılacağı öngörülmüş ise de; bu düzenlemenin iş kanununun 51. maddesinde olduğu gibi hizmet sözleşmesinin devamı sırasında kısa süreli askerlik hizmetinin hedef tutulduğunun kabulü gerekir. Bunun sonuç olarak hizmet sözleşmesinin başlamasından önce gerçekleşmiş olan askerlik süresi dikkate alınamaz.
3 - Davacı, kıdem tazminatı ödenirken Toplu İş Sözleşmesindeki hükümlerin gözönünde tutulmayarak eksik ödeme yapıldığını iddia etmiştir. Uyuşmazlığa esas tutulan 1.6.1975-31.5.1977 tarihleri arasında geçerli 6. dönem Toplu İş Sözleşmesinin 60. maddesinde ağır ve yıpratıcı işlerde fiilen çalışan işçilere saat ücretlerinden ayrı olarak saatte 50 kuruş tazminat ödeneceği 63/1. maddesinde 6772 sayılı yasa uyarınca verilmekte olan ilave ödemelere devam olunacağı, 63/ll. maddede halen mer'i olan yasa hükümlerine göre, yılda bir aylık tutarınca fevkalade ikramiye verileceği ve T.C.D.D. Kuruluş Kanunu ile 2. bir ikramiye verilmesi hükme bağlandığı takdirde fevkalade ikramiye 240 saatlik ücret tutarında tazminat olarak verileceği açıklanmış, 132. maddede, işçilere çalıştıkları günler için ve yemek verilmesi mümkün olmayan hallerde brüt 10 TL. iaşe bedeli ödeneceği öngörülmüştür. Bu haklar kıdem tazminatı hesabında nazara alınacağı uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, kıdem tazminatında bu haklardan bir güne isabet eden miktarların nasıl tespit edileceği ve hangi dönemdeki ödemelerin dikkate alınacağı noktasında toplanmaktadır.
Yukarıdaki sözü edilen hak ve ödemelerin kıdem tazminatı hesabında bir günlüğe isabet eden miktarlarının tespitinde Toplu İş Sözleşmesiyle geleceğe yönelik olarak saptanmış olanların değil, bir yıl içinde ödenmiş olan gerçek miktarların 365'e bölünmesi suretiyle hesaplanması gerekmektedir. Mahkemece bu yöntemin gözetilmemesi dahi isabetsizdir.
Karar yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, (...) 10.2.1981 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy