(1475 S. K. m. 14) (1086 S. K. m. 74)
Dava: Davacı, davalıya fazla ödenen kıdem tazminatının geri alınmasına karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1 - İş Kanununun değişik 14. maddesinin 5. fıkrası hükmünce " T.C. Emekli sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan işçiye bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir." Müteakip fıkraya göre hizmet akdinin evvelce bu maddeye göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona ermesi suretiyle geçen hizmet süreleri kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz. İstifa hali de kuşkusuz kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek bir hal oluşturur. Olayda davanın daha önce muhtelif kamu kuruluşlarından (istifa) ile ayrıldığı açıklanmıştır. Ancak önceki işten ayrılış ve yeni işe başlayış tarihleri hemen birbirini takip etmektedir. Eğer eski ve yeni işverenle işçinin karşılıklı olarak durumunu bilerek böyle bir intikali sağlamışlarsa, başka bir anlatımla işçi yeni kamu kuruluşuna önceki kamu kuruluşundaki hizmetini bildirerek iş istemiş ve önceki kamu kuruluşuna da keza durumu bildirmiş ise, burada gerçek anlamda bir istifa yeni iş terk iradesinden söz edilemez ve kıdem tazminatı ödenmesinde bu durumun değerlendirilmesi gerekir. Mahkemece bu yön araştırılıp incelenerek sonucu uyarınca karar verilmek gerekirken geri alma davasının kabulü isabetsizdir.
2 - Usulün 74. maddesi hükmünce hakim iki tarafın iddia ve savunmaları ile bağlı olup istekten fazlaya hükmedemez. Olayda bu temel ilke gözetilmeden istekten fazlaya karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda bir sayılı bentde yazılı nedenlerle oyçokluğu, iki sayılı bentdeki nedenlerle oybirliği ile BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 15.11.1983 gününde karar verildi.
KARŞI OY YAZISI (1)
İstifanın hizmet aktinin kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona ermesi hali olarak kabulü, işçinin hizmet aktine tabi olarak geçen hizmet süresi için sözkonusu olup, memur statüsüne tabi olarak geçen hizmeti için geçerli değildir.
Bu yön İş Kanununun değişik 14. maddesi hükümlerinden açıkça anlaşılmaktadır.Bunula T.C. Emekli Sandığı Kanununa göre emekli ikramiyesi ödenmesine ilişkin esaslar ve kazanılmış haklar burada da aynen korunmak istenmiştir.
Bu itibarla davalıya, istifa suretiyle sona ermiş olsa dahi memur statüsünde geçen hizmetlerinin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınarak ödemede bulunulmuş olması doğru olup, davacının bunu geri istemeye hakkı yoktur.
Kararın bu sebepten kesin olarak bozulması gerektiği kanaatıyle muhterem çoğunluğun birinci bentdeki bozma sebebine iştirak edemiyorum.
KARŞI OY YAZISI (2)
İş Kanununun değişik 14. maddesinin 5. fıkrası hükmüne göre "T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değşiik kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Yasasına göre yaşlılık veya malüllük aylığı veyahut toptan ödemeye hak kazanan işçiye bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet süreleri toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödeneceği" öngörülmüştür.
Her ne kadar istifa hali hizmet sözleşmesinin kıdem tazminatı ödenmeyecek biçimde sona erme hali ise de hizmet akdine tabi çalışma ile Emekli Sanhdığına ve memur statüsüne bağlı çalışma durumlarını ayırmak gerekir. Diğer bir anlatımla memur statüsüne bağlı olarak geçen hizmet süresi için bazı haller dışında istifa halinden başka bir biçimde sona erdirme durumu bahis konusu olamaz. Kıdem tazminatının ödenmemesini gerektiren istifa hali, hizmet sözleşmesine bağlı çalışmalar için düşünülebilir. Yasanın lafzı ve ruhu ile yorumunun bu anlamda olduğu kuşkusuzdur. O halde kıdem tazminatı hesabında T.C. Emekli Sandığına tabi olup istifa ile sona eren çalışmalarında gözönünde tutulması gerekir. Nitekim davacı idare bu espiri ile kıdem tazminatını hesaplamış ve ödemede bulunmuştur. İşi terk anlamında bir istifa hali de yoktur. Artık ödenen bu meblağın geri istenmesi yasanın amacına aykırı olduğu gibi koşulları da bulunmamaktadır.
Bu nedenle geri almaya ilişkin yerel mahkeme kararının kesin olarak davalı yararına bozulması düşüncesiyle birinci bentde açıklanan sayın çoğunluk kararına katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy