(1475 S. K. m. 14)
Dava: Taraflar arasındaki fazla ödenen kıdem tazminatının tahsili davasının yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı nedenlerle reddine ilişkin hükmün süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davacı avukatınca istenilmesi üzerine; dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1.3.1979-1.3.1981 yürürlük süreli Toplu iş Sözleşmesine dayanılarak emekli olan davalıya, çalışmasının bir kısmı Emekli Sandığı'na tabi bir hizmette, bir kısmı ise işçilikte geçmiş olmasına rağmen tamamı işçilikte geçmiş gibi kıdem tazminatı ödenmiştir.
Davacı vekili, 9.3.1982 tarihinde imzalanan 1.3.1981 - 28.3.1984 yürürlük süreli Toplu iş Sözleşmesinin İş Kanunununda belirtilen hallerde ve sınırlar içinde kılınmak koşuluyla kıdem tazminatı ödenmesinin öngörüldüğünü, İş kanununun 2320 sayılı yasa ile değişik 14. maddesine göre, Emekli Sandığı'na tabi olarak geçen hizmet süresi için ödenecek kıdem tazminatının emeklilik ikramiyesi için öngörülen miktardan fazla olamayacağını belirterek fazla ödenen paranın davalıdan tahsilini istemektedir.
1475 sayılı İş kanununun 2320 sayılı Yasa ile değişik 14/6. maddesi Emekli sandığı'na tabi olarak geçen hizmet süresi için ödenecek kıdem tazminatı miktarının, yaşlılık aylığının başlangıç tarihinde Emekli Sandığı kanununun yürürlükteki hükümlerine göre, emeklilik ikramiyesi için öngörülen miktardan fazla olamayacağını kurala bağlamıştır. Bu kural, kamu yararı ile ilgili bulunması nedeniyle bağlayıcı ve buyurucu niteliktedir. İş Kanununun değişik 98. maddesinin (D) bendi de, bu kurala aykırı davranışı suç saymıştır. Gerçekten (D) bendine göre kıdem tazminatının 14. maddenin öngördüğü esaslar dışında veya saptanan miktar ya da tavan aşılarak ödenmesi durumunda, "özel veya kamu kurumu veya kuruluşların" yetkili sorumlularının cezalandırılması ve "kanuna aykırı olarak fazla ödenen miktarın da ayrıca Hazine lehine re'sen tahsili" söz konusudur.
Bu durumda kıdem tazminatı konusunda Toplu İş Sözleşmesinde yer alan kuralların İş kanununun buyurucu kurallarına aykırı olduğu kuşkusuzdur. Şartlar gerçekleştiği takdirde BK.nun 62. maddesi çevresinde işverenin geri alma hakkı mevcuttur.
Mahkeme, kıdem tazminatının ilk taksidinin davalı işçiye ödenmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımı süresi geçmiş ve ayrıca davalı işçi de parayı hüsnüniyetle harcamış olması nedeniyle davanın reddine karar vermiştir. Zamanaşımı süresinin, ilk taksidin ödenmesi tarihinden başlatılması doğru değildir. Davacı idarenin yetkili organ veya kişisinin verdiğini geri almaya hakkı olduğunu ayrıntıları ile beraber öğrendiği andan itibaren zamanaşımı işlemeye başlar. Zamanaşımı def'inin bu esaslar içinde incelenerek gerçekleştiği takdirde şimdiki gibi, aksi halde işin esasının incelenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekir.
Ayrıca, BK.nun 63. maddesinin unsurları da olayda gerçekleşmediği gibi, kararda sözü edilen İçtihadı Birleştirme Kararının dahi uygulama olanağı yoktur.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen sebeplerde BOZULMASINA, davacı yararına takdir edilen 2167 lira duruşma avukatlık parasının karşı tarafa yükletilmesine ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 25.12.1984 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy