(818 S. K. m. 325) (1475 S. K. m. 13,17)
Dava: Davacı, iş akdine haksız son verildiğinden uğradığı maddi ve manevi zararın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm, süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm temyiz itirazlarının reddine,
Hizmet akdinin feshi bozucu yenilik doğuran bir hak olup karşı tarafa bildirilmesiyle taraflar arasındaki fiili ve hukuki ilişki sona erer. Bu nedenle, taraflar, sözleşmenin bitiminden sonraki dönem için bir hak iddiasında bulunamaz, işçi de boşta geçen süre için herhangi bir ücret veya tazminat isteyemez.
Davacı İş Kanunun 20. maddesine göre kendisine çalışma belgesinin vaktinde verilmediği ve bu belgede doğru olmayan yazılar iddia ve ispat edememiştir.
Davacının hizmet akdi işveren tarafından 21.1.1981 tarihinde feshedilmiştir. Davacı, 25.1.1985 tarihinde açtığı bu davada fesih tarihi ile dava tarihi arasında geçen sürede kendisine yapılan isnatlar sebebiyle iş bulamadığını ileri sürerek boşta kaldığı bu süre için gerçekleşecek olan ücret, ikramiye ve makam tazminatının tahsilini istemiştir.
Mahkeme, bu haklardan anılan süre içinde gerçekleşen miktarlara karar vermiştir.
İsteklerin kanuni dayanağı 1475 sayılı İş Kanunu'nun 13'üncü maddesinin son fıkrası olmak gerekir.
1475 sayılı İş Kanunu'nun 13'üncü maddesinde süresi belirli olmayan sürekli hizmet akitlerinde gerek işverenin ve gerekse işçinin orada öngörülen ihbar önellerine uymak ve da ihbar önellerine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek suretiyle feshedilebilecekleri, işverenin fesih hakkını kötüye kullanması halinde de ihbar önellerine ilişkin ücretin 3 katı tutarında tazminat ödeneceği belirtildikten sonra son fıkrasında da "tarafların ayrıca tazminat isteme hakları saklıdır" sözleri yer almaktadır.
Böylece taraflar hizmet akdinin feshi halinde ihbar öneli ya da bu önellere ait ücret tutarında tazminat ödeme yükümlülüğü getirildikten başka fesih nedeniyle bir zarar meydana gelmiş ise, ayrıca o zararı isteme hakkı da tanınmış bulunmaktadır.
Ancak burada önemli olan nokta söz konusu tazminatı isteme hakkının hangi hallerde doğacağıdır, zira 13'üncü madde uyarınca taraflara tanınan fesih yetkisi için yasada ayrıca herhangi bir koşul öngörülmemiştir.
Öte yandan hizmet akdinin feshi, tek yanlı irade bayanı ile hukuki sonuçlarını hasıl eden bozucu yenilik doğuran bir hak olup, bu yoldaki irade beyanının karşı tarafa ulaşması ile taraflar arasındaki fiili ve hukuki ilişki sona erer, Böyle olunca kural olarak taraflar artık sözleşmenin bitiminden sonraki dönem için herhangi bir hak iddiasında bulunamazlar ve işçi iş bulamamaktan dolayı boşta kaldığı süre için herhangi bir ücret veya tazminat isteyemez. Boşta kalınan süreye ait ücret isteğinin kanuni dayanağı ise, ancak Borçlar Kanunu'nun 325'inci maddesi olabilir ki, bunun için de taraflar arasında bir hizmet akdi ilişkisinin bulunması şarttır. Hizmet akdi ilişkisi mevcut değilse, Borçlar Kanunu'nun 325'inci maddesi uygulanamayacaktır.
Şu durumda hizmet akdi feshinin gerçekleşmesinden sonraki boşta geçen dönem için Borçlar Kanunu'nun 325'inci maddesi hükmüne dayanılarak istekte bulunulamaz.
Davacının kendisine isnat olunan eylemlerden dolayı iş bulamadığından bahisle bu süreye ait hakların tazminat olarak verilmesi isteğinin İş Kanunu'nun 20'inci maddesine ve genel hükümlerine göre irdelenmesine gelince: İş Kanunu'nun 20'nci maddesine göre işçiye çalışma belgesi verilmesi gerekmektedir. Belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan yazılar bulunmasından zarar gören işçi veya bu işçiyi işe alan yeni işveren, eski işverenden zarar ve ziyan isteyebilir. Davacı, kendisine çalışma belgesinin vaktinde verilmemesi veyahut belgede doğru olmayan yazılar bulunduğunu iddia ve ispat etmemiştir. Bunun dışında genel olarak iş bulamadığından söz etmiş; fakat iş arayıp bulamadığını ve iş bulamamakta kendisine yapılan isnatların rol oynadığını ve feshin kötüniyete dayandığını usulen ispat etmiş de değildir. Bu nedenlerle sabit olmayan davanın reddi gerekir. Davacı, kendini haklı gördüğü takdirde feshin hukuki sonuçları ile ilgili olarak ihbar ve kıdem tazminatı isteyebilir. İhbar ve kıdem tazminatının da ayrı bir dava ile hükme bağlandığı ve buna ilişkin hükmün 4.7.1988 tarihinde onanmak suretiyle kesinleştiği de bilinmektedir.
Sonuç: Temyiz edilen kararın yukarıda 2'nci bentte yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 05.07.1988 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy